सा धर्मेण पतिं प्राप्तवती, न तु पितृभिः नियुक्ता; अत्र स्वातन्त्र्याभावसम्भवो दोषः नास्ति। शिवधर्मे नियुक्ता सा शिवाज्ञया श्रद्धया, तत्र किं बहु वक्तव्यम्? यः कश्चन शिवं शरणं गच्छति, स एव सर्वं लभते। यदि शिष्यः गुरुणा दीक्षितः, तर्हि दीक्षा न भङ्गमाप्नोति—केवलं गुरुदृष्टिस्पर्शसंवादैः अपि। यस्य ज्ञानं प्रबुद्धं, तस्य पराजयः न विद्यते; यश्च योगमार्गेण मनसा दीक्षां करोति, तस्य गूढा दीक्षा गुरुवचनैः एव सुलभा, अन्यथा न। यज्ञमण्डपवेदिकापूर्वकं कर्मयुक्तां दीक्षां संक्षेपेण वक्ष्ये, विस्तारः तु न शक्यते। शुभे दिने, शुद्धे देशे, दोषरहिते, गुरु: प्रथमतः 'समया' नाम दीक्षां कुर्यात्। तत्र भूमिं गन्धवर्णरसादिभिः शिल्पशास्त्रविधिना परीक्ष्य, मण्डपं निर्मायेत्। वेदिकां कृत्वा, तस्यां मध्ये अग्निकुण्डानि, अष्टसु दिक्षु तदन्तरदिक्षु, उत्तरपूर्वे च, यथाक्रमं स्थापयेत्। तत्र मुख्यं कुण्डं पश्चिमे वा स्थापयित्वा, तस्य शोभां विधायेत्। छत्रपताकामालाभिः बहुविधाभिः, शुभचिह्नयुक्तं मण्डलं वेदिकायाम् आकल्पयेत्। रक्तपीतादिपूर्णैः चूर्णैः वा, वा दरिद्रः स्यात्, सिन्दूरतण्डुलयवचूर्णैः अपि देवस्य आवाहनाय योजयेत्। एकप्रमाणं द्विप्रमाणं वा, श्वेतं रक्तं वा, कमलस्य मध्ये अष्टाङ्गुलं गर्भं मन्यते। तस्य कर्णिका तदर्धा, अष्टदलं तदन्यत्; द्विप्रमाणे तु सर्वं द्विगुणं स्यात्। शोभायुक्तं तद् उत्तरपूर्वे स्थापयित्वा, एकप्रमाणं वा अर्धं वा, वेदिकायां मण्डलं पुनः स्थापयेत्। तत्र तण्डुलपिष्टतिलपुष्कशैः आवेष्ठितं, शुभलक्षणयुक्तं शिवपात्रं स्थापयेत्। सुवर्णरजताम्रपात्रं वा, मृन्मयं वा, गन्धपुष्पतण्डुलैः सिक्तं, कुशदूर्वाङ्कुरैः भूषितं च। श्वेतसूत्रेण कण्ठे, नववस्त्रयुग्मेन, शुद्धोदकपूर्णेन पात्रेण, नैवेद्येन च छादितं स्यात्। कृष्णमृगचर्मासनशङ्खचक्राणि वा, तदभावे कमलपत्रं, सूत्रादिरहितं, उपयुञ्जीत। तस्य कमलासनस्य उत्तरदले, यज्ञराजपात्रं स्थापयित्वा, चन्दनजलपूर्वकं अभिषिञ्चेत्। ततः पूर्वे मण्डलस्य, मन्त्रपात्रे च, सर्वकर्माणि सम्यक् कृत्वा, महेश्वरपूजां विधायेत्। वा समुद्रतीरे, नद्यां, गोष्ठे, पर्वते, देवालये, गृहे, वा रम्ये स्थले। पूर्वोक्तं सर्वं कृत्वा, मण्डपाभावेऽपि, मण्डलं वेदिकां च यथापूर्वं स्थापयेत्। प्रसन्नवदनः, सर्वमङ्गलयुक्तः, गुरु: पूजाशालां प्रविश्य, नित्यकर्माणि आचरति। मण्डलमध्यस्थे महेशे पूजिते, शिवपात्रे पुनः शिवावाहनपूजां कुर्यात्। यज्ञपालकं प्रभुं पश्चिमाभिमुखं ध्यायित्वा, दक्षिणे यज्ञराजपात्रेण पूजां विधायेत्। मन्त्रं मन्त्रपात्रे स्थापयित्वा, मन्त्रकुशलः सर्वमुद्राः कृत्वा मन्त्रपूजां कुर्यात्। ततः श्रेष्ठगुरु: शिवाग्नौ होमं कुर्यात्; अन्ये द्विजाः मुख्यकुण्डस्य पार्श्वे हविरुपाहरन्ति। तेषां गुरोः अर्धभागं हविः विधीयते, गुरुस्तु मुख्ये एव होमं ददाति। अन्ये वेदं स्तोत्राणि मङ्गलवचनानि च पठन्ति, केचित् शिवभक्ताः जपं सम्यक् कुर्वन्ति। नृत्यगीतवाद्यादि मङ्गलानि, सभायाः पूजनं च, नियमेण सम्पाद्यते। शुभदिनस्य घोषणां कृत्वा, पुनः शङ्करपूजां विधाय, गुरु: शिष्यानुग्रहाय देवं प्रार्थयेत्—"देवदेवेश, कृपया मम देहे प्रविश; विश्वनाथ, करुणासिन्धो, तं मम शिष्यं मोचय।" अनुज्ञां लब्ध्वा, गुरु: शिष्यं, यो उपोषितः वा हविष्याशिनः, आनयेत्। स एकभुक्तः, संयतः, स्नातः, प्रातःकृत्यं कृतवान्, प्रणवं जपन्, ईश्वरं ध्यायन्, शुभकर्म समाप्तवान् स्यात्। तं शिष्यम् उत्तराभिमुखं, कुशासनस्थं, मण्डलस्य पश्चिमदक्षिणद्वारस्य पुरतः उपवेश्य, गुरु: स्वयम् पूर्वाभिमुखः, समाहितशरीरः, अञ्जलिं कृत्वा, मन्त्रितोदकेन अस्त्रमुद्रया शिरसि प्रोक्षयेत्। पुष्पेण स्पृष्ट्वा, गुरु: नववस्त्रार्धेन शिष्यस्य नेत्रे बन्धयेत्। ततः गुरु: शिष्यं द्वारमार्गेण मण्डले प्रवेशयेत्; शिष्यः एवमुपनीतः शम्भुं त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्। अनन्तरं सुवर्णयुक्तं पुष्पपुष्टिं समर्प्य, पूर्वोत्तराभिमुखः शिष्यः साष्टाङ्गं प्रणिपत्य भूमौ शिरसा नमेत्। ततः मूलमन्त्रेण, अस्त्रमुद्रया च शिरः प्रोक्ष्य, गुरु: पुष्पेण स्पृष्ट्वा नेत्रबन्धनं विमोचयेत्।