शिवपुराणम्

तत्र साधकः राजवद् रत्नमयाङ्गानि कल्पयेत्, तेषां उपरि शुद्धश्वेतपद्मासनं वस्त्ररूपेण आच्छादयेत्। तस्य पद्मस्य अष्टदलानि अष्टसिद्ध्याः—आणिमाद्याः—इति कथ्यन्ते; तस्य सूत्राणि वामतः आरभ्य रुद्रशक्त्यः च वामशक्त्यः सन्ति। बीजानि अपि ताः एव शक्त्यः अन्तर्यग् उन्मनीपर्यन्तं सन्ति; अन्तरगर्भः परमवैराग्यरूपः, स्तम्भः शिवस्वरूपज्ञानमयः। कन्दः शिवधर्मरूपः, अन्तरगर्भस्य अन्ते त्रिवृत्तेषु स्थितः। त्रिवृत्तेषु उपरि आत्मादित्रयं आसनरूपं स्यात्। सर्वासनेषु उपरि, विविधवस्त्रैः विस्तीर्णं, शुद्धज्ञानप्रभायुक्तं दिव्यासनं सुखमयं विन्यस्येत्। ततः आवाहनं, स्थापनं, संवेशनं, निरीक्षणं च, नमस्कारं च, पृथक् पृथक् मुद्राभिः कुर्यात्। ततः पाद्यं, आचमनीयं, अर्घ्यं, गन्धं, पुष्पं च समर्पयेत्; तदनन्तरं धूपं, दीपं, ताम्बूलं च, पश्चात् शिवं शयनाय स्थापयेत्। एवं आसनं प्रतिमा च सम्यक् विन्यस्य, मूलमन्त्रेण तथा अन्यैः ब्रह्ममन्त्रैः सम्पूर्णं कृत्वा, शिवं परमकारणं देवीसहितं आवाहयेत्; देवः अचलः, अक्षरः, शुद्धस्फटिकसदृशः प्रकाशमानः। सः सर्वलोककारणः, परमः, सर्वलोकसारः। भक्तैः सहजं दृष्टः, अक्षरः प्रभुः, ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्रादिभिः अप्राप्यः। विप्रैः देवसाररूपः विज्ञायते, किंतु अप्रमेयः; अनादि, अनन्तः, मध्ये रहितः, संसारदुःखार्तानां औषधिरूपः। एष शिवतत्त्वं, लोकस्थायि शिवस्य परमपुरुषार्थः; तत्र परमलिङ्गं पञ्चोपचारैः भक्त्या पूजयेत्। लिङ्गं महेश्वरस्वरूपं, शिवः परमात्मा; स्नानकाले विजयध्वन्यादि शुभकर्माणि कुर्यात्। पञ्चगव्यैः—घृतं, क्षीरं, दधि, मधु, च—मूलैः, फलसारैः, तिलसर्षपचूर्णैः च, लिङ्गं अभिषेकेन स्नापयेत्। शुभबीजैः—यवादिभिः—माषचूर्णैः च, तैलादि लेपनं कृत्वा, पुनः उष्णजलैः स्नापयेत्। बिल्वपत्रादिभिः लेपनसुगन्धदोषं मार्जयित्वा, पुनः जलैः स्नानं कृत्वा, राजन्यविधिना अनुगच्छेत्। गन्धयुक्तामलकीं हरिद्रां च सम्यक् समर्पयेत्; ततः लिङ्गं वा प्रतिमां जलैः शुद्धयेत्। गन्धयुक्तैः जलैः, कुशपुष्पयुक्तैः, सुवर्णरत्नसंयुक्तैः, मन्त्रबलेन, यथाक्रमं स्नापयेत्। द्रव्याभावे, यत् उपलब्धं, अथवा मन्त्रबलयुक्तं जलं, श्रद्धया शिवं स्नापयेत्। घटेन, शङ्खेन, वृद्धिपात्रेण, हस्तेन, कुशपुष्पैः च, मन्त्रोच्चारणेन स्नानं कुर्यात्। पवमानरुद्रनीलत्वरितस्तोत्रैः, लिङ्गसूक्तादिभिः, अथर्वशिरसः च, ऋक्सामपञ्चशैवब्रह्मस्तोत्रैः, शिवप्रणवेन, देवेशं स्नापयेत्। यथा देवस्य स्नानादिकं कुर्यात्, तथा देवीस्य अपि; तयोः भेदः नास्ति, समानरूपेण। पूर्वं देवस्य स्नानादिकं कृत्वा, पश्चात् देवीस्य, देवेशस्य आज्ञया कुर्यात्। अर्धनारीश्वरपूजायाम्, तत्र पूर्वापरनियमः नास्ति; तस्मिन् लिङ्गे वा अन्यत्र यथायोग्यं समर्पयेत्। शुद्धसुगन्धद्रव्यैः लिङ्गस्य अभिषेकं कृत्वा, वस्त्रेण पवित्रयित्वा, वस्त्रं यज्ञोपवीतं च दद्यात्। पाद्यं, आचमनीयं, अर्घ्यं, गन्धं, पुष्पं, भूषणं, धूपं, दीपं, नैवेद्यं, पानीयं, मुखशुद्धि च समर्पयेत्। पुनः आचमनीयं, मुखवासं च; ततः सर्वरत्नमण्डितं शोभनं शुभमुकुटं समर्पयेत्। शुद्धभूषणानि, विविधमालाः, व्यजनानि, चामरः, छत्रं, तालपत्रपंखः, दर्पणं च दद्यात्। दीपदानं कृत्वा, सर्वशुभनादैः सहितं, गीतनृत्यजयध्वन्यादिभिः पूजां कुर्यात्। शोभनं सुवर्णरजतताम्रशुभमृद्भाण्डे, पद्मैः, पुष्पैः, बीजैः, दधि, अक्षतानि च अलङ्कृत्य, त्रिशूलैः, शङ्खयुग्मैः, पद्मैः, नन्द्यावर्तैः, गोमयचिह्नैः, श्रीवत्सैः, स्वस्तिकैः, दर्पणैः, वज्रैः, अग्न्यादिशुभचिह्नैः च पूजां कुर्यात्। सर्वतः अष्टदीपाः मध्येकं दीपं स्थापयित्वा, वामतो देवीभ्यः आरभ्य नवशक्तीः पूजयेत्। रक्षोमन्त्रेण आवरणं कृत्वा, सर्वतः शस्त्रैः रक्षां स्थापयेत्; गौमुद्रां द्वाभ्यां हस्ताभ्यां दर्शयित्वा, पात्रं उत्तोल्येत्। वैकल्पिकं पञ्चदीपाः क्रमशः, वा दिशासु एकदीपं मध्येकं वा, अथवा एकं दीपं स्थापयेत्। ततः तं पात्रं गृहीत्वा, मूलमन्त्रेण लिङ्गं वा अन्यं प्रतिमां त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्। अनन्तरं शिरसि अर्घ्यं, सुगन्धधूलिं च समर्पयेत्; पुष्पं हस्ते दत्त्वा, नैवेद्यं निवेदयेत्। ततः जलं, मुखशुद्ध्यर्थं जलं दत्त्वा, पञ्चगन्धयुक्तं ताम्बूलं समर्पयेत्। यत् स्पृष्टव्यं, तत् स्पृष्ट्वा, गीतनृत्यं व्यवस्थाप्य, लिङ्गे शिवादीन् ध्यानयित्वा, शक्तिमन्त्रं मौनं जपेत्।