संसारदुःखैः क्लिष्टानां भक्तानां स्वयमेव सुलभः परमेश्वरः दृश्यते, परन्तु ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्रादिभिः देवैः स न प्राप्यते। विवेकिनो देवस्वरूपं तं परमात्मानं जानन्ति, तथापि स अव्यक्तः, अनादिमध्यान्तविहीनः, संसारदुःखहरः उच्यते। एष शिवतत्त्वं, जगति शिवस्य स्थायी हेतुः; तस्मात् परमलिङ्गं पञ्चोपचारैः भक्त्या पूजनीयम्। लिङ्गं महेश्वरस्य स्वरूपं, परमात्मनः रूपं; स्नानकाले जयध्वन्याद्युत्कर्षयुक्तैः शुभैः कर्मभिः आरम्भः कर्तव्यः। गोसंबन्धितपञ्चगव्यैः—घृतक्षीरदधिमधुसहितैः—मूलफलसारैः, तिलसर्षपचूर्णैः, जौबीजैः, माषादिचूर्णैः, तैलपिष्टैः, ततः उष्णोदकेन स्नानं कर्तव्यम्। बिल्वपत्रादिभिः लेपनगन्धशेषं मार्जयित्वा पुनः जलस्नानं राजोपचारक्रमेण समाचरेत्। सुगन्धितामलकीहरिद्रायुक्तं क्रमशः दद्यात्, ततो लिङ्गं वा प्रतिमां शुद्धजलैः प्रक्षालयेत्। सुगन्धितजलैः, कुशपुष्पयुक्तैः, सुवर्णरत्नसंयुक्तैः, मन्त्रबलप्रयुक्तैः स्नानं विधिवत् कर्तव्यम्। यदि द्रव्याणि न सुलभानि, तर्हि यत्किञ्चिद् उपलब्धं वा केवलं मन्त्रयुक्तं जलं श्रद्धया शिवस्नाने प्रयोज्यम्। कुम्भशङ्खवृद्धिपात्रहस्तैः कुशपुष्पैः मन्त्रजपेन स्नानं कुर्यात्। पवमानरुद्रनीलत्वरितस्तोत्रैः लिङ्गसूक्तादिभिः अथर्वशीर्षेण च, ऋक्सामपञ्चशैवब्राह्मणस्तोत्रैः शिवप्रणवेन च, देवेशस्य स्नानं विधीयते। यथा देवस्य स्नानादिकं, तथा देव्याः अपि; तयोः भेदो नास्ति, समानत्वात्। पूर्वं देवस्य स्नानादिकं कृत्वा, पश्चात् देव्याः, देवेशस्य आज्ञया समाचरेत्। अर्धनारीश्वरपूजायां तयोः कस्यापि पूर्वता नास्ति; तत्र लिङ्गे वा अन्यत्र यथायोग्यं समर्पणं कुर्यात्। शुद्धसुगन्धितैः द्रव्यैः लिङ्गाभिषेकं कृत्वा वस्त्रं यज्ञोपवीतं च समर्पयेत्। पाद्यं, आचमनीयम्, अर्घ्यम्, गन्धपुष्पाभरणधूपदीपं, नैवेद्यं, पेयं, मुखशुद्धिं च दद्यात्। पुनः आचमनीयं मुखगन्धं च, ततः सर्वरत्नमण्डितं शुभमुकुटं समर्पयेत्। शुद्धाभरणानि, विविधमालाः, व्यजनं, चामरं, छत्रं, तालव्यजनं, दर्पणं च दद्यात्। दीपदानानन्तरं सर्वशुभध्वनिभिः गीतनृत्यजयध्वनिसंयुक्तं कर्म समाचरेत्। सुवर्णरजतताम्रशुभमृत्तिकपात्रे, पद्मपुष्पबीजदधिद्विजातचूर्णाद्यैः भूषिते—त्रिशूलयुग्मशङ्खपद्मनन्द्यावर्तगोमयचिह्नैः, श्रीवत्सस्वस्तिकदर्पणवज्राग्न्यादिशुभचिह्नैः अलङ्कृते—अष्टदीपान् सर्वतः एकं मध्ये स्थापयित्वा, देवीः वामतो आरभ्य नवशक्तिपूजनं कुर्यात्। रक्षामन्त्रेण आवृत्य, सर्वतो अस्त्रैः रक्षित्वा, गोमुद्रां हस्ताभ्यां दर्शयित्वा, पात्रं उत्थापयेत्। वैकल्पिकं, पञ्चदीपान्, वा दिशासु एकं एकं वा केवलं दीपं स्थापयेत्। ततः पात्रं गृहीत्वा, लिङ्गं वा प्रतिमां त्रीः प्रदक्षिणं मूलमन्त्रेण कुर्यात्। पश्चात् शिरसि अर्घ्यं, सुगन्धितं विभूतिं दद्यात्; पुष्पं हस्तयोः समर्प्य, नैवेद्यं प्रस्तौति। ततो जलं, मुखशुद्ध्यर्थं जलं, पञ्चगन्धयुक्तं ताम्बूलं दद्यात्। यत् छित्स्यं तत् छित्वा, गीतनृत्यव्यवस्थितं कृत्वा, लिङ्गे शिवादीन् ध्यानं, शक्तिमन्त्रं च उपांशुजपं कुर्यात्। प्रदक्षिणनमस्कारस्तुतिस्वसमर्पणनम्रप्रार्थनया श्रद्धया एतानि समाचरेत्। अर्घ्यं पुष्पपञ्जिकं समर्प्य, नियतामुद्रां कृत्वा, ततो देवस्य क्षमायाचनं, अन्तः आत्मनि तं ध्यायेत्। यदि महती बाधा, तर्हि केवलं पुष्पसमर्पणं, वा पाद्यादिमुखगन्धार्घ्यपर्यन्तं आवश्यकं कर्म भक्त्या कुर्यात्। एवमेव, भक्त्या परमधर्मः सम्पद्यते; पूजनं विना न भक्षयेत्, प्राणवियोगे अपवादः। यदि पापी स्वतन्त्रं भक्षयति, तस्य प्रायश्चित्तं नास्ति; यदि अज्ञानात् भक्षयेत्, तर्हि प्रयत्नेन निष्कासयेत्। स्नानं कृत्वा, देवद्विगुणपूजा, उपवासं देव्या सह, ब्रह्मचर्यपूर्वकं शिवस्य दशसहस्रपूजां कुर्यात्। अनन्तरं, यथाशक्ति, शिवाय वा शिवभक्ताय सुवर्णादिदानं, महापूजा, शुद्धता च सम्पादनीयम्। अधुनाऽत्र पूजायां यत् न उक्तं, पद्मादिद्रव्यप्रयोगं, तत् संक्षेपेण वक्ष्यामि, न विस्तारतः। होमपूर्वं दीपदानानन्तरं, मण्डलपूजां कुर्यात्, दीपार्चनकाले वा तस्मिन्नेव काले। तत्र, प्रथममण्डले, ईशानादिसद्यन्तमन्त्रैः, रुद्राद्यस्त्रान्तमन्त्रैः, शिवशिवामन्त्रैः वा जपं कुर्यात्।