शिवस्य भगवतः स्वरूपं तत्र मनसा चिन्तयेत्—वरदाभयकराभ्यां, मृगचिह्नधरं, नागहारकङ्कणभूषितं, मनोहरनीलकण्ठं च। तस्य समकक्ष्यं न कश्चन, स च गणपरिवृतः स्थितः। तदा तस्य वामभागे महादेवीं चिन्तयेत्—सा विशालदीर्घनेत्रां, पूर्णोत्पलदलसदृशां, पूर्णचन्द्राननां, कृष्णकुन्तलां, नीलोत्पलदलसदृशवर्णां, अर्धचन्द्रमौलिं, अतीव पूर्णस्थनयुग्मां, उन्नतस्निग्धस्तनां, तन्वङ्गीं, विस्तीर्णश्रोणिं, पीतकौशेयवस्त्रवस्तितां, सर्वाभरणभूषितां, ललाटे दीप्तिमन्तं तिलकं वहन्तीं, सुशोभितकेशपाशां, नानापुष्पविलसिताम्, सर्वाङ्गसौष्ठवयुक्तां, लज्जारुणाननां। सा दक्षिणहस्ते सुवर्णपद्मं दीप्तमधारयन्ती, अन्येन दण्डं समाश्रित्य, महासीम्नि संस्थिता। पाशच्छेदकं धारयन्ती, सत्यम् चिदानन्दस्वरूपिणी सा। एवं शुभासने देवदेवीं ध्यात्वा, सर्वोपचारेभ्यः सह भक्त्या मनःपुष्पैः पूजां कुर्यात्; अथवा यथारुचि भगवतः स्वरूपं चिन्तयेत्—शिवीं, सदाशिवाख्यां, माहेश्वरीं, षड्विंशकां, वा श्रीकण्ठरूपां। स्वशरीरे मन्त्रोपस्थापनादिकं कृत्वा, शिवं देहस्थं, सत्-असदतिक्रान्तं, एवं रूपेण चिन्तयेत्। एवं ध्यात्वा, बहिः पूजां मनसा कुर्यात्; ततः नाभौ समिध्घृतादिभिः होमं कल्पयेत्। भ्रूमध्ये शिवं शुद्धदीपशिखारूपेण चिन्तयेत्; एवं शरीरस्थं वा पृथग्योगे शुभध्यानकाले वा। होमसमाप्तौ सर्वत्रैव नियमः समः; एवं सर्वमानसपूजाक्रमं समाप्त्य, लिङ्गे वा वेद्यां वा वह्नौ वा भगवन्तं पूजयेत्। पूजास्थानं मूलमन्त्रेण प्रोक्ष्य, चन्दनगन्धोदकेन पुष्पं तत्र स्थापयेत्। आयुधेन विघ्नान् अपाकुर्यात्, कवचेन तान् अच्छाद्य, सर्वदिशः अस्त्रं विसृज्य, पूजास्थानं सम्पादयेत्। तत्र कुशान् विस्तार्य, प्रोक्षणादिभिः शुद्धिं कुर्यात्; सर्वपात्राणि शुद्धानि, द्रव्याणि च विशुद्धानि कुर्यात्। प्रोक्षणपात्रं, पाद्यपात्रं, आचमनीयपात्रं, इत्येते चत्वारः सम्यक् व्यवस्थापनीयाः। प्रक्षालन-प्रोक्षण-परीक्षणं कृत्वा, तेषु पुण्यजलं स्थापयेत्; यथोपलब्धं सर्वपवित्रद्रव्याणि न्यस्येत्। रत्नं, रजतम्, सुवर्णं, गन्धान्, पुष्पाणि, अक्षतान्, फलानि, अंकुरान्, कुशान् च—एतानि विविधानि पवित्रद्रव्याणि। स्नानिके जले विशेषतः पान्ये शीतलानि मनोहराणि पुष्पादीनि स्थापयेत्। पाद्ये जले वाळकुचन्दनं, मल्लिकां, कोलां, कर्पूरं, बहुमूलं, तमालं च स्थापयेत्। आचमनीयपात्रे, विशेषतः पिष्ट्वा, एला-कर्पूर-चन्दनानि सर्वपात्रेषु स्थापयेत्। नैवेद्यपात्रे कुशान्, अक्षतान्, यवान्, तिलान्, घृतं, सर्षपान्, पुष्पाणि, भस्म च स्थापयेत्। प्रोक्षणपात्रे कुशपुष्पाणि, यवान्, बहुमूलं, तमालं, भस्म च यथाक्रमं स्थापयेत्। सर्वत्र मन्त्रं स्थापयेत्, बहिः कवचेन आवेष्ट्य, अस्त्रणा रक्षेत्, गोमुद्रां दर्शयेत्। सर्वाणि पूजाद्रव्याणि प्रोक्षणपात्रोदकेन प्रक्षिप्य, मूलमन्त्रेण शुद्धिं कुर्यात्, विधिवत् सम्पादयेत्। एकमेव प्रोक्षणपात्रं सर्वक्रियायाम् अस्ति चेत्, तेनैव नैवेद्यजलं यथाविधि साधयेत्। ततः विनायकं दक्षिणद्वारदेशे, भोज्योपहारैः सम्यक् पूजयेत्। अन्तःपुरेश्वरं नन्दिं सम्यक् पूजयेत्—सर्वाभरणभूषितं, सुवर्णगिरिसन्निभम्। स सौम्यः, चन्द्रमौलिः, त्रिनेत्रः, चतुर्भुजः, दीप्तत्रिशूलमृगशक्तिधरः, स्वामी च। तस्य मुखं चन्द्रमण्डलसदृशं, वा हरिमुखोपमं; तस्य पत्नीं वायुदुहितरं, उत्तरद्वारदेशे पूजयेत्। मातरं सुयशां धर्मचारिणीं, व्रतानुरक्तां, पादाभरणपरायणां पूजयित्वा, परमेश्वरस्य अन्तःपुरं प्रविशेत्। तैः द्रव्यैः लिङ्गं पूजयित्वा, निष्कासितोपहाराणि, लिङ्गं प्रक्षालयित्वा, पुष्पं शिरसि स्थापयेत् शुद्ध्यर्थम्। पुष्पं गृहीत्वा, मन्त्रशुद्ध्यर्थं शक्तिपूर्वकं मन्त्रं जपेत्; चण्डं उत्तरपूर्वे पूजयित्वा, निष्कासितोपहाराणि निष्कासयेत्। ततः आसनं स्थापयेत्, तदनन्तरं पीठादीनि यथाक्रमं; अधः पृथिव्यां शुभां कृष्णवर्णां आधारशक्तिं ध्यात्वा। तस्या अग्रे अनन्तरूपं, श्वेतवर्णं, पञ्चशिरस्कं, गगनमिव जिह्वया लिलिहानं चिन्तयेत्। तस्या उपरि शुभं चतुर्भुजमिव चतुष्पदपीठं; तस्य चत्वारः आधाराः धर्मः, ज्ञानं, वैराग्यं, ऐश्वर्यं च। एते आधाराः श्वेत-रक्त-पीत-श्यामवर्णाः, दक्षिणपूर्वादिदिशानुगताः; अधर्मादीन् पूर्वोत्तरतः क्रमशः स्थापयेत्।