प्रत्यहं पूर्ववद् विधिवत् सेवां कृत्वा, तद् लिङ्गं कमलाद्युपकरणैः सह सम्यक् सम्पाद्यते। ततः स्वगुरवे वा शिवमन्दिरे वा तद् लिङ्गं समर्पयेत् स्थापयेत् वा। गुरून्, ब्राह्मणान्, विशेषतः व्रतीन् पूजयित्वा, यथाशक्ति भक्तजनान्, ब्राह्मणान्, दरिद्रान्, दीनांश्च तर्पयेत्। यदि समर्थः स्यात्, स्वयं सन्नशितं भक्षयेत्, फलमूलोपजीवी वा भवेत्। वैकल्पिकतया, क्षीरव्रतम् आचरन्, भिक्षया जीवनम्, एकाहारत्वम्, निश्याशनम्, मिताहारत्वं, भूमिशयनं, शौचपरायणता च अनुवर्तनीयम्। भस्मशय्या, कुशशय्या, वल्कलचर्मवासः, अथवा ब्रह्मचर्यनिष्णातता च निरन्तरं पालनीया। एष व्रतधर्मः सदा आचर्यः। रविवासरेषु, अमावास्यायां, पौर्णमास्याम्, अष्टम्यां, चतुर्दश्यां च, यथाशक्ति उपवासः कर्तव्यः। मनसा, कर्मणा, वाचा च, पाषण्डिनः, पतितान्, निषिद्धकर्मकृतः, शौचत्यागिनश्च सर्वथा परिहार्याः। सदा क्षमया, दानशीलतया, दयया, सत्येन, अहिंसायाः, सदाचारस्य च युक्तः स्यात्। तुष्टः, शान्तः, जपध्यानरतः च सदा भवेत्। त्रिस्नानं प्रतिदिनं कर्तव्यं, अथवा भस्मस्नानं, च मनसा, वाचा, कर्मणा च विशेषपूजा साधनीया। किं बहुना? व्रती किञ्चिदपि अनाचरणीयं न कुर्यात्। यदि कश्चिद् दोषः जायेत, तस्य गुरुत्वमल्पत्वं वा विचिन्त्यताम्। तदनुसारं पूजाहोमजपादिभिः प्रायश्चित्तं कारयेत्। यावत् व्रतपर्यन्तं, सावधानतया एष धर्मः अनुष्ठेयः। गवां दानं, वृषस्य मोचनं, यथाशक्ति पूजनं, शिवतुष्टये सर्वकामत्यागः च कर्तव्यः। एष व्रतस्य सामान्यरूपः संक्षेपेणोक्तः। अधुना मासविशेषेण तस्य विवरणं कथयामि। वैशाखे हिरण्मयं लिङ्गं, ज्येष्ठे शुभमरकतं, आषाढे मुक्तामयं, श्रावणे नीलमणिमयं लिङ्गं स्यात्। भाद्रपदे श्रेष्ठमाणिक्यमयं, आश्विने गोमेदकमयं ज्ञेयम्। कार्तिके प्रवालमयं, मार्गशीर्षे वैदूर्यमयं, पौषे पुष्परागमयं, माघे स्फटिकमयं लिङ्गं विधीयते। फाल्गुने चन्द्रकान्तमयं, चैत्रे परस्परविकल्पः। रत्नाभावे सुवर्णमयं लिङ्गं कारयेत्। सुवर्णाभावे रजतमयं, ताम्रमयं, शिलामयं, मृण्मयं वा यथोपलभ्यम्। लाक्षारसाद्यपि वा, अन्यद्रव्यं च लिङ्गनिर्माणे योजयेत्। अथवा, व्रतसंपत्तौ, सर्वगन्धद्रव्यैः लिङ्गं निर्माय, नित्यकर्माणि कृत्वा, विशेषपूजां सम्यक् सम्पाद्य, गुरुम् विशेषतः व्रतीं च सत्कृत्य, तदनु गुरोः अनुमतिं प्राप्य, पूर्ववत् अनुमत्य, पूर्वदिशं वा उत्तरदिशं वा अभिमुखः, कुशासनस्थः, कुशग्रहणयुक्तः, प्राणापाननिग्रहं कृत्वा, मूलमन्त्रं यथाशक्ति जपन्, त्र्यम्बकं सहाम्बया ध्यानयन्, पुनः अनुमतिं लब्ध्वा, अञ्जलिपुटेन प्रणम्य, "भगवन्, तवाज्ञया एतद्व्रतं त्यजामि" इति वदेत्। ततः लिङ्गमूले स्थापिता कुशा उत्तरदिशि स्थापयेत्। अनन्तरं दण्डं, जटां, मेखलां च अपाकुर्यात्। नियमानुसारं पुनः शौचं कृत्वा, पञ्चाक्षरमन्त्रं जपेत्। यः अन्त्याभिषेकं कृत्वा, देहान्तपर्यन्तं चञ्चलता विना एतद्व्रतं पालयति, स नैष्ठिक इति प्रसिद्धः। स एव सर्वाश्रमातीतः, महापाशुपतः, स एव तपस्विनां श्रेष्ठः, स एव महाव्रती ज्ञेयः। मोक्षकामानां मध्ये तादृशसिद्धः न विद्यते; नैष्ठिकव्रती तपस्वी सर्वोत्तमः नैष्ठिकः कथ्यते। यः प्रतिदिनं वा द्वादशदिनानि वा एतद्व्रतं आचरति, स नैष्ठिकसमानः तीव्रव्रतसंबन्धात्। यः व्रतानुरागः सन्, घृताभिषिक्तेनापि द्विदिनत्रिदिनैकदिनमात्रं वा एतदाचरति, स एव सन्न्यासी ज्ञेयः। यः कामरहितः, केवलं कर्तव्यबुद्ध्या एतदुत्तमं व्रतं शिवसमर्पितात्मा आचरति, तस्य तुल्यो नास्ति कश्चन। विद्वान् द्विजः भस्मना आवृतः, महापातकजनितान् घोरपापान् क्षणेन विमुक्तो भवति–अत्र न संशयः। यत् रुद्राग्नेः पराशक्तिरिति कथ्यते, तत् एतत् भस्म। अतः सर्वदा भस्मना युक्तः स एव तां शक्तिं धारयति। भस्मस्थस्य दोषाः भस्माग्निसंयोगेन विनश्यन्ति। यः भस्मस्नानेन शुद्धचित्तः, स भस्मस्थितः इति कथ्यते। यः सर्वाङ्गं भस्मना लिप्तः, उज्ज्वलत्रिपुण्ड्रधारी च, भस्मस्नातः च, स भस्मस्थितः स्मृतः। भूतप्रेतपिशाचाः, अपि चातिदारुणव्याधयः, भस्मस्थितस्य सन्निधौ पलायन्ते–नात्र संशयः। प्रकाशकत्वात् 'भस्म' इत्युच्यते, पापक्षयित्वात् 'भस्म' इत्युच्यते। सत्त्वसारः, सत्त्वकर्ता, परित्राणं, त्राणदायकं च भवति। किं पुनरुक्तेन भस्ममाहात्म्यस्य? स्वयं महेश्वरो देवो व्रतानुरागी भस्मस्नानं करोति। एतत् भस्म परमेश्वरस्य, शैवानां परमायुधं, येन धौम्यस्य ज्येष्ठभ्रातुः तपसि आपदः अपाकृताः। अतः सर्वशक्त्या पाशुपतव्रतं कृत्वा, भस्म सम्पाद्य, तेन स्नानं कर्तव्यं, सम्यक् भस्मसंग्रहेण यत्नः कार्यः। धौम्यस्य ज्येष्ठभ्राता शुषुणः दुग्धार्थं तपः अकरोत्। तस्मात् तस्य त्रिशूलधारिणा देवेन क्षीरसागरः प्रदत्तः।