शिवपुराणम्

यः स्वस्य सिद्ध्यर्थी भवति, सः धनस्य कृपणत्वेन कर्म न कुर्यात्। ततो गुरवे आत्मानं सर्वस्वं च समर्पयेत्। एवं सम्यक् यथाशक्ति चाव्याजेन पूजां कृत्वा, गुरोः समीपात् मन्त्रं ज्ञानं च क्रमशः प्राप्नुयात्। यदा सेवकः शिष्यः अहंकाररहितः, शुद्धः, स्नातकः, विनीतः च भवति, तदा गुरुस्तस्य तुष्टः स्यात्। तदनन्तरं, गुरुः सम्पूर्णपात्रेण सर्पिषा, मन्त्रपवित्रिततोयेन, शुभद्रव्यैश्च शिष्यं शुद्ध्यर्थं स्नापयेत्। तं सुगन्धैः, माल्यैः, वस्त्रैः, भूषणैः च शोभयित्वा, शुभश्लोकान् पठित्वा, विप्रांश्च पूजयेत्। समुद्रतीरे, नदीतीरे, गोष्ठे, देवालये, शुद्धे स्थले, वा स्वगृहे अपि, शुभे काले तिथौ च, सिद्धिदायके दिने वा, शुभनक्षत्रे, शुभयोगे, सर्वदोषविवर्जिते काले, विधिवत् तस्मै ज्ञानं दद्यात्। एकान्ते स्वच्छरेण, परमप्रीतचेतसा, मन्त्रं परमं मम उभयोः पठेत् पठयेत् च। "शिवं भवतु, कल्याणं भवतु, सौन्दर्यं भवतु, स्नेहः भवतु" इति, एवं गुरुः मन्त्रं आज्ञां च पश्चात् दद्यात्। एवं गुरुं प्राप्तमन्त्राज्ञः शिष्यः, एकचित्तः, नियतविधिना प्रतिदिनं मन्त्रं जपेत्। प्रतिदिनं, सर्वजीवनं, एकं सहस्राष्टकं जपेत्, अन्यत्र अनन्यचित्तः सन्, एवं परमपदं प्राप्नोति। एकलक्षाक्षरं जपेत्, तस्य चतुर्वारं भक्त्या; यः निश्याशी संयतात्मा सः विधिजपकः कथ्यते। पूर्वकर्माणि कृत्वा, यो नित्यजपकः भवति, सः लोके समो नास्ति; सः सिद्धः, सिद्धिदः च भवति। शुद्धे स्थले स्नात्वा, प्रशान्तचित्तः सन्, हृदि मां चिन्तयेत्, ततश्च स्वगुरुम् अपि। उत्तराभिमुखः वा पूर्वाभिमुखः, मौनं कृत्वा, एकाग्रचित्तः, पञ्चमहाभूतानि अग्न्यादिभिः शुद्धीकृत्य, मन्त्रन्यासादिकं कृत्वा, शरीरं फलप्रदं कृत्वा, उभयोः रूपे ध्यानं कृत्वा, प्राणापाननिग्रहं च कुर्यात्। मन्त्रपीठं, स्वरूपं, ऋषिं, छन्दः, देवतां, बीजं, शक्तिं, वाक्यं च स्मृत्वा, पञ्चाक्षरीं मन्त्रं जपेत्। मानसजपः श्रेष्ठः इति, उपांशुजपः मध्यः, वाचिकः जपः अधमः इति शास्त्रज्ञैः कथ्यते। श्रेष्ठस्य देवता रुद्रः, मध्यस्य विष्णुः, अधमस्य ब्रह्मा इति क्रमशः। उच्चनीचस्वरैः, स्फुटास्फुटाक्षरपदैः उच्चारितो मन्त्रः वाचिकजपः इति कथ्यते। केवलं जिह्वास्पन्दनेन, मन्देन स्वर्यते यत्र, अन्यैः न श्रूयते वा अल्पश्रवणीयः, स उपांशुजपः इति स्मृतः। मनसा अक्षराणां क्रमशः चिन्तनं, पदशः, शब्दशः च, तदर्थविचारणं च, स मानसजपः इति। वाचिकजपः एकः, उपांशुशतगुणः, मानससहस्त्रगुणः, धारणायुक्तः शताधिकः। प्राणनिग्रहयुक्तो जपः 'धारणायुक्त' इति; प्रारम्भे अन्ते चापि विना धारणं अपि, प्राणनिग्रहः श्रेयस्करः। चत्वारिंशत्पर्यन्तं प्राणनिग्रहं कृत्वा, मन्त्रं स्मरेत्; मन्त्रस्यार्थं ज्ञात्वा, शक्त्या जपं कुर्यात्। पञ्चवारं, त्रिवारं, एकवारं वा, धारणया वा विना वा प्राणनिग्रहः कार्यः; तत्र धारणायुक्तः श्रेयस्करः। धारणायुक्तः सहस्त्रजपः अपि सिद्धः इति; एतेषु पञ्चसु प्रकारेषु, शक्त्या जपं कुर्यात्। अङ्गुलिजपः एकगुणः, रेखाजपः अष्टगुणः, पुत्रजीवमणिजपः दशगुणः। शङ्खरत्नैः शतगुणः, प्रवालैः सहस्त्रगुणः, स्फटिकैः दशसहस्त्रगुणः, मुक्ताफलैः लक्षगुणः। पद्मबीजैः कोटिगुणः, सुवर्णेन दशकोटिगुणः, कुशग्रामणिग्रन्थैः, रुद्राक्षैः च अनन्तगुणः। त्रिंशन्मणिमालया धनलाभः, सप्तविंशतिमणिमालया पुष्टिः। पञ्चविंशतिमणिमालया मोक्षः, पञ्चदशमणिमालया अभिचारफलम्। अङ्गुष्ठः मोक्षदः, तर्जनी शत्रुनाशकः, मध्यमा धनप्रदा, अनामिका शान्तिदा। एकोनशतमणिमाला श्रेष्ठा, शतमणिमाला उत्तमा, पञ्चाशन्मणिमाला मध्यमा। चतुर्दशतिमणिमाला हृदयस्य उत्तमा; एवं जपं मालया कुर्यात्, न च कस्यचित् दर्शयेत्। कनिष्ठिका 'क्षरिणी' इति, सा जपाय शुभा; मन्त्रः अङ्गुष्ठेनान्यैः सह जप्यः। अङ्गुष्ठविना जपः निष्फलः; गृहे समः, गोष्ठे शतगुणः। पुण्यवने सहस्त्रगुणः, पुण्यगिरौ दशसहस्त्रगुणः, तीर्थे लक्षगुणः। देवालये कोटिगुणः, मम सन्निधौ अनन्तगुणः; एवं सूर्ये, वह्नौ, गुरौ, चन्द्रे, दीपे, तोये च सन्निधौ। ब्राह्मणगवां सन्निधौ जपः प्रशस्यते; पूर्वाभिमुखे सिद्धिः, दक्षिणाभिमुखे अभिचारः। एवं, श्रद्धया, विनयेन, नियमानुसारेण, शिष्यः गुरुं सम्पूज्य, मन्त्रज्ञानं प्राप्य, विधिवत् जपं कुर्यात्, तेन च परां सिद्धिं प्राप्नोति।