शिवपुराणम्

सर्वदेवानां प्रभो, तव आगमनात् मम आश्रमः शुद्धः जातः। हे विश्वनाथ, देवश्रेष्ठ, स्वयम् इह आगतः असि। इति उक्त्वा, ब्राह्मणं समाहितं नम्रकरं दृष्ट्वा, हरः इन्द्ररूपधारी गम्भीरया वाचा तं सम्बोधितवान्। सः उवाच—"तव तपसा अहं तुष्टः। वरं व्रणीष्व, स्थिरव्रत। हे महर्षे, धौम्यस्य अग्रज, सर्वेषां कामान् दास्यामि।" इन्द्रेण एवं उक्तः, सः ऋषिसत्तमः नम्रकरः प्रत्युवाच—"शिवभक्तिं व्रणीमि।" इन्द्रः, त्रैलोक्यनाथः, सर्वदेवैः पूजितः, पुनः उवाच—"मम भक्तः भव, ऋषिस्रेष्ठ; सदा केवलं मां पूजय। सर्वं ते दास्यामि; रुद्रं निराकृत्य त्यज।" "किं तव रुद्रः निराकृतः करिष्यति? सः देवसंघातात् विमुक्तः असुरवत् अभवत्।" इत्येतत् श्रुत्वा, सः ऋषिः, पञ्चाक्षरमन्त्रं जपन्, धर्मस्य विघ्नं मन्यते स्म, तं उक्तवान्। "एतत् सर्वं त्वया उक्तं भवनिन्दायाः प्रवृत्त्या; एवं परं देवम् निर्गुणं अपि वर्णितम्।" "न अहं वस्तुतः जानामि रुद्रं सर्वदेवेश्वरं, ब्रह्मा-विष्णु-महेशस्य जनकं, प्रकृत्याः परं।" "यत् ब्रह्मविद्भिः सत्-असत्, व्यक्त-अव्यक्त, नित्यं, एकं च अनेकं च इति उच्यते—तत् परं व्रणीमि।" "तत् परं, कारणविवादात् मुक्तं, सांख्य-योगफलप्रदं, यं तत्त्वविदः पूजयन्ति—तत् श्रेष्ठं व्रणीमि।" "शम्भोः कारणकारणात् परं न अस्ति; ब्रह्मा-विष्णु-आदिदेवजनकः, गुणातीतः।" "किम् अधिकं वाच्यम्? इदानीं महान् तत्त्वं निष्कर्षितम्। यदि अन्यजन्मनि भवनिन्दाश्रवणपापं मया कृतम्—" "तर्हि भवनिन्दाश्रवणात् स्वदेहं त्यजेत्; एवं शीघ्रं शिवलोकं प्राप्नोति।" "मम क्षीरकामना परित्यक्तव्या, देवाधम; शिवायुधेन त्वां हत्वा देहं त्यजिष्यामि।" एवं उक्त्वा, उपमन्युः स्वदेहत्यागाय निश्चयमकरोत्, क्षीरकामनां अपि त्यक्त्वा, इन्द्रहत्याय उद्यतः अभवत्। ततः, अघोरास्त्रशक्तिं युक्तं भीषणं भस्म, इन्द्रे क्षिप्य, सः ऋषिः गर्जितवान्। शम्भोः चरणद्वयं स्मरन्, उपमन्युः देहविलयनाय यत्नं कृतवान्, अग्निसमाधिं धृत्वा। तस्य ब्राह्मणस्य एवं निश्चयस्य काले, भगनेत्रभिद् प्रभुः, सौम्यया वाचा योगसमाधिं निरुद्धवान्। नन्दीश्वरस्य आज्ञया, शङ्करप्रियः नन्दी, अघोरास्त्रम् मध्ये क्षिप्तं गृहित्वा निरस्तवान्। ततः, परमेश्वरः स्वस्वरूपं धारयन्, शिप्राय चन्द्रशेखरः स्वं स्वरूपं दर्शितवान्। सः सहस्रं क्षीरसागरं दर्शितवान्, तथा अमृतसागरं, दधिसागरं, घृतसागरं च। फलं बालाय सागरं दर्शितवान्, तथा भोजनसागरं, खाद्यसागरं, अपि च पिष्टकगिरिं। एवं देवः देवीसहितः, वृषारोहणः, गणाधिपैः त्रिशूलादि दिव्यायुधैः परिवृतः प्रकटितः। दिवि, दुन्दुभयः निनादिताः, पुष्पवृष्टिः जाताः, दशदिशाः विष्णु-ब्रह्म-इन्द्रादि देवैः पूर्णाः। तदा उपमन्युः, आनन्दतरङ्गैः व्याप्तः, भूमौ प्रणिपत्य, भक्त्या मनः नतवान्। तस्मिन् क्षणे, भगवन् भवः, स्मितं कृत्वा, "आयाहि, आयाहि" इति तं आह्वयन्, शिरसि घ्राणं कृत्वा, वरान् दत्तवान्। "यत् भोजनं इच्छसि, स्वजनैः सह, सदा खाद; सदा सुखी भव, दुःखरहितः, मयि भक्तः।" "हे उपमन्यु, भाग्यशाली, एषा पार्वती तव माता; अद्य अहं ताम् आत्मदुहिता कृतवान्, क्षीरसागरं च दत्तवान्।" "मधुसागरं, दधिसागरं, घृतसागरं, शालिसागरं, फलसागरं च अन्यानि।" "पिष्टकगिरिं, भोजनसागरं, स्वादुसागरं च, एतान् तव दत्तवान्; गृहाण, महर्षे।" "महादेवः तव पिता, जगदम्बिका तव माता; अमरत्वं गणेश्वरत्वं च दत्तवान्।" "हर्षेण वरान् व्रणीष्व, यानि मनः इच्छति; अहं तुष्टः, दास्यामि; चिन्तनस्य आवश्यकता न अस्ति।" एवं उक्त्वा, महादेवः तं हस्ताभ्यां आलिङ्ग्य, शिरसि घ्राणं कृत्वा, देवीसमक्षं प्रस्तुतवान्—"एषः तव पुत्रः।" देवी, स्नेहस्मितेन, पद्महस्तं शिरसि स्थाप्य, कुमारत्वं शाश्वतं दत्तवती। क्षीरसागरः, स्वरूपं गृहित्वा, मधुरं क्षीरं हस्ते धृत्वा, अक्षयक्षीरपिण्डं दत्तवान्। सन्तुष्टचित्तः, योगबलं, नित्यतुष्टिं, अक्षयब्रह्मविद्यां, परमसमृद्धिं, सर्वोत्तमं फलम् दत्तवान्। ततः शम्भुः, तपसः महत्त्वं दृष्ट्वा, पुनः दिव्यं वरं उपमन्यु ऋषये दत्तवान्। पाशुपतव्रतं, ज्ञानं, व्रतयोगसाधनं, परमवाक्पटुत्वं, दीर्घकालं शिक्षणशक्तिं च दत्तवान्।