शिवपुराणम्

शिवस्य परमादेशेन मया अगस्त्येन आचार्येण, दधीचिना महर्षिणा च, तद् धर्मग्रन्थः जगति प्रचारितः। स एव त्रिशूलधारी भगवान् युगचक्रेषु पृथिव्यां अवतरति, भक्तजनानां मोक्षार्थं ज्ञानपरम्परां स्थापयति। ऋभुः, सत्यः, भार्गवः, अङ्गिराः, सवितृ द्विजः, मृत्युः, शतकृतुः प्राज्ञः, वसिष्ठः श्रेष्ठर्षिः, सारस्वतः, त्रिधामा, त्रिवृत् महर्षिः, शततेजाः, धर्मः स्वयम्, नारायणः श्रुतिप्रसिद्धः, स्वरः, रक्षः, अरुणिः प्राज्ञः, कृतञ्जयः, कृतञ्जयः, भरद्वाजः, गौतमः श्रेष्ठकविः, वाचःश्रवा ऋषिः, सूक्ष्मायणिः शुद्धः, तृणबिन्दुः ऋषिः, कृष्णः, शक्तिः, शाक्तेयः श्रेष्ठः, जातूकर्ण्यः, हरिः साक्षात्, कृष्णद्वैपायनः ऋषिः—एते व्यासावताराः योगाचार्याः च क्रमशः श्रूयन्ताम्। लिङ्गपरम्परायाम् द्वापरयुगे व्यासस्य अवताराः श्रेष्ठव्रताः, योगाचार्याणां अवताराः त्रिशूलधारिणः शिष्याणां च तथैव। प्रत्येकस्थले भगवतः शिष्याः चत्वारः महाशक्तिसम्पन्नाः, तेषां शिष्याः प्रशिष्याश्च शतसहस्रशः। तेषां प्रभावेन जगति, शिवादेशपालनादिभिः कर्मभिः, भाग्यवन्तः शिवभक्त्या श्रद्धया च मोक्षं प्राप्नुवन्ति। सर्वेषु युगचक्रेषु योगाचार्यरूपेण, शर्वस्य शिष्यावतारान् कथय स्वामिन्। श्वेतः, सुतारः, मदनः, सुहोत्रः, कङ्कः, लौगाक्षिः, महामायः, जैगीषव्यः, दधिवाहः, ऋषभः, उग्रः ऋषिः, अत्रिः, सुपालकः, गौतमः, वेदशिरा ऋषिः, गोकर्णः, गुहावासिन्, शिखण्डिनः अन्यः, जटामाली, अट्टहासः, दारुकः, लाङ्गुलिः, महाकालः, शूली, डण्डी, मुण्डीशः, सविष्णुः, सोमशर्मा, लकुलीश्वरः—एते वराहकल्पे सप्तममनोः अन्तराले, अष्टाविंशति योगाचार्याः युगेषु अभवन्। प्रत्येकस्य चत्वारः शान्तचित्ताः शिष्याः। श्वेताद्यः रुष्यपर्यन्तं तेषां नामानि श्रूयन्ताम्—श्वेतः, श्वेतशिखः, श्वेताश्वः, श्वेतलोहितः, दुन्दुभिः, शतरूपः, ऋचीकः, केतुमान्; विकोशः, विकेशः, विपाशः, पाशनाशनः, सुमुखः, दुर्मुखः, दुर्गमः, दुरतिक्रमः; सनत्कुमारः, सनकः, सनन्दः, सनातनः, सुधामा, विरजा, शङ्खः, अण्डजः; सारस्वतः, मेघः, मेघवाहः, सुवाहकः, कपिलः, आसुरी, पञ्चशिखः, बाष्कलः; पराशरः, गर्गः, भार्गवः, अङ्गिराः, बलबन्धुः, निरामित्रः, केतुशृङ्गः, तपोधनः; लम्बोदरः, लम्बः, लम्बात्मा, लम्बकेशकः, सर्वज्ञः, समबुद्धिः, साध्यसिद्धिः; सुधामा, कश्यपः, वसिष्ठः, विरजा, अत्रिः, उग्रः, गुरुश्रेष्ठः, श्रवणः, श्रविष्टकः; कुणिः, कुणिबाहुः, कुशरीरः, कुनेत्रकः, काश्यपः, उशनाः, च्यवनः, बृहस्पतिः; उतथ्यः, वामदेवः, महाकालः, महानिलः, वाचःश्रवः, सुवीरः, श्यावकः, यतीश्वरः; हिरण्यनाभः, कौशल्यः, लोकाक्षिः, कुथुमिः, सुमन्तुः, जैमिनिः, कुबन्धः, कुशकन्धरः; प्लक्षः, दार्भायणिः, केतुमान्, गौतमः, भल्लवी, मधुपिङ्गः, श्वेतकेतुः; उशिजः, बृहदश्वः, देवलः, कविः, शालिहोत्रः, सुवेषः, युवनाश्वः, शरद्वसुः; अक्षपादः, कणादः, उलूकः, वत्सः, कुलिकः, गर्गः, मित्रकः, रुष्यः। एते योगाचार्यरूपिणः महेशस्य शिष्याः, एकशतम् द्वादश च संख्यायाः। सर्वे सिद्धाः पाशुपताः, भस्माङ्गलेपितदेहाः, सर्वशास्त्रसारज्ञाः, वेदवेदाङ्गविदः। शिवाश्रमनिष्ठाः, शिवज्ञाननिरताः, सर्वसङ्गविवर्जिताः, शिवे मनः एकाग्रं कृतवन्तः। द्वन्द्वसहननिष्ठाः, धैर्यवन्तः, सर्वभूतहितपरायणाः, समचित्ताः, मृदवः, आत्मसंयमिनः, क्रोधेन्द्रियनिग्रहिणः। रुद्राक्षमालाभूषिताः, त्रिपुण्ड्रितललाटाः, कचधारिणः, जटाधारिणः, अजटाः, मुण्डितशिरसः च। फलमूलाहाराः, प्राणायामनिष्ठाः, शिवभावसम्पन्नाः, शिवध्यानपरायणाः। संसारविषवृक्षबीजमूलनिष्क्रान्ताः, शिवपुर्याः गमनायैव सज्जाः। यः एतान् आचार्यान् ज्ञात्वा शिवं सदा पूजयति, स शिवयोगं प्राप्नोति—नात्र संशयः। हे योगिश्रेष्ठ, गणाधिप, ऋषिप्रवर, षण्मुखसमप्रभ, सर्वविद्याधिप, पूज्यगुरो! त्वं प्रायः पृथिव्यां अवतरसि, नरबन्धनच्छिद्यर्थं, महर्षिपुरीनिवासिन् परमेश्वर।