समुद्रतीरे वा, नद्यां वा, गोशाले, पर्वते, देवालये, गृहे, अथवा अन्यस्मिन्नपि रमणीयस्थले, यत्र यत्र उपयुक्तं स्यात्, तत्र पूर्वोक्तान्याखिलकर्माणि कृत्वा, मण्डपस्य सन्निधानेन वा विना, पूर्ववत् मण्डलं च वह्निकुण्डं च विधायेत्। ततः सर्वमङ्गलसम्पन्नः, प्रसन्नवदनः आचार्यः, पूजागृहम् प्रविश्य, नित्यकर्माणि यथाविधि समाचरेत्। मण्डलमध्यभागे महेशस्य महापूजां कृत्वा, पुनः शिवपात्रे शिवस्यावाहनं पूजनं च कुर्यात्। यज्ञपालकं प्रभुं पश्चिमाभिमुखं ध्यात्वा, दक्षिणे पार्श्वे यजमानपात्रेण पूजां सम्पादयेत्। मन्त्रपात्रे मन्त्रं स्थापयित्वा, मन्त्रकुशलः सर्वमुद्राः कृत्वा मन्त्रपूजां सम्यक् आचरति। ततः श्रेष्ठोऽपि आचार्यः शिवाग्नौ होमं कुर्यात्, अन्ये च द्विजातयः मुख्ये वह्निकुण्डे हविरारोपणं सम्यक् कुर्वन्ति। तत्र तेषां, आचार्यस्य हविर्भागस्य अर्धं भागं विधायते; परन्तु श्रेष्ठः आचार्यः मुख्ये वह्निकुण्डे एव हविरारोपणं कुर्यात्। अन्ये वेदपाठं, स्तोत्राणि, मङ्गलशब्दांश्च पठेयुः, केचन शिवभक्ताः जपं सम्यगाचरेयुः। नृत्यं, गीतं, वाद्यं, अन्यानि च मङ्गलाचार्याणि, सभायाः यथाविधि पूजनं च सम्यक् आचर्यन्ते। शुभदिनस्य उद्घोषणं कृत्वा, पुनः शङ्करस्य पूजां विधाय, आचार्यः शिष्याणां वरदाय भगवन्तं प्रार्थयेत्। "देवदेव महादयालो, मम शरीरमाविश, विश्वेश्वर, कृपया एनं मोचय" इति भगवन्तं नमस्कृत्य प्रार्थयेत्। अनुज्ञां प्राप्य, उपवास्य वा हविष्याशिनं शिष्यं आचार्यः समानीयात्। स एकाहश्शीलः, संयतात्मा, स्नातः, प्रातःकृत्यं कृतवान्, प्रणवं जपन्, ईश्वरं ध्यानन्, मङ्गलानि कृतवान् स्यात्। तं शिष्यं उत्तराभिमुखं, पश्चिमदक्षिणद्वारस्य पुरतः कुशासन उपविश्य, आचार्यः पूर्वाभिमुखः, समाहितः, अञ्जलिं कृत्वा, मन्त्रितेनोदकेन अस्त्रमुद्रया शिरः प्रक्षिपेत्। पुष्पेण स्पृशन्, नूतनधौतवस्त्रार्धेन शिष्यस्य नेत्रे बन्धयेत्। ततः आचार्यः शिष्यं द्वारमार्गेण मण्डलं प्रावेशयेत्; शिष्यः तत्र प्रविष्टः शम्भुं त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्। ततः सुवर्णयुतं पुष्पपञ्जरं प्रदाय, पूर्वोत्तराभिमुखः, स शिष्यः साष्टाङ्गं प्रणिपत्य भूमौ नमेत्। पुनः मूलमन्त्रेण, अस्त्रमुद्रया शिरः प्रक्षिप्य, पुष्पप्रहारं कृत्वा, नेत्रबन्धनं विमोचयेत्। मण्डलं दृष्ट्वा, शिष्यः पुनः अञ्जलिं कृत्वा प्रभुं प्रणमेत्। ततः शिवाचार्यः मण्डलस्य दक्षिणे पार्श्वे उपविश्य, शिष्यं स्वस्य वामे कुशासने स्थापयेत्; महादेवं पूज्य, शिवमुद्रां स्थापयेत्। स्वहस्तं शिवतेजसा आवेश्य, शिवमन्त्रं जप्त्वा, शिवभक्तिपरिपूर्णः, शिष्यस्य शिरसि हस्तं स्थापयेत्। ततः सर्वाङ्गसम्प्रदायमुद्रां कृत्वा, शिष्यः आचार्यं भगवद्रूपं ज्ञात्वा, साष्टाङ्गं प्रणिपत्य नमेत्। पुनः शिवाग्नौ भगवन्तं पूज्य, त्रिविधाहुतिं कृत्वा, शिष्यं पूर्ववत् उपविश्य, कर्माणि अनुष्ठीयात्। कुशाग्रैः शिष्यं स्पृशन्, आचार्यः ज्ञानमार्गेण शिष्ये प्रविशेत्; महादेवं नमस्कृत्य, नाडीसंयोगं कुर्यात्। शिवशास्त्रेषु निर्दिष्टेन विधिना, प्राणं निष्क्राम्य, शिष्यदेहे प्रविश्य, स्मरणेन मन्त्रान् तर्पयेत्। मूलमन्त्रस्य तृप्त्यर्थं दशाहुतिं तद्वत् कुर्यात्, अङ्गमन्त्राणां तृप्त्यर्थं त्रयः त्रयः हुतयः स्वस्वमन्त्रेण यथाक्रमं दद्यात्। पश्चात् सम्पूर्णप्रायश्चित्ताहुतिं कृत्वा, मन्त्रवित् आचार्यः पुनः दशाहुतिं मूलमन्त्रेण दद्यात्। देवेशस्य पूजनं विधाय, सम्यग् शुद्धिं कृत्वा, नियमानुसारं हुत्वा, वैश्यं स्वजातौ स्थापयेत्। एवं क्शत्रियत्वं जनयेत्, ततो ब्राह्मणत्वं च तद्विधिना आचार्यः स्थापयेत्। एवं राजन्यं ब्राह्मणं कृत्वा, उभयोः रुद्रत्वं जनयेत्; ब्राह्मणे रुद्रनाम स्थापयेत्। शिशुं अभिषिञ्च्य, पुष्पेण प्रहारं कृत्वा, आत्मानं शिवस्वरूपं स्फुलिङ्गवत् प्रकाशितं मनसि चिन्तयेत्। विधिपूर्वकं, नाड्या प्राणं निष्क्राम्य, तेनैव नाड्या शिष्यस्य हृदि प्रविशेत्। तत्र प्रविश्य, शिष्यचैतन्यं नीलबिन्दुवत् उज्ज्वलं, स्वतेजसा मलरहितं स्मृत्वा चिन्तयेत्। तेनैव नाड्या तद् चैतन्यं गृहित्वा, संहरणमुद्रया, न पुनः आपानवायुनैव स्थापयेत्, किं तु आत्मैक्यसिद्ध्यर्थं तद् स्थापयेत्। पुनः कुम्भकं कृत्वा, पूर्ववत् निष्क्राम्य, तेनैव नाड्या तद् चैतन्यं गृहित्वा शिष्यस्य हृदि स्थापयेत्। शिवात् तद् प्राप्य, शिष्याय यज्ञोपवीतं दद्यात्; त्र्याहुतिं दत्त्वा, ततः सम्पूर्णाहुतिं दद्यात्। शिष्यं दक्षिणे देवस्य उत्तमासने, कुशपुष्पसमाच्छादिते, उत्तराभिमुखं, अञ्जलिं कृत्वा स्थापयेत्। स्वयं पूर्वाभिमुखः, उत्तमासने स्वस्तिकासनं कृत्वा, महाशुभध्वनिना मन्त्रान् जपेत्।