शिवपुराणम्

न कश्चिदपि स्वयमेव क्रियते, यावद्बुद्धिपूर्वकं कारणं न स्यात्। धर्माधर्मयोः शिक्षणं, बन्धमोक्षयोः च विवेचनात् एव सम्पद्यते। सर्वज्ञं विना, प्राणिनां आद्यसृष्टिः न संभवति; यथा वैद्यं विना रोगिणः क्लेशं निवारयितुं न शक्नुवन्ति। अतः स आद्यः सर्वज्ञः पूर्णः सदाशिवः प्रभुरस्ति, स एव संसारसागरात् प्राणिनां उद्धारकः। स एव अनादिः, निःसर्गशुद्धः, प्रभुः, सर्वज्ञः, पूर्णः च; शिवः शिवागमे ज्ञेयः। तस्य नामैव मन्त्रः, तेनैव स्मर्यते; नामनामिनोः सम्बन्धात् मन्त्रः परमशिवरूपे प्रतिष्ठितः। एष एव शिवज्ञानम्, एष एव परं पदम्—षडक्षरी शिववाक्यं "ॐ नमः शिवाय" इति। एष शैववाक्यं विधिवचनम्, न केवलं स्तुतिः; शिवस्वरूपत्वात्, यतः शिवः सर्वज्ञः, पूर्णः, स्वभावशुद्धः। स लोकहितः, कथं मिथ्यावादी स्यात्? यद्यदस्ति, गुणदोषयुक्तं, स्वभावतः एव तिष्ठति। यः फलम् पूर्णं, सर्वज्ञेन तदनुसारं भाष्यते; काममोहाद्यपकर्षितः एव अनृतं भाषेत। परमेश्वरे तादृश दोषाः न सन्ति; कथं स अन्यथा वदेत्? यत् सर्वज्ञेन शिवेन, सर्वदोषरहितेन, रचितम्, तत् शुद्धवचनम्, प्रमाणं, न संशयः। अतः प्रभोर्वचनानि बुद्धिमद्भिः विश्वसनीयानि; पुण्यपापयोः यथार्थतः, तत्र श्रद्धाहीनः पतति। यद्वाक्यं महर्षिभिः शान्तैः, प्राज्ञैः, स्वर्गमोक्षसाधनायोक्तम्, तानि सुवक्तव्यानीति विज्ञेयम्। यद्वाक्यं रागद्वेषमिथ्याकोपकामतृष्णानुगतम्, तद् कठोरवाक्यमुच्यते, नरकाय कारणम्। किमपि स्निग्धं वा सुश्लिष्टसंस्कृतमपि वाक्यं, यदि अज्ञानरागयुक्तम्, संसारदुःखाय भवति, तस्य किं प्रयोजनम्? यद्वाक्यं, अश्लिष्टमपि, श्रवणमात्रेण हितकरं, रागादिषु संशयं जनयति, तद् मंगल्यमिति विज्ञेयम्। बहवो मन्त्राः सन्ति, किन्तु सर्वज्ञेन शिवेन निर्मितः शुद्धमन्त्रः तुल्यो नास्ति। वेदाः शाखाश्च षडक्षरीमन्त्रे प्रतिष्ठिताः अपि, तेन समाना न भवन्ति; न चान्यः कश्चन मन्त्रः तुल्यः। सप्तकोटिमहान्त्रमाणि, अनन्तोपाङ्गमन्त्राणि अपि सन्ति, तथापि षडक्षरी मन्त्रः वस्तुतः पृथक्, वस्त्रेषु सूत्रवत्। शिवसम्बन्धिनः सर्वशास्त्रोपदेशाः, सर्वप्रमाणानि, षडक्षरीमन्त्रस्यैव व्याख्यानानि। बहुमन्त्रशास्त्राणां विस्तृतव्याख्यानानां वा किमर्थम्, यस्य हृदि "शिवाय नमः" मन्त्रे प्रतिष्ठितम्? यत् किमपि पठ्यते, श्रूयते, क्रियते वा, तद् सर्वं साध्यते येन दृढं "शिवाय नमः" मन्त्राभ्यासः कृतः। यस्य जिह्वा सदा "शिवाय" इत्येतानि त्र्यक्षराणि उच्चारयति, नमस्कारादिकर्मणि योजयति, तस्य जीवनं सफलम्। चाण्डालः, नीचजन्मा, अज्ञो वा विद्वान्—यः पञ्चाक्षरीमन्त्रे दृढः, स पापकोष्ठाद् विमुक्तः। एवं त्रिशूलधारीश्वरः देवीप्रश्नानुत्तररूपेण, सर्वमर्त्यानां, विशेषतः द्विजातीनां हिताय, उक्तवान्। कलौ युगे, काले दूषिते, दुष्प्रतिक्राम्ये, धर्मविरुद्धे च, जगत् महापातकाच्छन्नं भवति। वर्णाश्रमाचारस्य पतने, क्लेशे, सर्वत्र अधिकारस्य संशये, गुरुशिष्यपरम्परायाः नाशे च, किमुपायेन तव भक्ताः मोक्षं प्राप्नुवन्ति, भगवन्? कलियुगे ये मानवाः मम परमपञ्चाक्षरीमन्त्रं शरणं गच्छन्ति, मनसा भक्ताः च, ते मुक्त्यन्ति। ये मनोवाक्कायदोषदूषिताः, कृतघ्नाः, निन्दकाः, छद्मिनः, उच्चारणस्मरणशक्तिहीनाश्च, लोभिनः, कुटिलचित्ताश्च, यदि हृदयेन मयि प्रवृत्ताः स्युः, मम पञ्चाक्षरीमन्त्रः तानपि संसारभयात् तारयति। देवि, पुनः पुनः मयैतद् पृथिव्यां कथितम्—मम भक्तः पतितोऽपि, अनेन ज्ञानद्वारेण मुच्यते। यदि कश्चन कर्मायोग्यः, सर्वथा पतितः, तर्हि कर्मानर्हतया यत्कर्म क्रियते, तत् नरकायैव; तर्हि पतितः किमर्थं ज्ञानात् मुक्तः स्यात्? यत् त्वया उक्तं तत्तथैव; तस्मात् शृणु, शुभे, एतत् रहस्यं यद् पुरा मया गुह्यत्वात् निगूढम्। पतितः, मूढः, यदि मन्त्रेण मां यजति, पञ्चाक्षरीमन्त्रम् विना, स निःसंशयं नरकगामी। ये जलाशिनः, वायुभक्ष्यः, व्रतैः कृशाः च—व्रतैः एव न मम लोकं प्राप्नुवन्ति। यः कश्चन भक्त्या पञ्चाक्षरीमन्त्रेण मां एकवारमपि यजति, स अपि मन्त्रस्य माहात्म्येन मम स्थानं प्राप्नोति। अतः तपांसि, यज्ञाः, व्रतानि, नियमाः—कोट्यंशेनापि पञ्चाक्षरीमन्त्रार्चनसमानि न भवन्ति। बद्धो वा मुक्तो वा, यः पञ्चाक्षरीमन्त्रेण मां यजति, स मुक्त एव; अन्यथा चिन्तनं न आवश्यकम्। क्रोधरहितः वा क्रोधयुक्तः, पतितो वा मूढः, यः पञ्चाक्षरीमन्त्रेण यजति, स एव मुक्तः। देवी, षडक्षरी वा पञ्चाक्षरी मन्त्रेण, यः भक्त्या यथाविधि मां यजति, स मुक्त्येति निश्चितम्।