शिवपुराणम्

स एकः प्रभुः, नियन्ता, सृष्टिकर्ता, प्रवर्तकः संहरणकर्ता च अस्ति। स एव प्रपञ्चस्य उद्भव-नाशयोः एककारणं, स्वाधीनः, अजन्यः च। तस्मात् यः प्रकृत्यात्मा, पुरुषः, व्यक्तिः, कालः च—स एव तेषां कारणं, अधिपः, स्रष्टा च महेश्वरः इति निगद्यते। केचन तं भगवन्तं विश्वरूपं पुरुषमाहुः, हिरण्यगर्भस्य आत्मानं च; हिरण्यगर्भः लोकानां कारणम्, विराड् विश्वस्य आत्मा इति च। कवयः शिवं अन्तर्यामी परमात्मानं वदन्ति, अन्ये तं प्रज्ञानः तेजः जगतां च आत्मा इति वर्णयन्ति। केचन तं चतुर्थं पदमाहुः, अन्ये सौम्यम्, अपरे मातरं, मितिं, मितं, बुद्धिं च। अन्ये तं कर्तारं, कर्म, कार्यं, करणं, कारणं च वदन्ति; अपरे तं जागरित-स्वप्न-सुषुप्त्यात्मानं वदन्ति। केचन तं चतुर्थं पदमाहुः, अन्ये चतुर्थात् परं; अन्ये निर्गुणं, अपरे सगुणमिति। केचन संसारबद्धमाहुः, अन्ये न; केचित् स्वतन्त्रं, अपरे अस्वतन्त्रं च। केचन तं उग्रं वदन्ति, अन्ये सौम्यम्; केचित् सङ्गिनं, अपरः असङ्गिनम्। केचन निष्क्रियं, अन्ये सक्रियमाहुः; केचित् अचेतनं, अन्ये चेतनवान् इति। केचन नित्यं, अन्ये अनित्यं; केचित् अरूपं, अन्ये साकारमिति। केचन अदृश्यं, अन्ये दृश्यं; केचित् व्यक्तं, अन्ये अव्यक्तमिति; केचित् शब्दात्मानं, अन्ये शब्दातीतमिति। केचन संकल्पमयमाहुः, अन्ये निष्कल्पम्; केचित् विज्ञानं, अन्ये चैतन्यमिति। केचन विज्ञेयमाहुः, अन्ये अविज्ञेयम्; केचित् परम एव, अन्ये परं च इति। एवं नानाविधविभागैः महात्मानः तत्त्वं परमेश्वरस्य न निश्चितवन्तः, कारणं मतभेदात्। ये तु परमेश्वरं समर्पितात्मानः, ते एव शिवं परमकारणं सहजतया जानन्ति। बन्धनैः बद्धः जीवः संसारचक्रे दुःखमुपैति, यथा चक्रस्य नाभ्यां प्रवर्तते। अज्ञानवान् पुण्यपापयोः परित्यागेन निर्मलो भवति, समत्वं च प्राप्नोति। जीवस्य बन्धनं न शिवस्य; तदेव मायया, प्रकृत्या, विज्ञानात् वा, अहंकाररूपेण भवति। तस्य न चित्तबन्धनं, न विज्ञानबन्धनं, न इन्द्रियबन्धनं; न तन्मात्रैः, न स्थूलैः, न कदापि। न कालः, न तस्य विभागाः, न विज्ञानं, न दैवम्, न रागद्वेषौ तं अनन्ततेजसं शम्भुं बध्नन्ति। नास्य स्थैर्यं, न पुण्यपापानि, न तेषां फलानि, न तदुत्थितसुखदुःखे बध्नन्ति। न संकल्पैः, न कर्मवासनाभिः, न भोगैः, न भोगवासनाभिः, न त्रिकालवस्तुभिः अस्य सम्बन्धः। नास्य कारणं, न कर्ता, न आदिः, न अन्तः, न मध्ये; न कर्म, न करणं, न कार्यं, न फलं तस्य। न मित्रं, न शत्रुः, न नियन्ता, न प्रेरयिता; न स्वामी, न आचार्यः, न रक्षकः, न श्रेष्ठः, न समः च। न जन्म, न मृत्यु, न प्रियं, न अप्रियं; न विधिः, न निषेधः, न मोक्षः, न बन्धनं तस्य। यद्यदशुभं, तस्य कदापि नास्ति; सर्वमङ्गलं तु शिवस्य सदा, स हि परमात्मा। सः शिवः स्वशक्तिभिः सर्वत्र स्थितः स्वस्वरूपेऽचलः तिष्ठति; अतः स्थाणुः इति कथ्यते। यतः स्थावरजङ्गमं जगत् शिवेन स्थितम्, सः सर्वरूपः सर्व इति स्मर्यते; एवं ज्ञात्वा कश्चिदपि मोहं न गच्छति। नमः शर्वाय, रुद्राय, पराय, महापुरुषाय, हिरण्यबाहवे, भगवते, हिरण्यगर्भाय, ईश्वराय। अम्बिकापतये, ईशानाय, पिनाकिने, वृषवाहनाय, एकरुद्राय, परब्रह्मणे, पुरुषाय, कृष्णपिङ्गाय च। हृदयगुह्ये सः चिन्त्यः, तृणशिखाग्रसदृशः, हृदयाकाशे स्थितः, हिरण्यकेशः, पद्मलोचनः, रक्तपिङ्गलः। स देवः अवतीर्णः सौम्यः, नीलकण्ठः, हिरण्यवर्णः, शान्तः, उग्रः, मिश्रः, अक्षयः, अमृतः, अजरः। सः परमपुरुषः, भगवतः, मृत्युघ्नः, विज्ञानविज्ञानातीतः, सर्वावभासातीतः, परमातीतः। शिवस्य ऐश्वर्यातिशयात्, विद्वांसः तस्य विज्ञानं ऐश्वर्यं च परं वदन्ति, स च सर्वाधिपतिषु श्रेष्ठः स्थितः। स एव, प्रत्येकसृष्टौ, उत्पन्नेषु ब्रह्मसु, यः शास्त्रप्रवर्तकः, कालबद्धेषु अपि ब्रह्मसु, उपदेष्टा भवति। कालबद्धाचार्येषु अपि, स एव सर्वेषां गुरु; सः सर्वेशां ईश्वरः, कालातीतः। तस्य शक्तिः विशुद्धा, स्वाभाविकी, सर्वातिशायिनी; तस्य विज्ञानं अनुपमं, नित्यं, स्वतन्त्रं रूपं च। तस्य ऐश्वर्यं निरुपमं, आनन्दः परमः, बलं, तेजः, वीर्यम्, धैर्यं, दया च सर्वातिशायिन्यः। पूर्णस्य सृष्ट्यादिषु न स्वार्थः; तस्य कर्मणां फलम् अन्येषां हि हितमेव।