शिवपुराणम्

नन्दीश्वरस्य आदेशेन नन्दी, शङ्करस्य प्रियः, अघोरास्त्रं मध्ये मुक्तं त्वरितं गृहीत्वा निग्रहं चकार। ततः परमेश्वरः स्वस्वरूपं धृत्वा, शिप्राय चन्द्रशेखरः स्वयम् प्रकटितवान्। स तस्मै सहस्रं क्षीरसागराणां, अमृतसागराणां, दधिसागराणां, घृतसागराणां च दर्शयामास। बालकाय फलं समुद्रं, खाद्यसमुद्रं, भोज्यसमुद्रं, अपि च मण्डपर्वतं च प्रदर्शितवान्। एवं देवः देवीसहितः, वृषभस्थः, गणाध्यक्षैः परिवृतः, त्रिशूलादि दिव्यायुधैः सहितः प्रकटितवान्। दिवि दुन्दुभयः निनादं कृतवन्तः, पुष्पवृष्टिः अभवत्, दश दिशाः विष्णु-ब्रह्मेन्द्रादिभिः देवैः पूर्णाः अभवन्। तदा उपमन्युः, आनन्दतरङ्गैः आवृतः, भूमौ प्रणम्य, भक्त्या मनः नमितवान्। तस्मिन्नेव क्षणे भगवाँश्च भवः, स्मितं कृत्वा, 'आगच्छ, आगच्छ' इति आह्वयन्, शिरसि घ्राणं कृत्वा, वरान् दत्तवान्। 'यदिच्छसि भोजनं, स्वजनैः सह नित्यं भुङ्क्ष्व; सदा सुखी भव, दुःखरहितः, मयि भक्तः भव।' 'हे उपमन्यु, महाभाग, एषा पार्वती तव माता; अद्य अहं ताम् आत्मजां कृतवान्, क्षीरसागरं च दत्तवान्।' 'अमृतसागरः, दधिसागरः, घृत-शालिसागरः, फलसागरः च अन्ये च।' 'मण्डपर्वताः, खाद्यसागरः, रससागरः—एतान् सर्वान् तुभ्यं दत्तवान्; गृहाण, महर्षे।' 'महादेवः तव पिता, जगदम्बिका तव माता; अमरत्वं च गणाध्यक्षत्वं च दत्तवान्।' 'यदिच्छसि, हर्षेण वरान् वृणीष्व; अहं तुष्टः, सर्वं दास्यामि, चिन्तनं न आवश्यकम्।' एवं उक्त्वा महादेवः तं हस्ताभ्यां आलिङ्ग्य, शिरसि घ्राणं कृत्वा, देवीं प्रति उपस्थापयन्, 'एषः तव पुत्रः' इति उक्तवान्। देवी स्नेहपूर्णहर्षेण, कमलहस्तं शिरसि स्थापयित्वा, कुमारत्वं शाश्वतं दत्तवती। क्षीरसागरः मूर्तिम् धृत्वा, मधुरं क्षीरं हस्ते गृहीत्वा, अक्षयक्षीरपिण्डं तस्मै दत्तवान्। तुष्टचित्तः, योगशक्तिं, नित्यतुष्टिं, अक्षरं ब्रह्मज्ञानं, परमसमृद्धिं, परमसिद्धिं च तस्मै दत्तवान्। शम्भुः, तपस्याः महत्त्वं दृष्ट्वा, हर्षितहृदयः, पुनः दिव्यं वरं उपमन्युं महर्षये दत्तवान्। पाशुपतव्रतं, ज्ञानं, व्रतयोगाभ्यासं, परमवाक्पटुत्वं, दीर्घकालं शिक्षाशक्तिं च दत्तवान्। एवं शिव-पार्वतीभ्यां दिव्यवरं कुमारपदं च लब्ध्वा, स हर्षितः अभवत्। ततः प्रसन्नचित्तः, नमस्कृत्य, ब्रह्मणः, महादेवात् वरं याचितवान्। 'देवदेव, कृपया, परमेश्वर, परमदिव्यनित्यभक्तिं मे दत्तुम्।' 'श्रद्धां मे दत्तुम्, महादेव, यः तव संबन्धी; परमसेवा, स्नेह, नित्यसन्निधिं च मे दत्तुम्।' एवं उक्त्वा, हर्षपूर्णहृदयः, कण्ठे गद्गदं वाणीं कृत्वा, द्विजश्रेष्ठः उपमन्यु, महादेवम् स्तुतवान्। 'देवदेव, महेश्वर, शरणागतप्रिय, कृपया, दयासागर, शङ्कर-अम्बासहितः सदा।' एवं सम्बोधितः, वरदः महादेवः, हर्षितहृदयः, उपमन्युं महर्षिं प्रत्युवाच। 'बालोपमन्यु, अहं तुष्टः; सर्वं तव दत्तं; त्वं भक्तिनिष्ठः, मया परीक्षितः।' 'अजर-अमरः भव, दुःखरहितः; कीर्तिमान्, तेजस्वी, दिव्यज्ञानसम्पन्नः भव।' 'तव बान्धवाः, वंशः, कुलं च नित्यं अक्षयं; तव मयि भक्तिः शाश्वती।' 'मम सन्निधिं तव आश्रमे सदा दास्यामि; मम समीपे सदा रमस्व।' एवं उक्त्वा, प्रभास्वरः एककोटिसूर्यसमः, भगवाँश्च तत्रैव वरान् दत्त्वा अन्तर्धानं कृतवान्। उपमन्यु, शान्तहृदयः, तान् परमवरान् लब्ध्वा, मातुः गृहम् गत्वा, अतिशयम् आनन्दम् प्राप्तवान्। अनन्तसंसारचक्रप्रवर्तनहेतवे, यस्य वक्षः गौरीस्तनयुगकुङ्कुमलिप्तं, तस्मै नमः। एवं उक्त्वा, भगवत्कृपया, उपमन्यु, व्रतं समाप्त्य, सूर्ये मध्याह्नस्थे, उत्थितवान्। सर्वे ऋषयः नैमिषारण्यनिवासिनः, एतद्विषये विचारणां कर्तुं संकल्पं कृतवन्तः। पूर्ववत् कृत्यं कृत्वा, भगवन्तं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, आदरात् उपविष्टवन्तः। व्रतान्ते, भगवाँश्च वातजः, उत्तमं आसनं ऋषिसंघमध्ये उपविष्टवान्। उपविष्टः, लोकैः पूजितः, वायुः, हृदि भगवतो महाशक्तिं स्थाप्य, इदं वचनं उवाच। 'सर्वज्ञाय, अजिताय, यस्य पूर्णशक्ति जगत् चराचरं अस्ति, तस्मिन महादेवः शरणं गच्छामि।