शिवपुराणम्

शम्भोः स्नानपानयोः प्रियाणि तु पञ्च गोमयानि, मधुरं दुग्धं दधि घृतं च, पीतगवां सम्प्रसूतानि, सम्यक् उपयोज्यानि। तस्यैव पूजायै शुभासनानि दन्तमयानि सुवर्णरत्नविभूषितानि, चित्रवस्त्रच्छन्नानि च समर्पयेत्। शय्यानि च कोमलशय्यानि, सूक्ष्मकौशेयनिर्मितानि, नानाविधैः ऊर्ध्वाधःप्रदेशैः, सुखानि मनोहराणि च व्यवस्थापयेत्। स्नानपानाय जलं यथाशक्ति, समुद्रगामिनीनद्याः किम् वा सरसः समाहितं, शीतलम् वस्त्रनिष्काशितं च उत्तमम्। छत्रं रमणीयं चन्द्रप्रभं मुक्तासूत्रैः नवरत्नखचितं स्वर्णदण्डयुक्तं दिव्यम् आकर्षकं च समर्पयेत्। शुभ्रं सूक्ष्मं चामरं सुवर्णभूषितं, राजहंसयुगलरूपं, रत्नदण्डशोभितं च दद्यात्। दिव्यगन्धानुलिप्तं विमलदर्पणं, सर्वतो रत्नमण्डितं, मालाभिः शोभितं च समर्पयेत्। शङ्खं गम्भीरध्वनिं हंसमल्लिकाचन्द्रसदृशं, रत्नस्वर्णाङ्कितं च दद्यात्। सुन्दरं भेर्यादिवाद्यानि, नानारवं निर्माय, सुवर्णनिर्मितानि मुक्ताभूषितानि च स्थापयेत्। मृदङ्गादीनि तूर्याणि सागरध्वनिसमानानि सम्यक् विन्यस्य, सर्वाणि पात्राणि सुशोभनानि च दद्यात्। महेशस्य परमात्मनः निवेशनं राजप्रासादवत् स्थापत्यशास्त्रविधिना निर्मितं भवेत्, उन्नतानि प्राकारद्वाराणि पर्वतसदृशानि, नानारत्नच्छन्नानि, सुवर्णपट्टपिहितद्वाराणि च। शुद्धजाम्बूनदनिर्मितं, शतशः रत्नस्तम्भैः परिवृतं, मुक्तामणिमण्डपैः शोभितं, प्रवालतोरणार्चितं च। स्वर्णमयैः घटचिह्नाङ्कितैः दिव्यशिखरैः भूषितं, राजोपयुक्तैः राजप्रासादैः, राजमार्गादिभिः शोभितं, सर्वत्रोन्नतगोपुरयुक्तं च। सर्वदिक्प्रदेशेषु श्रेष्ठासनस्थानानि, अन्तःपुरेषु वैचित्र्यशोभितानि च स्थापयेत्। सहस्रशः नृत्यगीतविशारदाभिः सुन्दरीभिः, वंशीवीणाप्रवीणैः पुरुषैः च सहितं। शूरैः रक्षकैः, हस्त्यश्वरथसंयुक्तैः, पुष्पवाटिकाभिः सरोवरैश्च समन्वितं। सर्वदिशः दीप्तिमन्तं, दीर्घसरोवरैः, वेदवेदान्तशास्त्रनिष्णातैः शिवतत्त्वपरायणैः च समन्वितं। शिवाश्रमेषु रममाणैः, शिवशास्त्रलक्षणसंयुक्तैः, शान्तैः, स्मितमुखैः, समृद्धैः, सदाचारनिष्ठैः भक्तैः च सहितं। शैवैः महेश्वरैः, पूज्यैः द्विजैः च उपस्थितैः, अन्तर्बहिश्च यथाशक्ति निर्मितं। शिलामयं, काष्ठमयं, ईटामयं, मृण्मयं वा, पवित्रवने, पर्वते, नद्यां, देवालये, अन्यत्र वा, प्रदेशे, शुभगृहे, धनाढ्यः वा दरिद्रः, स्वशक्त्या न वञ्चयन्, न्यायोपार्जितधनेनैव शिवं भक्त्या पूजयेत्। यदि तु अन्यायेनापि संपादितधनेन भक्त्या शिवं पूजयेत्, तस्य दोषो नास्ति, यतः प्रभुः भक्तिच्छया बद्धः। यदि तु भक्तिहीनः धर्मोपार्जितधनेनापि पूजां कुर्यात्, स फलं न प्राप्नोति; अत्र भक्तिरेव कारणम्। यत्किञ्चिदपि भक्त्या यथाशक्ति शिवार्थं कृतं, अल्पं वा बहु वा, तस्यैव फलम्, धनिनः दरिद्रस्य च तुल्यम्। अल्पधनः अपि भक्तिप्रेरितः कर्म कुर्यात्; परन्तु महाधनसम्पन्नः यदि भक्तिरहितः, स कर्म न कुर्यात्। यदि भक्तिरहितः सर्वं शिवाय दद्यात्, स फलं न लभते; अत्र भक्तिरेव कारणम्। न तपसा, न महायज्ञैः, शिवरूपाभक्तेः विना, दिव्यां शिवपुरीं प्राप्नोति। हे कृष्ण, परं गोपनीयम् अपि शिवभक्तिः; तया भक्त्या निःसंशयं भक्तः मोक्षं प्राप्नोति। शिवमन्त्रजपः, ध्यानं, होमः, यज्ञः, तपः, अध्ययनं, दानं, सर्वं शास्त्राध्ययनं च, अन्तःकरणस्य शुद्ध्यर्थं एव; अत्र न संशयः। भक्तिहीनः पुरुषः सर्वं कृत्वापि न मुच्यते; भक्तिसंपन्नः तु अकुर्वन्नपि मुच्यते। शिवभक्तस्य किं सहस्रशः चान्द्रायणैः, शतानि प्राजापत्यैः, मासव्रतादिभिः वा? भक्तिहीनाः पुरुषाः लोके गिरिगुहासु च तपः कुर्वन्ति, लघुभोगमात्रार्थिनः; भक्तिमान् तु भावयुक्तः मुच्यते। सत्त्वगुणकृतं कर्म मोक्षदं भवति; योगिनः सत्त्वस्थाः। रजोगुणयुक्ताः कर्म सिद्धिदायकं कुर्वन्ति। तमोगुणयुक्ताः, दानवाः राक्षसाश्च, लोकेश्वरार्थं प्रभुं पूजयन्ति। भक्तिप्रधानः, सत्त्वरजस्तमोगुणयुक्तोऽपि, यः देवमर्चयति, स शुभं प्राप्नोति। भक्तिः पापसागरात् तारयित्री नौकायाः सदृशी; तस्मात् भक्तिसंपन्नस्य रजस्तमसोः किं प्रयोजनम्? यः पापयोनिषु जातः, पतितः, मूढः, अधमः, स शिवाय शरणं गच्छन्, हे कृष्ण, सर्वैः देवदैत्यैः पूज्यः भवति।