शिवपुराणम्

शिवपुराणस्य महात्म्ये, शिवलिङ्गस्य पूजायाः विधिं महर्षयः श्रवयन्ति। दीपप्रदर्शनं, ताम्बूलदानं, नमस्कारं, विसर्जनं च, अर्घ्यादिकं समर्प्य यथाविधि भोजनं समर्पयेत्। ततः, यथाशक्ति यथाक्रमं अभिषेकं, भोजनं, नमस्कारं, तर्पणं च, शिवपदप्राप्त्यर्थं नित्यं कुर्यात्। लिङ्गं मानवकृतं, वैदिकं, दिव्यं, स्वयंभू, प्रतिष्ठितं, अप्रतिष्ठितं वा, यथायोग्यं द्रव्यैः पूजनीयम्। यस्य पूजायां यानि द्रव्याणि दीयन्ते, तस्य तत्तत्फलम्। प्रदक्षिणं नमस्कारं च यथाक्रमं कृत्वा शिवपदं लभते। लिङ्गस्य दर्शनमात्रेणापि यथाविधि शिवपदं लभ्यते; मृत्तिका, गोमय, पुष्प, करवीर, फलैः वा। गुडेन, नवनीतेन, विभूतेन, पक्तान्नेन वा, यथेष्टं लिङ्गं कृत्वा, यथायोग्यं पूजां कुर्यात्। केचित् अङ्गुष्ठादिषु अपि पूजां कर्तुमिच्छन्ति; लिङ्गपूजाविधौ कदापि निषेधः नास्ति। शिवः सर्वत्र यथायत्नं फलप्रदः; लिङ्गदानात् वा, लिङ्गराज्याद् वा। श्रद्धया शिवभक्ताय लिङ्गं दत्त्वा शिवपदं लभ्यते; अथवा, प्रणवस्य दशसहस्रं जपं सदा कुर्यात्। संध्याकाले सहस्रं जप्त्वा शिवपदं लभ्यते; जपसमये प्रणवमन्तं "म" अक्षरेण पूजयेत्, मनःशुद्ध्यर्थम्। ध्यानकाले मानसिको जपः विधीयते; जपः सर्वदा कर्तव्यः; प्रणवः बिन्दुनादयुतः विज्ञेयः। ततः, पञ्चाक्षरमन्त्रं दशसहस्रं भक्त्या जपेत्; अथवा संध्याकाले सहस्रं जप्त्वा शिवपदं लभ्यते। मन्त्रः प्रणवपूर्वः विशेषतः ब्राह्मणानां; दीक्षया गुरोः मुखात् फलार्थं गृह्यते। कुम्भस्नानं, मन्त्रदीक्षा, अक्षरस्थापनं च—ब्राह्मणेषु सत्यवृत्त, शुद्धचित्त, विद्वान् गुरुः श्रेष्ठः। द्विजातीनां "नमः" आरम्भे; अन्येषां "नमः" अन्ते; स्त्रीणां यथायोग्यं "नमः" इच्छन्ति। ब्राह्मणस्त्रीणां केचित् "नमः" आरम्भे इच्छन्ति; पञ्चकोटिजपात् शिवतुल्यः भवति। लक्षाक्षरजपात् वा, पृथक् अक्षरजपात्, ब्रह्मादिस्थानं लभ्यते—एकं, द्वे, त्रि, चतु: कोटिसंख्यायाम्। अथवा, लक्षाक्षरजपः शिवपदं ददाति; सहस्रं सहस्रं सहस्रगुणितं एकस्मिन्नेव दिवसे। मन्त्रजपात् विधिना सिद्धिः लभ्यते; नित्यं ब्राह्मणान् भोज्यं कृत्वा, प्रातः गायत्र्याः अष्टसहस्राष्टं जपेत्। ब्राह्मणः नित्यं शिवपदप्रदं मन्त्रं यथाक्रमं जपेत्; शुद्धाचारः वेदमन्त्रस्तोत्राणि च जपेत्। एकं, दश, शतं, सहस्रं, दशसहस्रं, लक्षं—शतं विना—मन्त्रजपसंख्या। वेदजपः अपि शिवपदं ददाति; अन्यान् मन्त्रान् लक्षाक्षरयुक्तान् बहून् जपेत्। एकाक्षरमन्त्रं कोटिसंख्यायाम् जपेत्, ततः भक्त्या सहस्रं जपेत्। यथाशक्ति क्रमेण कुर्यात्, शिवपदं प्राप्येत्; एकं मन्त्रं प्रियं नित्यं जपेत् मृत्युपर्यन्तम्। "ॐ" अक्षरं सहस्रं शिवाज्ञया जपेत् सर्वकामसिद्ध्यर्थम्; अथवा पुष्पोद्यानरक्षणं, मार्जनादिकं कुर्यात्। शिवाय वा शिवकार्याय कृतं तेन शिवपदं लभ्यते; शिवक्षेत्रे भक्त्या नित्यं वासं कुर्यात्। मूढस्य, विदुषः च, भोगमोक्षौ ददाति; तस्मात् विद्वान् मृत्युपर्यन्तं शिवक्षेत्रे वसेत्। लिङ्गात् शतगुणं पुण्यं मानवकृतक्षेत्रे; पुण्यतीर्थे वा पुरातने क्षेत्रे सहस्र सुवर्णसमानम्। दिव्यलिङ्गे सहस्रसुवर्णपुण्यं; स्वयंभूक्षेत्रे धनुष्प्रमाणं सहस्रगुणं पुण्यं। पुण्यतीर्थे तडाग, कूप, सरः शिवगङ्गा इति शिवस्य वचनात् विज्ञेयम्। तत्र स्नानदानजपैः शिवपदं लभ्यते; शिवक्षेत्रे शरणं गत्वा मृत्युपर्यन्तं तत्र वसेत्। दाहकर्म, दशाह, मासिक, वार्षिक, पिण्डदानं वा शिवक्षेत्रे कृतं भवति। सर्वपापविमुक्तः त्वरितं शिवपदं लभ्यते; अथवा सप्तरात्रं, पञ्चरात्रं वासात्। त्रिरात्रं, एकरात्रं वा वसन् क्रमेण शिवपदं लभ्यते; स्वस्य आचारानुसारं, स्ववर्णानुसारं, तत्तत्फलम् लभ्यते। भक्त्या अक्षरजपात् सर्वकामफलम् त्वरितं लभ्यते; पूर्णकर्मफलात् अधिकम्। सर्वाणि कर्माणि निष्कामेन कृतानि शिवपदं ददाति; प्रातः, मध्याह्ने, सायं, एकस्मिन्नेव काले कृतानि कर्तव्यानि। प्रातःकर्म कर्तव्यसिद्ध्यर्थम्, मध्याह्नकर्म कामसिद्ध्यर्थम्, सायंकर्म शान्त्यर्थम्; रात्रौ अपि तथा। निश्यर्धं मध्यरात्रिः; तस्मिन्काले शिवपूजा विशेषतः कामसिद्ध्यर्थम्। इदं ज्ञात्वा यथायोग्यं कृत्वा तत्तत्फलम् लभ्यते; कलियुगे विशेषतः कर्मफलम् शीघ्रं लभ्यते। यः यथायोग्यं विधिना किञ्चित् अपि सत्कृत्य, पापभीतः, तत्तत्फलम् अवाप्नोति।