शिवपुराणम्

सद्गुणयुक्ताः कुलोत्पन्नाः जनाः स्वं श्रेष्ठत्वं मन्यन्ते, चातुर्वर्ण्ये भ्रमं कुर्वन्ति, सर्वजातीनां भ्रष्टिं जनयन्ति, यद्यपि शुभकर्माणि कुर्वन्ति, मूढबुद्धयः भवन्ति। स्त्रियः अपि बहुलं पतिताः, पतिसम्मानं विहाय, श्वशुरादीनां हानिं कुर्वन्ति, निर्भयाः, अशुद्धं भोजनं स्वीकुर्वन्ति। ताः मायाच्छलेन, मिथ्यावेषेण, कौशलिन्यः, कामवशगाः, परपुरुषसंगेन नित्यं व्यग्राः, स्वपत्नीनां दूरं स्थिताः। बालकाः मातापितरौ भक्तिं न कुर्वन्ति, दुष्टसंकल्पाः, विद्याम् अधीतुं न इच्छन्ति, तेषां शरीरं नित्यं रोगपीडितम् अस्ति। कस्यचित् बुद्धिः नष्टा, स्वधर्मत्यागे प्रवृत्तिः, तत्र पारमार्थिकमार्गः कथं स्यात्, हे सूत! इह वा परत्र वा? एवं मनः नः नित्यं चिन्तया क्लिष्टम् अस्ति; परोपकारात् महान् धर्मः न अस्ति। किं सुकरं उपायं येन तेषां दुःखभारः विनश्येत्? करुणया, तत्त्वज्ञानाय सर्वशास्त्रार्थं प्रकाशय। ऋषीणां शुद्धचेतसां वचनं श्रुत्वा, सूतः शिवं हृदि स्मृत्वा, तान् ऋषीन् प्रीत्या सम्बोधयन् उवाच। “धर्मज्ञाः, सर्वलोकहिताय युष्माभिः उत्तमः प्रश्नः कृतः। गुरुम् स्मृत्वा, स्नेहात्, वदामि—श्रुणुत ध्यानपूर्वकं। एषा परमेश्वर्या शिवपुराणः वेदान्तसाररूपा, पापराशीनां नाशाय, परलोकसत्यप्रदायिनी। तस्यां शिवस्य परममाहात्म्यं नित्यं विस्तारयति, कलियुगमलनाशिनी, चतुर्वर्गफलप्रदा ब्राह्मणानाम्। द्विजश्रेष्ठाः, एतस्य शिवपुराणस्य अध्ययनात् एव, परमं शुभं पदं लभ्यते। यावत् शिवपुराणं लोके न प्रचार्यते, तावत् ब्राह्मणहत्या प्रमुखं पापं वर्धते—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् कलिकाले महाप्रद्वंसाः निर्भयाः विचरन्ति—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् सर्वशास्त्राणि परस्परं विवादन्ति—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् शिवस्य स्वरूपं महानपि दुरावगमं—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् यमदूताः क्रूराः निर्भयाः विचरन्ति—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् अन्याः सर्वाः पुराणाः भूमौ गर्जन्ति—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् तीर्थानि भूमौ विवादन्ति—हन्त! यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् मन्त्राः भूमौ विवादन्ति। यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् धर्मक्षेत्राणि, पीठानि, दानानि, देवाः, सर्वशास्त्राणि भूमौ विवादन्ति। यावत् शिवपुराणं न प्रचार्यते, तावत् सर्वमतानि भूमौ विवादन्ति। द्विजश्रेष्ठाः, शिवपुराणस्य श्रवणपठनस्य फलं पूर्णतया वर्णयितुं न शक्नोमि। तथापि, तस्य महत्त्वस्य किञ्चित् भागं वक्ष्यामि; चित्तं स्थिरं कृत्वा, यद् व्यासः मम उक्तवान्, तत् श्रुणुत। यः शिवपुराणं भक्त्या श्लोकं वा अर्धश्लोकं वा पठति, सः क्षणेन पापात् विमुक्तः। यः शिवपुराणं नित्यं भक्त्या सावधानः यथाशक्ति पठति, सः जीवन्नेव मुक्तः इति कथ्यते। यः शिवपुराणं नित्यं भक्त्या पूजयति, सः अश्वमेधयज्ञफलम् अवाप्नोति। यः अन्येन शिवपुराणं श्रुणोति, साधारणस्थले अपि, सः पापात् मया विमुक्तः। यः दूरात् शिवपुराणं नमति, सः सर्वदेवतापूजनफलम् अवाप्नोति, न संशयः। शिवपुराणस्य ग्रन्थरूपेण लेखनं कृत्वा, शिवभक्तेभ्यः दत्वा, यः फलम् अधिगच्छति, तद् वेदशास्त्राध्ययनप्रवचनात् दुर्लभं फलं सः लभते। चतुर्दशी उपवासं कृत्वा, शिवभक्तसमाजे शिवपुराणं व्याख्याय यः, सः परमः। प्रत्येकाक्षरस्य गायत्रीपुरश्चरणफलम् अधिगच्छति; सर्वकामान् भुक्त्वा, अन्ते मोक्षं लभते। चतुर्दशी उपवासं कृत्वा, रात्रौ जागरणं कृत्वा, शिवपुराणं पठति वा श्रुणोति वा, तस्य पुण्यं वदामि। कुरुक्षेत्रादि सर्वतीर्थेषु, सूर्यग्रहणे, सर्वदिशासु स्वसमं दानं दत्वा—ब्राह्मणेभ्यः, विशेषतः व्यासादिभ्यः दत्वा—यः फलं भुङ्क्ते, तद् फलम् तस्य निश्चितं, न संशयः। यः शिवपुराणं दिनरात्रं गायति, तस्य इन्द्राद्याः देवाः आज्ञाप्रतीक्षायां तिष्ठन्ति। एवं सूतः शिवपुराणस्य महत्त्वं ऋषीणां पुरः भक्त्या प्रकाशयन्, सर्वलोकहिताय तत्त्वज्ञानप्रदं शिवपुराणं परमं धर्मं इति दर्शयति।