शिवपुराणम्

ततः स आचार्यः मन्त्रजपस्य विधिना त्रिर्हवनं दद्यात्। पुनः देवाधिदेवस्य पूजनं कृत्वा, मन्त्रदोषशुद्ध्यर्थं सम्यक् प्रार्थयेत्। मनोजपेनापि त्रिर्हवनं समर्पयेत्। तत्र मण्डले सम्भुं सहाम्बया सम्पूज्य, पुनः त्रिर्हवनं दत्वा, गुरुस्तत्पश्चात् अञ्जलिं कृत्वा प्रार्थयेत्— "भगवन्, तव प्रसादेन अस्य षडध्वशुद्धिः सम्पूर्णा जाता; अतः तं त्वदीयं परममक्षरं धाम नय।" इति देवतायै निवेद्य, यथापूर्वं नाडीसंरोधनं कृत्वा, ततः भूतशुद्धिं समाचरेत्। स्थावरजङ्गमशीतोष्णशुद्ध्यर्थं तेषां स्थानेषु, भूतशुद्धिकाले तेषां ऐक्यव्याप्तिं चिन्तयेत्। भूतग्रन्थीन् छित्वा, तेषां स्वामिभिः सह त्यक्त्वा, यो हि परमशिवेनैक्येन जपं करोति, स भूतानि विशुद्धानि करोति। देहम् विशुद्धं कृत्वा, तं दग्ध्वा, अमृतबिन्दुभिः सिक्त्वा, ततः स्वं स्थापयेत्, विशुद्धमार्गात्मकं शरीरं निर्मिमीत। तत्रादौ स्वमार्गस्य शुद्धां सर्वव्यापिन्यां शान्त्यतीतां शक्तिं बालस्य शिरसि शान्तिपदे स्थापयेत्। कण्ठात् अधः क्रमशः ज्ञानं स्थापयेत्, तदधः जानुयुग्मे, पुनरपि तदधः, तत्र प्रत्याहारं यथोचितं चिन्तयेत्। स्वस्वबीजैः सूत्रमन्त्रेण च, शिवारूपं तद् हस्तमुद्राभिः स्थापयित्वा, हृदयपद्मे तं ध्यात्वा, देवतां आवाहयेत्, पूजयेत् च। शिवैक्यं च नित्यावाहनं शिष्ये संस्थाप्य, शिवार्चिस्वरूपेऽस्मिन्बाले दिव्यगुणान् गुरुः सम्प्रदद्यात्। त्रिर्हवनं दद्यात्— "अणिमादिसिद्धयः तुष्टाः सन्तु" इत्यादि उच्चार्य, तद्गुणान् पुनः पुनः दद्यात्। सर्वज्ञत्वं, तृप्तिं, अनाद्यन्तज्ञानं, निरोधं, स्वातन्त्र्यं, अनन्तत्वं, शक्तिं च दद्यात्। ततः देवाज्ञां लब्ध्वा, मुख्यपात्रादिभिः तं अभिषिञ्चेत्, हृदि देवेशं यथाक्रमं ध्यात्वा। ततः शिष्यं समासीनं कृत्वा, यथापूर्वं शिवं सम्पूज्य, शिवात् अनुमतिं लब्ध्वा, शैवं ज्ञानं तस्मै उपदिशेत्। तत्र ओंकारपूर्वकं, नमः अन्तयुक्तं, शिवशक्तिसंयुक्तं मन्त्रं, तस्य शक्तिविद्यां च दद्यात्। ऋषिं, छन्दः, देवतां, शिवशक्तिस्थितिं, हविर्दानं, शम्भोः पीठानि च दर्शयेत्। पुनः देवाधिदेवं सम्पूज्य, शिवं निवेदयेत्— "मया कृतानि सर्वाणि शुभानि कर्माणि त्वया स्वीकृतानि स्युः।" इति। ततो गुरुशिष्यः सह, भूमौ दण्डवत् प्रणिपत्य, मण्डलात् वह्नेश्च देवतां विसर्जयेत्। ततः सर्वे ये मण्डलीयाः पूज्याः, तान् यथाक्रमं सत्कार्य पूजयेत्। मण्डलीयाः सह ऋत्विग्भिः, यथाशक्ति सत्क्रियया पूजनीयाः; यः शिवं स्वार्थं इच्छेत्, स वित्ते कदापि कृपणता नाचरेत्। अथ साधकनामकं विधिं प्रवक्ष्यामि। मन्त्रस्य माहात्म्यं च दीक्षा च मया पूर्वमेव निरूपितम्। मण्डले देवतां सम्पूज्य, पात्रे स्थाप्य, हवनं कृत्वा, शिष्यं मुण्डितशिरसं भूमण्डले आनयेत्। पूर्ववत् पूर्वभागं कृत्वा, शतम् हविर्दद्यात्, श्रेष्ठगुरुः मूलमन्त्रेण पात्रैः तुष्टिं कुर्यात्। वह्निं पूर्ववत् प्रज्वाल्य, पूर्वविधिं कृत्वा, पूर्वाभिषेकं च, परमं मन्त्रं दद्यात्। तत्र ज्ञानोपदेशं विस्तारतः क्रमशः कृत्वा, शैवं ज्ञानं पुष्पोदकेन शिष्यहस्ते समर्पयेत्। परमेश्वरस्य प्रसादेन, अयं महामन्त्रः अस्मिन्लोके परत्र च सर्वसिद्धिफलप्रदः। एवं उक्त्वा, देवपूजां कृत्वा, गुरुशिवाज्ञां लब्ध्वा, साधकाय शिवयोगाभ्यासं शास्त्रानुसारं उपदिशेत्। गुरोः आज्ञां श्रुत्वा, मन्त्रसाधकः मन्त्रस्य विनियोगरूपं पुरश्चरणं क्रमशः गुरोः पुरतः समाचरेत्। मूलमन्त्रस्य पूर्वकर्म पुरश्चरणं नाम, यत् विनियोगाख्यं पूर्वं कर्तव्यम्। मोक्षकामेन मन्त्राभ्यासः नात्यर्थं कार्यः; यदि तु कृतः, अत्र वा अन्यत्र, शुभफलदः स्यात्। शुभदिने, शुद्धे देशे, निर्मले काले, शुद्धदन्तनखः, स्नानं कृत्वा, प्रातःकृत्यं समाप्त्य, यथाशक्ति सुगन्धद्रव्यैः, माल्यैः, भूषणैः, पगोटिना, उत्तरीयेन, पूर्णश्वेतवस्त्रधारी, देवालये, गृहे, वा रम्ये स्थले, पूर्वाभ्यासिते आसने सुखेन स्थित्वा, शिवशास्त्रनिर्दिष्टमार्गेण शरीरं संयम्य, देवाधिदेवं नकुलीशं परमेश्वरं पूजयेत्। तस्मै क्षीरपायसं निवेद्य, पूजां यथाक्रमं कृत्वा, तं देवं नमस्कृत्य, तस्मात् अनुमतिं लब्ध्वा, शिवमन्त्रं दशमिल्युतं जपेत्, अथवा तदर्धं, अथवा तदर्धार्धं, अथवा द्विलक्षं, अथवा लक्षं, अथवा शतसहस्रं वा। ततः क्षीरपायसं लवणक्षारयुक्तं मितं भुञ्जीत, सदा अहिंसकः, क्षान्तः, शान्तः, जितेन्द्रियः च भवेत्। यदि क्षीरपायसं न लभ्येत, फलं मूलं च, शिवनिर्दिष्टं श्रेष्ठतरं तदन्यत् खादेत्। पक्तं, भोज्यं, धान्यं, यवम्, शाकं, क्षीरं, दधि, घृतं, मूलं, फलम्, वा जलं भुञ्जीत्। एवं कृत्यक्रमेण, मन्त्रदीक्षा-साधन-विधिः, शिवानुग्रहेण, सर्वसिद्धिफलप्रदः भवति।