देव्याः प्रति भगवान् उवाच—“देवि, मया पुनः पुनः पृथिव्याम् एतद् उद्घोषितं यत् मम भक्तः, यद्यपि पतितः स्यात्, अस्य ज्ञानस्य प्रभावेन मोक्षं प्राप्नोति। यदि कश्चन कर्तव्यायोग्यः स्यात्, सर्वथा पतितः, तदा तस्य अकर्तृत्वयोग्यत्वेन यत् कर्म क्रियते तत् नरकाय एव भवति; तर्हि पतितः कथं ज्ञानात् मुक्तिं प्राप्नुयात्? यत् त्वया उक्तं तत् सत्यम्; अतः शृणु, शुभे, एतत् रहस्यं यद् अहं पूर्वं गुह्यं कृतवान्, एवं मन्यमानः। यदि पतितः मोहितः च मम मन्त्रेण पूजां कुर्यात्, पञ्चाक्षरमन्त्रं विना तु, निःसंशयं नरकगामी भवति। ये जलवायुभक्ष्याः, ये च नियमैः कृशीकृताः, तैः व्रतैः एव मम लोकं न प्राप्नुवन्ति। यः कश्चन भक्त्या मम पञ्चाक्षरमन्त्रेण एकवारं अपि पूजां करोति, सः अपि मन्त्रस्य प्रभावात् मम धाम प्राप्नोति। अतः तपांसि, यज्ञाः, व्रतानि, नियमाः च—even कोट्यंशेन अपि—पञ्चाक्षरमन्त्रपूजायाः तुल्यं न भवन्ति। बंधने स्थितः वा बन्धनात् मुक्तः वा, यः पञ्चाक्षरमन्त्रेण मां पूजयति, सः विमुक्तो भवति—अत्र चिन्ता न कर्तव्या। क्रोधरहितः वा क्रोधयुक्तः वा, यः पञ्चाक्षरमन्त्रेण पूजयति, पतितः वा मोहितः वा, सः पुरुषः मुक्तिं प्राप्नोति। हे देवि, षडक्षरमन्त्रेण वा पञ्चाक्षरमन्त्रेण वा, यः मां भक्त्या यथाविधि पूजयति, सः मुक्तः भवति। पतितः वा अपतितः वा, मम भक्तः अस्मिन्मन्त्रेण मां पूजयति, क्रोधं जितवान् वा न वा, प्राप्तवान् वा अप्राप्तवान् वा। अत्र प्राप्तः वा अप्राप्तः वा, सः कोटिकोटिगुणो महान्; अतः, देवि, मां प्राप्त्वा, अस्मिन्मन्त्रेण पूजां कर्तव्यम्। यः तु, प्राप्तः सन्, मैत्र्यादिगुणसम्पन्नः, ब्रह्मचर्यरतः, भक्तियुक्तः च मां पूजयति, सः मम सदृशत्वं प्राप्नोति। किम् अधिकं वक्तव्यम्? मम सर्वे भक्ताः सर्वसामर्थ्ययुक्ताः; तेषु पञ्चाक्षरमन्त्रभक्तः श्रेष्ठतमः। पञ्चाक्षरमन्त्रस्य प्रभावेन लोकाः, वेदाः, महर्षयः, सनातनधर्माः, देवाः, सर्वं च जगत् तिष्ठति। यदा प्रलयः आगच्छति, चलाचलसर्वनाशे, सर्वं स्वस्वरूपं प्राप्य तत्रैव लीयते। तदा अहमेव एकः अवशिष्ये, देवि; द्वितीयः कश्चन नास्ति। तस्मिन् काले वेदाः सर्वशास्त्राणि च पञ्चाक्षरमन्त्रे प्रतिष्ठितानि भवन्ति। ते न विनश्यन्ति, मम शक्त्या रक्षिताः; तदा प्रकृतिपुरुषविभागेन मत्तः सृष्टिः समुत्पद्यते। तदा गुणानां प्रलये, गुणमयः नारायणः मायामयं शरीरं धारयन् शयने स्थितः। सः शेषशय्यायां जलमध्ये शयानः, तस्य नाभिकमलं समुत्पन्नं, तस्मात् पञ्चमुखः पितामहः जातः। सः त्रिलोकसृष्टिकामः, असङ्गः, सहायवर्जितः, मनसः समुत्पन्नान् दश महर्षीन्, महाशक्तियुक्तान्, आदौ सृष्टवान्। तेषां सिद्ध्यर्थं वृद्ध्यर्थं च पितामहः माम् उवाच—‘महेश्वर, मम पुत्रेषु शक्तिं ददातु।’ तेन अनुरोधितः, अहं पञ्चमुखः सन्, पञ्चाक्षराणि पङ्कजसम्भवाय क्रमशः प्रवोचम्। सः लोकपितामहः पञ्चमुखः तानि स्वीकृत्य, शब्दार्थसम्बन्धेन माम् महेश्वरं विज्ञातवान्। तेषां विविधविधीन् ज्ञात्वा, सः प्रजापतिः मन्त्रविद्, मन्त्रं तदर्थं च पुत्रेभ्यः यथावत् दत्तवान्। ते च, लोकपितामहात् प्रत्यक्षं मन्त्ररत्नं लब्ध्वा, विधिपूर्वकं मार्गमनुसृत्य, मम पूजां कर्तुम् इच्छन्तः। मेरोः शृङ्गे रम्ये मुञ्जवत् नाम पर्वतः स्थितः, सः मम प्रियतमः, शोभनः, सदा भक्तैः रक्षितः च। तत्र समीपे, लोकसृष्टिकामाः, ते दिव्यसहस्रवर्षं वाताहाराः तपः तप्तवन्तः। तेषां भक्तिं दृष्ट्वा, अहं तत्रैव साक्षात् प्रकटितः, सह ऋषिणा, छन्दसा, कीलकबीजशक्त्या, देवता च। लोकसृष्टिवृद्ध्यर्थं, अहं तान् षडङ्गन्यासं, दिग्बन्धनं, सर्वविधीन् च सम्यक् उपदिष्टवान्। ततः, मन्त्रमहिम्ना शक्तिमन्तः, तपस्विनः ऋषयः, सम्यक् देवासुरमानुषसृष्टिं चक्रुः। अथ अस्य परमविद्यायाः स्वरूपं प्रवक्ष्ये—प्रथमं ‘नमः’ उच्चार्य, ततः ‘शिवाय’ इति, अनन्तरं च। एषा पञ्चाक्षरी विद्या, सर्ववेदेषु शिरसि स्थिताऽनादिनिधना, सर्वभूतबीजं सर्वस्य च। मम मुखात् आदौ उच्चारितं, एषा मम वाणी, कनकसदृशदीप्तिः, पूर्णोन्नतस्तनयुता। सा चतुर्भुजा, त्रिनेत्रा, शशिशेखरा, पद्मोत्पलधारिणी, सौम्या, वराभयकराभ्यां शोभिता। सर्वलावण्यलक्षणयुक्ता, सर्वाभरणभूषिता, श्वेतपद्मासना, कृष्णकुन्तलधारिणी। पञ्चवर्णा सा, मण्डलदीप्त्या शोभिता—पीता, कृष्णा, धूम्रा, हेमवर्णा, रक्तवर्णा च। एतानि पृथक् न्यस्यन्ते, यावद् बिन्दुनादाभूषिता न स्यात्; बिन्दुः अर्धचन्द्राकारः, नादः दीपशिखासदृशः। सुन्दरी, अस्य मन्त्रस्य वर्णेषु द्वितीयः बीजं, चतुर्थः दीर्घारम्भः तृतीयः, पञ्चमः शक्तिरिति कथ्यते। वामदेवः ऋषिः, पङ्क्तिः छन्दः, अहमेव शिवः देवता, सुन्दरी। एवं भगवता देवीसमक्षं पञ्चाक्षरमन्त्रस्य माहात्म्यं, उत्पत्तिं, स्वरूपं, पूजाविधिं च कथितम्।