शिवपुराणम्

स्वस्वभावेन प्रत्येकं स्वस्यैव कर्माणि करोति, नान्यस्य, देवस्याज्ञया दिव्यशक्त्या; वाक् च अन्ये च कर्मेन्द्रियाणि तत्रैव स्थितानि सन्ति। प्रत्येकं स्वं कार्यं शिवस्याज्ञया करोति, नान्यत्; शब्दादीनि ग्राह्याणि, वाक्कर्मादि च तत्र प्रवर्तते। सर्वेषां शम्भोः आज्ञा अपरिहरणीया, परमेश्वरी च; सा सर्वेषां जीवेषां अवसरं ददाति, न कस्यचित् अपवादः। आकाशः परमेश्वरस्य आदेशेन सर्वत्र व्याप्य अस्ति; तथा श्वासादि नामभेदेन, जगत् अन्तर् बहिश्च स्थितम्। शर्वस्याज्ञया वायुर्विश्वं धारयति; स देवदत्तानि हविर्याणि च पितृदत्तानि च यथायोग्यं वहति। परमेश्वरस्याज्ञया अग्निः पाचनादि कार्याणि करोति; जलं तस्यैव आदेशेन सर्वेषां पुनरुत्थानादि कर्माणि कुर्यात्। जगदाधारः पृथिवी विश्वस्य अधिपतेः आज्ञया सदा तिष्ठति; सा देवांश्च पोषयति, दानवान् विनाशयति, त्रैलोक्यं च रक्षति। तस्यैव आदेशेन इन्द्रः देवैः सह, अपां अधिपत्यं नित्यं स्थापयति; वरुणः अपां नित्यं शासनं करोति। पापिनः तेनैव आदेशेन बन्धनैः बद्धाः; यक्षाधिपः धनाधिपः सदा धनं ददाति। पुण्यानुसारं स जीवेषु श्रीं दत्ते, पुरुषस्य उपदेशेन; ज्ञानेन स्थिरं विद्वद्भ्यः ददाति। दुष्टान् शिवस्याज्ञया निगृह्णाति; शेषः शिवस्य आदेशेन पृथिवीं शिरसा धारयति। यद् हरिः कृष्णं तीक्ष्णं मृत्युदायकं रूपं कथ्यते, तत् सर्वं परमेश्वरस्य आदेशेन सृज्यते। विष्णुः स्वैः रूपैः रक्षति, अन्ते च विनाशयति; स जगद् कालाधिपतेः आदेशेन पालयति। सृजति, कम्पते, त्रिभिः शरीरेषु अन्ते सर्वलोकान् विनाशयति; हरिः तस्यैव आदेशेन प्रवर्तते। विश्वात्मा सृजति, त्रिविधः सन् पालयति; कालः सर्वं साधयति, कालः सर्वान् विनाशयति। कालः जगद् परमकालेश्वरस्य आदेशेन पालयति; त्रिभिः अंशैः जगद् धारयति, वर्षादिकं च प्रसारयति। दिवि सूर्यः देवेश्वरस्य आदेशेन वर्षं वर्षयति; स ओषधीः पोषयति, सर्वाणि भूतानि हर्षयति। चन्द्रशेखरस्य आदेशेन देवाः सोमं पिबन्ति; आदित्याः, वसवः, रुद्राः, अश्विनौ, मरुतः अपि। दिव्याः, ऋषयः, सिद्धाः, भोगिनः, मनुष्याः, मृगाः, पशवः, पक्षिणः, कीटाः, स्थावराणि अपि। नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, वनानि, सरांसि, वेदाः सकलाङ्गाः, शास्त्राणि, मन्त्राः, स्तोत्राणि, यज्ञाः। कालाग्नितः शिवपर्यन्तं लोकाः, तेषां अधिपतयः, अनन्तविश्वानि, तेषां आवरणानि। यत् अस्ति, गतं, आगतव्यं च; सर्वदिशः, विदिशः, कालविभागः, कालांशः। यद् इह दृश्यते, श्रूयते च, तत् सर्वं शङ्करस्य आदेशबलात् स्थितम्। तस्य आदेशबलात् पृथिवी अत्र स्थिता, पर्वताः, मेघाः, समुद्राः, तारा-गणाः, इन्द्रादयः देवाः, यद् अस्ति, चलं-अचलम्, चेतनं-अचेतनं च। एषा परमाश्चर्या, हे कृष्ण, शम्भोः कर्म, यस्य कृत्यं अनन्तम्; एतत् शृणु, यद् वेदमुखात् श्रुतम्। पूर्वं देवाः इन्द्रसहिताः, आपस्मदं कलहं कृत्वा, युद्धे दानवान् जित्वा, गर्वं कृतवन्तः — 'अहं विजयी!' 'नाहं!' इति। तदा महेश्वरः तेषां मध्ये अद्भुतं रूपं धारयन्, लिङ्गरहितः, यक्षरूपेण प्रादुरभवत्। स देवेषु भूमेः तृणं गृह्य, 'योऽयं तृणं परिवर्तयितुं शक्नोति, स एव दानवानां विजयी' इति उवाच। यक्षस्य वचनं श्रुत्वा, वज्रपाणिः शचीपतिः, किञ्चित् कोपितः, हसन् तृणं ग्रहीतुं प्रयत्नं अकरोत्। स तृणं मनसा अपि न स्पृशितुं शक्नोत्, हस्तेन तु किं वदामः; तृणं छेदितुं वज्रं क्षिप्तवान्। तद् वज्रं यक्षस्य वज्रं समागत्य, तृणेन सर्वथा आहतं, पार्श्वे भूमौ पतितम्। अन्ये च महाबलाः लोकपालाः, क्रुद्धाः, सहस्रशः आयुधानि तृणे क्षिप्तवन्तः। महद् अग्निः प्रज्वलितः, तीक्ष्णः वायुः प्रवाहितः, जलाधिपः अभिवृद्धः, यथा प्रलयसमये भवति। एवं, हे कृष्ण, सर्वे देवाः तृणस्य विरोधे प्रयत्नं कृत्वा, यक्षस्य शक्त्या निष्फलिताः। ततः इन्द्रः, देवाधिपः, कोपितः यक्षं उवाच — 'त्वं कः?' इति; तस्य पश्यतः स यक्षः तत्रैव अदृश्यः। तस्मिन्नेव काले, हिमालयसुता देवी, दिव्याभरणैः भूषिता, आकाशे प्रकटिता, तेजस्विनी, सुन्दरं हास्यं कृत्वा। तां दृष्ट्वा, शक्रपुरःसरा देवाः विस्मिताः; प्रणम्य, यक्षं पप्रच्छुः — 'कः एष अद्भुतः यक्षः?' देवी स्मितं कृत्वा उवाच — 'सः वः अगोचरः; तेनैव संसारचक्रं चलं-अचलम् प्रवर्त्यते। तेनैव आदौ जगत् सृज्यते, तेन पुनः लीयते; अन्यः नियन्ता नास्ति — तेनैव सर्वं नियन्त्रितम्।' एवं उक्त्वा, सा महादेवी तत्रैव अदृश्यता; सर्वे देवाः विस्मिताः, ताम् नमस्कृत्य, स्वं स्वर्गं प्रत्यगच्छन्।