मुमुक्षुणा मन्त्रस्यातिशयेनाभ्यासः न कर्तव्यः, किन्तु यद्यपि सः अत्र वा अन्यत्र वा सम्पाद्यते, तर्हि तेनापि शुभफलमेव लभ्यते। शुभदिने शुद्धदेशे च निष्कलुषे काले, शुद्धदन्तनखः स्नात्वा प्रातःकृत्यानि समाप्य, यथाशक्ति सुगन्धद्रव्यैः माल्यैः आभरणैश्च भूषितः, शिरसि उत्तरीयवस्त्रधारी श्वेतवस्त्रसम्पूर्णः च भवेत्। देवालये, गृहे, अन्यत्र वा रमणीयस्थले, पूर्वाभ्यस्ते सुखासने समासीनः, शैवविधिना शरीरं संयम्य, शिवशास्त्रगतमार्गेण, देवानां प्रभुं नकुलीशं परमेश्वरं पूजयेत्। सः तस्मै पायसं निवेदयेत्, पूजां विधिना कुर्यात्, तं देवं प्रणम्य तस्मादनुज्ञां लब्ध्वा, शिवमन्त्रं दशलक्षजपसंख्यया जपेत्, अथवा तस्यार्धं, तदर्धं, द्विलक्षं, लक्षमपि, शतसहस्रं वा जपेत्। अनन्तरं सः केवलं लवणक्षारयुक्तं पायसं खादेत्, सदा अहिंसकः क्षान्तः शान्तः आत्मनिग्रही च भवेत्। यदि पायसं न लभ्यते, फलानि, मूलानि, शिवेन निर्दिष्टानि अन्यानि वा उत्तमानि खादेत्। पक्वान्नं, चर्व्यं, धान्यं, यवाः, शाकानि, क्षीरं, दधि, घृतं, मूलानि, फलानि, जलं वा खादेत्। सर्वाण्यन्नानि भोज्यानि मन्त्रेण संस्कृत्य, वाचं संयम्य सदा खादेत्। व्रती शुद्धेन जलेन, मन्त्राष्टशतानुच्चारणेन शुद्धीकृतजलेन, नदीसरस्तोजलेन वा, शक्तितः प्रक्षालयेत्। प्रतिदिनं शिवार्चायां हुतानि दद्यात्, सप्तपञ्चत्रिभिर् द्रव्यैः, घृतेन वा। एवं शैवाचार्यः भक्त्या शिवं यः पूजयति, तस्य किञ्चिदपि दुर्लभं नास्ति, निहितेऽस्मिन्लोके वा परत्र वा। अथवा, एकचित्तः हरणाम मन्त्रं सहस्रवारं जपेत्, उपवासेन, विनाऽनुष्ठानविधिना। तस्य किञ्चिदपि दुर्लभं नास्ति, न चापद् उत्पद्यते; अत्र ज्ञानं, ऐश्वर्यं, सुखं च प्राप्य, सः मोक्षमेव लभते। नित्यनैमित्तिककर्मणि, स्नात्वा जलभस्माभ्यां, मन्त्रेण च यथाक्रमं जपः कार्यः। शुद्धः केशबद्धः यज्ञोपवीती, पवित्रमुद्राधारी, त्रिपुण्ड्ररुद्राक्षालङ्कृतः, पञ्चाक्षरीमन्त्रं जपेत्। ततः शिष्यं सम्पाद्य पशुपतव्रतं स्थाप्य, तं गुरुत्वेनाभिषिञ्चेत्, अन्यथा योगानुसारं विधाय। पूर्ववत् मण्डलं निर्माय, परमेश्वरं पूजयित्वा, पञ्चकलशान् दिशासु च मध्ये स्थापयेत्। पूर्वे निवृत्तिं, पश्चिमे प्रतिष्ठां, दक्षिणे विद्यां, उत्तरं शान्तिं, मध्ये परां स्थापयेत्। तत्र रक्षादिकं कृत्वा, धैनवीमुद्रां बन्धयित्वा, कलशेषु मन्त्राभिषेकं कृत्वा, यथापूर्वं होमं समापयेत्। आचार्यः शिष्यं मण्डले प्रवेशयेत्, शिरोवस्त्रं विहाय, मन्त्राणां प्रथमारम्भं तर्पणादिकं यथापूर्वं कुर्यात्। ततो देवानां प्रभुं पूजयित्वा, पूर्ववत् अनुमतिं लब्ध्वा, शिष्यं दीक्षार्थं आसादयेत्। पञ्चकलारूपेण तं संपूर्णीकृत्य, मन्त्रदेहं स्थापयित्वा, शिष्यं शिवाय समर्पयेत्। निवृत्त्यादिकलशान् मध्ये क्रमात् गृहित्वा, शिवस्यैव हस्तेन शिष्यं दीक्षयेत्। ततो गुरुः शिवहस्तं शिष्यस्य शिरसि स्थापयित्वा, शिवपदं प्राप्त्वा, तं शिवाचार्यत्वेन उपदिशेत्। तदनन्तरं देवतां भूषयित्वा, मण्डले शिवं पूजयित्वा, अष्टोत्तरशताहुतीः दत्त्वा, सम्यगाहुतिं दद्यात्। पुनः देवानां प्रभुं पूजयित्वा, साष्टाङ्गप्रणिपातं कृत्वा, शिरसि हस्तौ स्थापयित्वा, शिवं निवेदयेत्— "भगवन्, तव प्रसादेन मया अयं आचार्यः कृतः; तव अनुग्रहम् प्राप्त्वा, देव, तस्मै दिव्याज्ञां ददातु।" एवं शिवं निवेद्य, शिष्येन सहितः, पुनः प्रणम्य, आचार्यः शिवशास्त्रं शिवरूपेण पूजयेत्। पुनः शिवस्य अनुमतिं लब्ध्वा, शिवविद्याग्रन्थं शिष्याय उभाभ्यां हस्ताभ्यां दद्यात्। तां विद्यां शिरसि स्थाप्य, स्वाध्यायाय सम्यक् उपवेश्य, विधिवत् नमस्कृत्य, तां पूजयेत्। तदनन्तरं आचार्यः तस्मै राजचिह्नानि दद्यात्, यतः सः आचार्यपदं प्राप्त्वा, राज्यस्यापि पात्रो भवति। पश्चात्, प्राचीनाचारान् यथाशास्त्रं, यथा लोकप्रसिद्धं, शिष्याय उपदिशेत्। शिवशास्त्रविहितलक्षणैः शिष्यान् परीक्ष्य, संस्कृत्य, शिवज्ञानं तेषां दद्यात्। एवं शुद्धिं, क्षमां, दयां, वैराग्यं, अमत्सर्यं च साधयेत्, सर्वं च सुलभतया। एवं शिष्यं शिक्षयित्वा, शिवलिङ्गेन मण्डलात् विसर्जयेत्, शिवार्घ्यादीन् सभ्यान् च पूजयेत्। ततो गुरुः स्वगणेन सह यत्र द्वैधं वा उभयं च दीक्षाविधिं समाचरेत्। प्रारम्भे पथशुद्ध्यर्थं जलपात्राणि स्थाप्य, दीक्षाव्रतम् आचर्य, अभिषेकं विना सर्वं कुर्यात्।