एकः भक्तः, शिवस्य पूजनार्थं, क्रिस्टलमणि-पीठे स्थापितं लघुलिङ्गं कमलमध्यभागे सन्न्यास्य, विधिपूर्वकं तद् लिङ्गं पूजयितुम् आरभते। तस्य लिङ्गस्य स्थापने विधिनुसारं कृतं शुद्धिकरणं च, आसनस्य निर्माणं च कृत्वा, पञ्चमुखं शिवरूपं मनसा चिन्तयति। ततः सः, पञ्चगव्यादिभिः पूर्णपात्रैः, यथाशक्ति, अष्टजलस्रोतसां जलैः लिङ्गं स्नापयति। सुगन्धितैः द्रव्यैः—कर्पूरैः, चन्दनैः, कुंकुमेन च—लिङ्गं पीठं च अभिषिञ्चति, भूषणैः अलङ्करोति च। बिल्वपत्रैः, रक्तशुक्लकमलैः, नीलोत्पलैः अन्यैः सुगन्धितैः पुष्पैः, शुभैः उत्तमपत्रैः, दूर्वा-तण्डुलादिभिः च, यथाशक्ति, महापूजनविधिना पूजनं कुर्यात्। धूपैः, दीपैः, नैवेद्यैः च, यथाशक्ति, शुभकर्माणि सम्पाद्य, पूजनं सम्यक् समापयेत्। सर्वे इच्छिताः विशिष्टद्रव्याणि, यथायोग्यं, विशेषतः तस्मिन व्रते दत्तव्यानि। श्रीपत्रस्य, नीलोत्पलस्य, कमलस्य च संख्यायाः नियतिः सहस्रं; अन्यथा शतमष्टोत्तरं, द्विजाः। तथापि, बिल्वपत्रं कदापि न वर्जयेत्; एकं सुवर्णकमलं सहस्रकमलात् श्रेष्ठं कथ्यते। नीलोत्पलादीनां बिल्वपत्रवत् नियमः; अन्येषां पुष्पाणां न नियमः—यद् उपलब्धं तद् दातव्यम्। अष्टार्घ्यं उत्तमं, विशेषतः धूपमाल्यं च; चन्दनं वामदेवमुखे, हरितालं पुरुषमुखे द्रव्यम्। केचित् ईशानमुखे भस्म अभ्यञ्जनं वदन्ति; धूपं तत्र न आवश्यकं, अन्यः धूपः—श्वेतागुरु अघोरमुखे, कृष्णागुरु मुखे। पुरुषमुखे गुग्गुलु, सौम्यमुखे वामपार्श्वे सुगन्धितं मुखे, ईशानमुखे विशेषतः उशीरादि धूपं दातव्यम्। शर्करा, मधु, कर्पूरः, सर्पिः, चन्दनागुरुवृक्षादि मिश्रितानि—सामान्यनैवेद्यानि। कर्पूरवर्तिं सर्पिषि निमग्नां दद्यात्, ततः दीपावलिं; प्रत्येकं मुखे क्रमशः अर्घ्यं, आचमनं च दद्यात्। प्रथमवृत्ते, क्रमशः हेरम्बं षण्मुखं च, ब्रह्माङ्गानि च पूजयेत्। द्वितीयवृत्ते विघ्नेश्वरान् अधिपान् च पूजयेत्; तृतीयवृत्ते भवाद्यष्टमूर्तीन्। तत्र महादेवः अन्ये च एकादशमूर्तयः सन्ति; चतुर्थवृत्ते गणाधिपान् सर्वान् पूजयेत्। कमलात् बहिः, पञ्चमवृत्ते, दशदिक्पालान् शस्त्रधारिणः, सहानुचरैः, क्रमशः पूजयेत्। ब्रह्मणः मनसपुत्रान्, सर्वाणि ज्योतिष्गणानि, सर्वदेवीदेवान्, सर्वाणि व्योमचराणि जीवानि। अधोलोकवासिनः, सर्वऋषिगणः, सर्वयोगिनः, मित्राणि, पक्षिणः, मातरः च। दिक्पालाः सहानुचरैः, समस्तं जगत् चलस्थावरं च, शम्भोः विभूतिरूपेण पूजनीयम्, शिवस्य प्रसादाय। वृत्तपूजने समाप्ते, परमेश्वरस्य पूजनं कृत्वा, सर्पिः, जलं, प्रियं भोजनं भक्त्या हविरूपेण दद्यात्। मुखशुद्ध्यादि, ताम्बूलं च, पुष्पमाल्यैः भूषणैः च पुनः अलङ्करोति। दीपार्चनानन्तरं, विस्तीर्णं कृत्वा, शेषपूजनं पूरयेत्, पात्रं सहोपस्करैः शय्यां च दद्यात्। शशांकसदृशं वस्त्रं, विश्रामाय योग्यं शय्यां च, सर्वं सुखदं, राजयोग्यं, सर्वथा उचितं दद्यात्। कृतं, कृतं, प्रतिपूजनं च समाप्तं कृत्वा, स्तोत्रजपैः विघ्ननिवारणाय, पञ्चाक्षरं मन्त्रं जपेत्। प्रदक्षिणं प्रणामं च कृत्वा, स्वयं समर्पयेत्; ततः देवस्य पुरतः गुरुं ब्राह्मणान् पूजयेत्। अर्घ्यं अष्टपुष्पं च दत्त्वा, लिङ्गात् देवस्य विसर्जनं कुर्यात्, यथायोग्यं अग्नेः विसर्जनं च कुर्यात्। प्रतिदिनं पूर्वविधिना सेवा करणीयम्; ततः लिङ्गं कमलं च सर्वोपकरणैः सह, स्वगुरवे समर्पयेत् वा, शिवमन्दिरे स्थापयेत्। गुरून् ब्राह्मणान्, विशेषतः व्रतानुष्ठातृन् पूजयेत्। शक्तिमान् भक्तान्, ब्राह्मणान्, दरिद्रान्, अनाथान् तर्पयेत्; शक्तिमान् स्वयं अल्पं भुञ्जीत् वा, फलमूलैः जीवेत्। वा, क्षीरव्रतं कुर्यात्, भिक्षया जीवेत्, एकवारं भुञ्जीत्, रात्रौ भुञ्जीत्, अल्पं भुञ्जीत्, भूमौ शयीत्, नित्यं शुद्धः भवेत्। वा, भस्मनि, तृणे, वल्कले, मृगचर्मणि शयीत्; वा, ब्रह्मचर्यं नित्यं पालनं कुर्यात्; नित्यं व्रतम् अभ्यासेत्। रविवासरे, अमावास्यायां, पूर्णिमायां, अष्टमीचतुर्दशीषु शक्तिमान् उपवासं कुर्यात्। मनसा, कर्मणा, वाचा, नास्तिकान्, पतितान्, निषिद्धकर्मकृत्, शुद्धत्यागिनः च सर्वथा वर्जयेत्। क्षमा, दानम्, दया, सत्यं, अहिंसा, सदाचारः, संतोषः, शमः, जपध्याननिष्ठा च नित्यं धारयेत्। त्रिवारं स्नानं कुर्यात्, वा भस्मना स्नानं, मनः वाचा कर्मणा विशेषपूजनं कुर्यात्। किम् अधिकं वदामि? व्रतधारी कदापि अनार्हं कर्म न कुर्यात्; यदि आचारविप्रलम्भः भवेत्, तस्य गुरुत्वं लघुत्वं च निर्णीयेत्।