यः भक्त्या एतत् पठति, श्रद्धया वा शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः परमां गतिं प्राप्नोति। अथ तत्र भगवान् विष्णुः उवाच—“भगवन्, त्वया मन्त्रस्य माहात्म्यं तस्य च विनियोगः वेदवत् प्रत्यक्षरूपेण सम्यग् उक्तम्। अधुना शिवस्य परमदीक्षां श्रोतुम् इच्छामि। मन्त्रसमूहस्य किञ्चित् सङ्केतः कृतः, न तु विस्मृतः। एवं स भगवान् उवाच—“शृणु, तव कथयामि परमां पुण्यदीक्षां, या सर्वपापहरिणी शिवेनैवोक्ताऽसि। तया दीक्षया पूजादिकर्मणि सम्पूर्णयोग्यता जायते, अतः सा षडध्वशुद्धिरित्युक्ता। यस्यां विज्ञानं दीयते, बन्धनानि च छिद्यन्ते, अतः सा दीक्षा संस्कार इति कथ्यते। शिवशास्त्रे शिवेन परमात्मना त्रिविधा दीक्षा प्रोक्ता—शाम्भवी, शाक्ती, मान्त्री चेति। केवलं गुरुदर्शनाद् वा स्पर्शेन वा संवादेन वा, तत्क्षणादेव जीवस्य बन्धनविनाशः सञ्जायते। सा शाम्भवी दीक्षा कथ्यते, या पुनर्द्विविधा—तीव्रा चातितीव्रा च, बन्धनविनाशस्य मात्रानुसारात्। या तत्क्षणात् मोक्षदायिनी सा अतितीव्रा, या तु जीवतोऽपि पापक्षयकारिणी सा तीव्रा। शाक्ती दीक्षा ज्ञानयुक्ता, या गुरुणा योगमार्गेण ज्ञानचक्षुषा शिष्यदेहम् आविश्य क्रियते। मान्त्री दीक्षा कर्मयुक्ता, या घटमण्डलाद्युपरि बहिः क्रमशः शनैः गुरुणा दीयते। शक्तिपातानुसारात् शिष्यः कृपापात्रं भवति, तत्रैव शैवधर्मस्य मूलं संक्षिप्य उक्तम्। यत्र शक्तिपातो नास्ति, तत्र न शुद्धिः, न विज्ञानं, न शैवाचारः, न मोक्षः, न सिद्धयः। अतः शक्तिपातस्य लक्षणानि दृष्ट्वा, गुरुः ज्ञानकर्मणा शिष्यं शुद्धयेयात्। यस्तु मोहात् अन्यथा आचरति, स विपरीतः विनश्यति; तस्मात् सर्वथा गुरुः शिष्यं परीक्षेत्। शक्तिपातस्य लक्षणं जागरणानन्दयोः सम्भवः; तयोः परमाशक्तिः स्वभावतः एव। जागरणानन्दयोः लक्षणानि—चित्ते कम्पनं, रोमाञ्चः, स्वरदृष्ट्यङ्गेषु विकारः च। शिष्यः अपि एतानि लक्षणानि गुरौ पश्येत्, शिवपूजासंयोगेन वा तदनुयायिसङ्गेन वा। शिष्यः उपदेष्टव्यः, गुरोः गौरवाच्च, अतः यत्नेन गुरुः पूजनीयः। गुरुः शिवः इति कथ्यते, शिवः गुरुरिति स्मर्यते, ज्ञानरूपेण शिवः स्थितः। शिववत् ज्ञानं, ज्ञानवत् गुरुः; शिवपूजायाः, ज्ञानस्य, गुरुपूजायाश्च फलम् एकमेव। स एव सर्वदेवतामयः, गुरुः सर्वमन्त्रात्मकः; अतः यत्नेन तस्याज्ञां शिरसि धारयेत्। हितमिच्छन् गुरोः आज्ञां न कदापि लङ्घयेत्, मनसापि न; गुरोः आज्ञापालनात् ज्ञानसम्पत्तिः सिध्यति। गच्छन्, तिष्ठन्, स्वपन्, भुञ्जानः वा, अन्यं कर्म न कुर्यात्; गुरोः सन्निधौ यत्किञ्चित् कार्यं, तदनुज्ञया एव। गुरोः गृहे, सन्निधौ वा, स्वेच्छया न उपविशेत्; गुरुः साक्षाद् देवः, तस्य गृहम् अपि देवालयः। यथा दुष्टसङ्गेन पातकं लभ्यते, तथा अग्निसंयोगेन सुवर्णं मलम् त्यजति। एवं गुरुसंयोगेन जनः पापं त्यजति; यथा घृतघटः अग्निसमीपे स्रवति। तथा गुरोः समीपे पापं गलति; यथा ज्वलनः शुष्कं तीलकं च दहति। एवं गुरुः प्रसन्नः क्षणेन पापं दहति; न तु तस्य क्रोधं मनसा, कर्मणा, वाचा वा जनयेत्। तस्य क्रोधात् आयुः, श्रीः, विज्ञानं, पुण्यं च नश्यन्ति; ये तं क्रोधयन्ति, तेषां यज्ञाः निष्फलाः। यम-नियमादिकं तत्र न विचार्यं; गुरोः प्रतिकूलं वाक्यं न कदापि वदेत्। यः मोहात् गुरवे मिथ्यावचनं करोति—मनसा, कर्मणा, वाचा वा—स रौरवं नरकं गच्छेत्। बुद्धिमान् हितमिच्छन् न मिथ्याचारं कुर्यात्; सर्वदा गुरोः हितं प्रियं चाचरेत्, आज्ञया वा अनाज्ञया वा। गुरोः सन्निधौ, असन्निधौ वा, तस्य कार्याणि सम्पादयेत्; एवं भक्तः, विनीतः, सदा उत्साही भवति। शिष्यः यः गुरोः प्रीतिकरं आचरति, स शैवधर्मयोग्यः भवति; गुरुः गुणी, विज्ञः चेद्, स परमानन्दप्रदर्शकः। सत्यवित्, शिवासक्तः च, स एव मोक्षदः, न अन्यः; यः चैतन्यजनकः स एव परमानन्दरूपः। सत्यं जानाति यः, स एव आनन्दरूपदर्शकः; केवलं नाममात्रः, अचेतनः, न तु सः। शिलायाः शिला पारयितुं न शक्नोति, नौरिव; नाममात्रेण मोक्षः न सिध्यति। ये तत्त्ववित्, ते मुक्ताः, अपरान् च मोचयन्ति; तत्त्वाभावे, ज्ञानं वा आत्मबोधः वा कथं स्यात्?