शिवपुराणम्

तदा मुनयः, मन्त्रस्य महत्त्वेन समन्विताः, तपसा सिद्धाः सन्तः, सम्यग् देवदानवमानुष्यसृष्टिं चक्रुः। अथेदानीं परमविद्यायाः स्वरूपं कथ्यते—प्रथमं 'नमः' इति उच्चारयेत्, ततः 'शिवाय' इति, अनन्तरं शेषं च। एषा पञ्चाक्षरी विद्या, या सर्ववेदेषु शीर्षणि स्थिता, सर्वभूतानां सर्वस्य च नित्यबीजम् अस्ति। सा मम मुखात् आदौ उच्चारिताऽभूत्, मम एव वाणी, सुवर्णस्रवद् दीप्तिमती, पूर्णोन्नतस्तनयुगला च। सा चतुर्भुजा, त्रिनेत्रा, शशाङ्कशेखरा, पद्मोत्पलधराऽलिता, वरदाभयकरा सौम्या च। सर्वलक्षणसम्पन्ना, सर्वाभरणभूषिता, शुक्लपद्मासना, कृष्णकुन्तलधारिणी च। सा पञ्चवर्णा, प्रभामण्डलैः स्फुरन्ती—पीता, कृष्णा, धूम्रा, हेमवर्णा, रक्तेति। एते पृथक् पृथक् न्यस्याः, यदि बिन्दुनादाभूषिता न स्यात्; बिन्दुः अर्धचन्द्रसन्निभः, नादः दीपशिखासदृशः। हे सुरसुन्दरी! अस्य मन्त्रस्य अक्षराणां मध्ये द्वितीयं बीजम्, चतुर्थं दीर्घारम्भं तृतीयम्, पञ्चमं शक्तिरूपम् उक्तम्। वामदेव ऋषिः, पङ्क्तिः छन्दः, अहं शिवः अस्य देवता, हे सुन्दरी। गौतमोऽत्रिर्विश्वामित्रोऽङ्गिराः भरद्वाजश्च—एते मुनयः क्रमशः स्मृताः। गायत्र्यनुष्टुप्त्रिष्टुभ्बृहतीविराट् छन्दांसि; इन्द्ररुद्रहरीब्रह्मस्कन्दाः तेषां देवताः। पञ्चमुखोऽहं स्मृतः; पूर्वाद्युत्तरं यथास्थानं, 'न' इत्यादि अक्षराणि विन्यस्तानि। प्रथमं अनुनासिकम्, चतुर्थं द्वितीयम्, पञ्चमं स्वरितम्, तृतीयं निहतम् उक्तम्। मूलविद्या, शिवः, शैवसूत्रम्, पञ्चाक्षरीमन्त्रो मम नामानि—एतानि मम महाशैवहृदयम् इति विद्धि। 'न' शिरः, 'म' शिखा, 'शि' कवचम्, 'व' नेत्रम्, 'य' अस्त्रं स्मृतम्। 'नमः', 'स्वाहा', 'वषट्', 'हूं', 'वौषट्', 'फट्' इत्यादीनि यदा अन्ते न्यस्यन्ते, तदा तस्याङ्गानि भवन्ति। तत्रापि अस्य मूलमन्त्रस्य पञ्चमाक्षरं द्वादशस्वरैः भूषितम् अस्ति। तस्मात् अस्माभिः अस्मिन्मन्त्रेण मनसा, वाचा, कायेन च, जपहोमादिभिः च पूजनं कार्यम्। यथामति, यथाकालं, यथाशास्त्रं, यथाशक्त्यनुसारं, यथायोग्यं, यथारुचिं च। यत्र यदा येन च यथा भक्त्या पूजनं क्रियते, हे देवी, तत् मोक्षदं भविष्यति। मयि समर्पितचेतसा यत्किञ्चिद् यथाक्रमं वा, यदप्रियं मम शुभं च, तत् मया स्वीकृतम्। तथापि, ये मद्भक्ता न सर्वथा अशक्ताः, तेषां नियमान् सर्वशास्त्रेषु स्थापितवान्। अधुना शुभमन्त्रसमूहं प्रवक्ष्यामि, यस्य विना जपः निष्फलः, तेनैव स फली भवति। हे सुन्दरी! आदेशहीनः, क्रियाहीनः, श्रद्धाहीनः, प्रयोजनरहितः, हविरहितः, नित्यं कृतः जपः निष्फलः। आदेशयुक्तः, सम्यग् क्रियायुक्तः, श्रद्धासमन्वितः, हविर्युक्तश्च जपे मन्त्रः सिद्धिं प्राप्नोति, महाफलदः भवति। गुरुं समुपेत्य, पण्डितं ब्राह्मणं, सत्यवेदिनं, गुणयुक्तं, ध्यानयोगपरायणं च, मन्त्रं जपेत्। शुद्धभावेन तं सर्वथा तुष्टिं यतते—वाचा, मनसा, कायेन, वित्तेन च। ब्राह्मणः गुरुम् अत्युत्कर्षेण पूजयेत्—गजाश्वरत्नभूमिगृहादीनि दद्यात्। अलङ्कारवस्त्रधान्यवित्तानि च भक्त्या गुरवे प्रयच्छेत्, यदि सामर्थ्यमस्ति। स्वसिद्ध्यर्थी वित्ते कृपणतां नाचरेत्; ततः सर्वस्वं गुरवे समर्पयेत्। एवं सम्यग् यथाशक्ति निरुपधिना पूज्य, गुरुं मन्त्रं च विद्यां च क्रमशः प्राप्नुयात्। यदा गुरुश्च शिष्ये तुष्टः स्यात्, सेवकः, अहंकाररहितः, शुद्धः, स्नातकः, नियमवान् च, तदा। स्नानार्थं स घृतपूर्णकलशोदकसंपुटैः, मन्त्रपवित्रितवारिणा, शुभद्रव्यैः च शिष्यं स्नापयेत्। सुगन्धमाल्यवस्त्राभरणैः शोभयित्वा, मङ्गलस्तोत्रैः ब्राह्मणान् पूजयेत्। समुद्रतीरे, नद्याः, गोष्ठे, देवालये, वा शुद्धे स्थले, गृहे अपि, सिद्धिदायिनीं तिथिं कालयुक्तां च विहाय। शुभनक्षत्रयोगे, सर्वदोषविनिर्मुक्ते, यथाविधि विद्यां तस्मै दद्यात्। एकान्ते, प्रसन्नचित्तेन, सुस्वरम्, मन्त्रं जपयेत्, जपयेत् च तम् उत्तमं मन्त्रं। मङ्गलं, कल्याणं, सौन्दर्यं, स्नेहं च, इति मन्त्रं च आदेशं च गुरुः दद्यात्। एवं गुरोः मन्त्रं च आदेशं च प्राप्य, एकचित्तः स नियमेन प्रतिदिनं जपं कुर्याद्, विहितकर्मपूर्वकम्।