शिवपुराणम्

गुरुः शिष्ये शिवसद्भावं तदात्मतां च प्रबोध्य, तं शिवतेजस्संयुक्तं बालकं दिव्यगुणैः संयोजयेत्। तदा सः त्रिः हविः समर्पयेत्, "आणिमादिसिद्धयः प्रीयन्ताम्" इति मन्त्रम् उच्चारयन्, तेनैव विधिना पुनः तस्मै गुणान् उपदिशेत्। सर्वज्ञत्वं तृप्तिं च अनाद्यन्तज्ञानं, अनिरुद्धशक्तिम्, स्वातन्त्र्यम्, अनन्तत्वं, शक्तिम् एव च तस्मै दद्यात्। ततः देवस्य अनुमतिं प्राप्त्वा, मुख्यपात्रादिभिः तं शिष्यं अभिषिञ्चेत्, हृदि सम्यग्दर्शनेन देवाधिदेवं चिन्तयन्। अनन्तरं, शिष्यं उपवेश्य, पूर्ववत् शिवं पूजयित्वा, शिवस्य अनुमतिं प्राप्य, सः शैवं विज्ञानं तस्मै उपदिशेत्। तत्र ॐकारपूर्वकं, नमःशब्दान्तं, शिवशक्तिसंयुक्तं मन्त्रं, तथैव शक्तिविद्यां तस्मै प्रदद्यात्। तस्मिन्न् ऋषिं छन्दः देवतां, शिवशक्तिस्थितिं, उपहारैः पूजनं, शम्भोः पीठानि च दर्शयेत्। पुनः देवाधिदेवं पूजयित्वा, "मया यानि सर्वमङ्गलानि कर्माणि कृतानि, तानि त्वया स्वीकृतानि स्युः" इति शिवं निवेदयेत्। शिष्येन सह, गुरुः भूमौ दण्डवत् देवतायै नमस्कुर्यात्, ततः मण्डलात् वह्नेश्च तं विसर्जयेत्। अनन्तरं, यथायोग्यं पूज्येषु सभ्येषु सर्वेषु पूजां विधायेत्। सभ्याः ऋत्विग्भिः सह यथाशक्ति सत्कार्याः, शिवकाम्यया वित्ते कदापि कृपणता न कार्य्या। इदानीं साधकनाम्नि विधिं प्रवक्ष्यामि; मन्त्रस्य माहात्म्यं च दीक्षायाश्च महत्त्वं मया पूर्वमेव निरूपितम्। मण्डले देवतां पूजयित्वा, पात्रे स्थाप्य, हविः समर्प्य, शिष्यं शिरोविवृतं भूमौ मण्डले आनयेत्। पूर्ववत् पूर्वदिक्कर्म कृत्वा, शतं हविषां समर्प्य, श्रेष्ठः आचार्यः मूलमन्त्रेण पात्रैः पूजां सम्पादयेत्। पूर्ववत् वह्निं प्रज्वाल्य, पूर्वोक्तक्रमेण कर्म कृत्वा, पूर्ववत् अभिषेकं सम्पाद्य, परमं मन्त्रं तस्मै दद्यात्। तत्र विज्ञानोपदेशं विस्तारतः क्रमशः कृत्वा, पुष्पोदकेन शिष्यहस्ते शैवं विज्ञानं न्यस्येत्। परमेश्वरानुग्रहेण अयं महामन्त्रः सर्वसिद्धिफलप्रदः, इह लोके परत्र च। एवं उक्त्वा, देवपूजनं कृत्वा, गुरुः शिवस्य अनुमतिं प्राप्य, साधकं शिवयोगाभ्यासे विधौ च उपदिशेत्। गुरोः आज्ञां शृण्वन्, मन्त्रसाधकः क्रमशः नियोज्यं मन्त्रविनियोगं गुरोः पुरतः आचरितुम्। मूलमन्त्रस्य पूर्वकर्म पुरश्चरणं नाम, पूर्वमेव कर्तव्यं, यत् विनियोगः इति प्रसिद्धम्। मोक्षकामेन मन्त्राभ्यासः नातिशयेन कर्तव्यः; यदि तु कृतः, तत्रापि अन्यत्रापि, शुभफलप्रद एव। शुभदिने, शुचौ स्थले, निर्दोषकाले, दन्तनखशुद्धः, स्नात्वा प्रातःकृत्यं कृत्वा, गन्धपुष्पाभरणैः यथाशक्ति भूषितः, पगोटिकां उत्तरीयं च धारयन्, श्वेतवस्त्रपरिधानः, देवालये, गृहे, वा रम्ये स्थले, पूर्वाभ्यासिते आसने सुखेन उपविशत्, शैवविधिना शरीरेण, शास्त्रमार्गेण, देवाधिदेवं नकुलीशं परमेश्वरं पूजयेत्। तस्मै पायसं निवेद्य, विधिपूजनं कृत्वा, देवाय नमस्कृत्य, तस्मात् अनुमतिं लब्ध्वा, शिवमन्त्रम् दशमिलक्षं जपेत्, अथवा अर्धं, अथवा तस्यापि अर्धं, द्विलक्षं, लक्षं, वा शतसहस्रं जपेत्। ततः पायसं लवणक्षारयुक्तं मात्रया भुञ्जीत, सर्वदा अहिंस्रः, क्षान्तः, शान्तः, आत्मसंयमी च भवेत्। पायसाभावे फलमूलादि शिवेन निर्दिष्टं उत्तमं उत्तमं भुञ्जीत। पाक्यं, भोज्यं, धान्यं, यवम्, शाकं, क्षीरं, दधि, घृतं, मूलं, फलम्, जलं च भक्षयेत्। सर्वमन्नं भोज्यं च मन्त्रेण संस्कृत्य, वाचं संयम्य, सदा भुञ्जीत। धारकः शुद्धोदकेन, मन्त्रेण अष्टशतम् उच्चार्य, वा नदीसरोवरतोयेन, यथाशक्ति आवेष्ट्य, स्नानं कुर्यात्। प्रतिदिनं शिवाग्नौ सप्तपञ्चत्रिभिः द्रव्यैः, वा घृतेन, आहुतीः समर्पयेत्। एवं, शैवसाधकः भक्त्या शिवं पूजयन्, अस्य किञ्चित् दुर्लभं नास्ति, इह लोके च परत्र च। वैकल्पिकेन, उपवासेन, एकसहस्रं हरमन्त्रं जपेत्, मन्त्रविधिं विना अपि। तस्य किञ्चिद् दुर्लभं नास्ति, नापि दारुणं किञ्चन जायते; अत्रैव ज्ञानं श्रीं सुखं च प्राप्य, मोक्षं अपि विन्दति। नित्यनैमित्तिके अपि, स्नानं कृत्वा, भस्मना जलप्रक्षालनं च, मन्त्रेण च, यथाक्रमं जपः कार्यः। शुद्धः, बद्धकेशः, यज्ञोपवीती, पवित्रधारी, त्रिपुण्ड्ररुद्राक्षभूषितः, पञ्चाक्षरं मन्त्रं जपेत्। ततः शिष्यं सम्पाद्य, पाशुपतव्रतम् स्थाप्य, आचार्यत्वे दीक्षां दद्यात्, अथवा योग्ययोगेनान्यथा। पूर्ववत् मण्डलं कृत्वा, परमेश्वरं पूजयित्वा, पंचकलशान् दिशासु च मध्ये स्थापयेत्, यथापूर्वम्।