शिवपुराणम्

महादेवः त्रिशूलधारी महादेव्यै इदं परमं रहस्यं स्निग्धया कथयति। जपमालायाः विविधा संख्या फलदायिनीति तस्य विवेचनं करोत्। त्रिंशत्-मणिसंख्या-मालया जपः संपन्नः धनं ददाति, सप्तविंशतिः तु पोषणं ददाति। पञ्चविंशति-मणिसंख्या-मालया मोक्षः लभ्यते, पञ्चदश-मणिसंख्या-मालया तु तन्त्र-सिद्धिः सुलभा भवति। अङ्गुलीनां कार्याणि अपि विवृणोति—अङ्गुष्ठः मोक्षदः, तर्जनी शत्रुनाशिनी, मध्यमा धनदायिनी, अनामिका शान्तिदायिनी। शताष्टक-मणिमाला सर्वोत्कृष्टा, शत-मणिमाला उत्तमा, पञ्चाशत्-मणिमाला मध्यमे स्थिता। चतुर्विंशतिः द्विगुणा पञ्चविंशतिः, तु हृदयाय उत्तमा कथ्यते। अतः, जपः मालया कर्तव्यः, परस्य दर्शनं न कर्तव्यम्। कनिष्ठा 'क्षरिणी' नाम्ना शुभा जपाय, अङ्गुष्ठसहितान्य अङ्गुल्यः जपे योजनीयाः। अङ्गुष्ठं विना जपः निष्फलः। गृहे जपः समः, गोष्ठे शतगुणः, पुण्यवने सहस्रगुणः, पुण्यगिरौ दशसहस्रगुणः, नदीतीरे लक्षगुणः। देवालये दशमिल्यगुणः, मम सन्निधौ अनन्तगुणः, सूर्ये, अग्नौ, गुरौ, चन्द्रे, दीपे, जलसन्निधौ अपि तथा। ब्राह्मणानां गोः च सन्निधौ जपः प्रशस्यते। पूर्वाभिमुखे जपः सिद्धिदः, दक्षिणाभिमुखे तन्त्रसिद्ध्यर्थम्। पश्चिमे धनदः, उत्तराभिमुखे शान्तिदः। सूर्ये, अग्नौ, ब्राह्मणे, देवतासु, गुरौ सन्निधौ जपः उत्तमः। परस्य सन्निधौ द्वेषेण जपः न कर्तव्यः; पगोटिना, उत्तरीयेन, नम्रः, विकचकेशः, ग्रीवावृतः च। अशुद्धहस्तेन, अशुद्धशरीरे, शोकग्रस्तः, क्रोधे, मदे, छींकने, थूकने, जृम्भायाम् च जपः न कर्तव्यः। श्वानदर्शनं, चाण्डालदर्शनं जपे वर्जनीयम्; स्पर्शे शुद्धिः कर्तव्या वा, वा मम स्मरणं सह त्वया। दीपदर्शनं वा प्राणायामः कर्तव्यः; उपविष्टः, शयानः, गच्छन्, उत्थितः अपि। मार्गे, अशुद्धस्थले, तमसि, पादौ प्रसारितौ, कुक्कुटासनं वा जपः न कर्तव्यः। गच्छन्, शयानः, शय्यायाम्, चिन्तायाम् अपि—शक्तः सर्वं कुर्यात्; अशक्तः यथाशक्ति जपं कुर्यात्। किं विस्तरेण? शृणु संक्षेपेण—शुद्ध्या, ध्यानपूर्वकं, उत्तमाचार्युक्तं जपः शुभफलदः। आचारः उच्चतमः धर्मः, आचारः परमं धनम्, आचारः श्रेष्ठं ज्ञानम्, आचारः परमगतिर्लोकस्य। आचारहीनः लोकनिन्दितः, परत्र सुखं न लभते; अतः, उत्तमाचारयुक्तः भवेत्। वेदशास्त्रविहितं कर्म यः कुर्वन् तस्य एव आचारः, अन्यथा न। साधुभिः आचारः आचर्यते, तस्मात् सः उत्तमः; श्रद्धा तु आचारस्य मूलं कथ्यते। श्रद्धावान् यो आचारात् कदापि न विचलति, सः कदापि न दूष्यते; अतः श्रद्धावान् भवेत्। यथा इह पुण्यपापवशात् सुखदुःखं, तथा परत्र अपि; एषा श्रद्धा इति। अन्यं रहस्यं वक्ष्यामि, प्रिये—एतत् गुप्तं धार्यम्, न कदापि नास्तिकाय, न पशवे कथ्येत्। कलौ, आचारहीनस्य, पतितस्य, अधमस्य, पञ्चाक्षरी-मन्त्रात् अन्यत्र रक्षां न विद्यते। गच्छन्, स्थितः, यथेष्टं आचरन्, अशुद्धः वा शुद्धः, मन्त्रः कदापि निष्फलः न। आचारहीनानां, षड्गतिप्रदूषितानां, गुरुणा अनुपदिष्टानाम् अपि मन्त्रः निष्फलः न। अधमस्य, मूढस्य, पतितस्य, असंयतस्य, नीचस्य अपि मन्त्रः निष्फलः न। यः कस्यचित् अवस्थाम् प्राप्तः, मयि परमभक्तियुक्तः, तस्य सदा सिद्धिः, अन्यस्य न। प्रिये, शुभकालः, तिथिः, नक्षत्रम्, वारः, योगः न विचार्यः; सप्तविधि-नियमः न लागू। मन्त्रः कदापि कस्यचित्, कदापि, शत्रुः न; सिद्धः, साध्यः, साधनीयः—सदा एवम्। सिद्धगुरुणा उपदिष्टः 'सिद्धः' इति, असिद्धगुरुणा 'साध्यः' वा 'साधनीयः'। सिद्धः वा असिद्धः, मयि, मन्त्रे, गुरौ परमश्रद्धायुक्तस्य सन्देहः न—सिद्धिः सदा। ज्ञानी आश्रमे प्रत्यक्षं पञ्चाक्षरं मन्त्रं अधीतव्यः। अन्येषु मन्त्रेषु, सिद्धेषु अपि, अयं मन्त्रः न सिद्धः; किन्तु, अयं मन्त्रः सिद्धः सति, अन्ये अपि सिद्धाः। हे महादेवि, यथा अहं देवेषु न लभ्यः, सिद्धेषु अपि, मम प्राप्तौ तव प्राप्तिः, एवम् मन्त्रेषु अपि। अन्येषु मन्त्रेषु दोषाः यः सन्ति, तत्र न विद्यन्ते; अयं मन्त्रः जातिवर्गादि-निरपेक्षः। तथापि, तं मन्त्रं त्वरितं न प्रयुञ्ज्याद्, लघुकार्येषु, नीचेषु; तस्मात्, मन्त्रः महाशक्तिमान्। एवं पञ्चाक्षरी-मन्त्रस्य विधिः महादेवेन त्रिशूलधारिणा महादेव्यै लोकहिताय प्रत्यक्षं उक्तः।