शिवपुराणम्

स्नेहेन गौर्या तं व्याघ्रं प्रति ब्रुवन्त्या ब्रह्माणं प्रति इदं कथितम्—"एष व्याघ्रः, यः मम आश्रयं गतः, तेन मम आश्रमः दुष्टैः भूतैः रक्षितः। अस्य चेतसा मयि एव निष्ठिते, मय्येव भक्तिः, अन्यः कोऽपि मम प्रियतरो नास्ति यः अस्य रक्षणं करोति। अतः स मम अन्तःपुरे वत्स्यति, प्रेम्णा च शङ्करः तस्मै गणाधिपतित्वं दास्यति। अहं च तम् अग्रे कृत्वा स्वसखिभिः सह निर्गन्तुं समर्था अस्मि।" एवं कथिते ब्रह्मा देवीम् आलोक्य हास्यपूर्वकं सस्मितम् अवदत्—"देवि, मृगाः क्रूराः भवन्ति, तव शुभा दया कुत्र? कः विषधरस्य मुखे साक्षात् अमृतं पिपर्ति? स निशाचरः दुष्टः व्याघ्र्या सह गावः तपस्विनः ब्राह्मणांश्च भक्षितवान्। यथाकामं रूपं गृह्णन्, तान् यथेष्टं तर्पयन् विचरति; पापकर्मणां फलं भोक्तव्यमेव। अतः तादृशेषु पापात्मसु दयायाः किम्? तव वा तादृशस्य अशुद्धभावस्य कः प्रयोजनम्?" गौरी प्रत्युवाच—"यत् त्वया उक्तं तत् सत्यम्; स यथावद् एवान्यः। तथापि, मम शरणं गतः स न परित्याज्यः। तस्य भक्तिं न जानन्, त्वं तस्य कर्माणि कीर्तितवान्; यदि भक्तः स्यात्, तदा तस्य पापानि किम्? भक्तः न विनश्यति। पुण्यकर्मापि तव आज्ञया एव भवति; त्वं अजोऽनादिनिधनविद्या परा देवी च। सर्वेषां बन्धमोक्षौ त्वत्तः; त्वाम् विना कस्य कृत्यं परमं सामर्थ्यं वा? त्वमेव अनेकशक्तिः; सत्तासु वा असत्तासु वा त्वां विना कर्तुः किम्? विष्णोः मम च अन्येषां देवदानवपिशाचानां च स्वस्वराज्यप्राप्तिः केवलं तव आज्ञया। अनन्ता ब्रह्मविष्णुशिवाः गता, अनन्ताः आगमिष्यन्ति, सर्वे तव आज्ञया एव। त्वां विना, हे देवदेवि, अपि उत्तमाः न चतुर्वर्गं प्राप्नुवन्ति। ब्रह्मत्वस्य स्थावरत्वस्य वा त्वरितं व्यवहृतिः स्यात्; पुण्यपापे तव द्वारा एव निर्णीयते। त्वं शिवस्य आद्यया अनादिनिधना परमशक्तिः, यया विश्वं धार्यते। जगद्व्यापाराय त्वं किञ्चित् रूपं गृह्णासि। अतः, अस्यापि व्याघ्रस्य, पापकर्मणः, तव प्रसादेन परमसिद्धिः सुलभा; किम् अवरोधः?" एवं स्वस्वरूपं स्मृत्वा, ब्रह्मणा प्रेरिता गौरी तपोव्रतं त्यक्तवती। ततो देवी ब्रह्माणं नमस्कृत्य तस्य अदर्शनानन्तरं, सा मातरं मेनां पितरं हिमवन्तं च दृष्टवती। तौ दुःखितौ विलोक्य, प्रणम्य, सान्त्वयित्वा, तपोप्रिया देवी वनाश्रमं प्रति जगाम। तत्र वियोगवेदनया, सा अश्रूणि पुष्पवत् स्रवयन्ती, शाखाग्रेषु स्थिताः विहङ्गमाः सान्तापेन विलपन्तः शब्दं कुर्वन्ति स्म। सापि अनेकप्रकारेण व्याकुला, पतिसंमिलनकांक्षया, सखीभिः सह संवादं कर्तुं प्रवृत्ता। स्नेहेन तं व्याघ्रं पुरतः स्थापयित्वा, आत्मसुतवत्, सा स्वतेजसा दश दिशः प्रकाशयन्ती, मन्दरस्यान्तिकं ययौ, यत्र पतिः महेश्वरः, सर्वलोककर्त्ता, पालकः, संहारकः च, निवसति। ततः दिव्यं तेजस्विनं रूपं धारयन्ती, पार्वती गिरिसुता अन्तःपुरं प्रविश्य, पतिं कथं दृष्टवती? सती सा भूषिता प्रविशन्ती, तस्य प्रवेशकाले, भगवतः किम् आचरणं, किम् वा गणेशैः द्वारि स्थितैः? तादृशं परमसुखं वाच्येन न शक्यते, यः प्रेम्णः संवेगः हृदयं गृह्णाति। द्वारपालाः अपि देवीप्रवेशे उत्सुकाः, साशङ्कं ताम् अन्तः प्रावेशयन्, सा च तं त्र्यम्बकं अन्तःपुरे ददर्श। तत्र प्रमुखैः गणैः सत्कारिता, भक्तिप्रीतिवचोभिः पूजिता, सा तं प्रणम्य स्थितवती। अपि च, सा नोत्थिता, यावत् स भगवान् उभाभ्यां बाहुभ्यां तां परिष्वज्य, महत् हर्षं प्रददौ। स्वयमेव पत्नीं गोद्गृह्य, सस्मितां देवीं शय्यायां स्थापयामास। स हृष्टः, सस्मितमुखीं, विशाललोचनां, इव तस्याः मुखं पिबन्निव, सः पूर्वं भाषां प्रावर्तयत्। "सा कालः गतः, सुन्दरी, यत्र कोऽपि समाधानाय उपायः न लभ्यते क्रोधात्। तव इच्छया अपि कालः न प्रवर्तते, त्वं वर्णं नात्यजः; तव स्वभावः मम चित्तं गृहीत्वा चिन्तां जनयति। तादृशः परमभावः कथं विस्मृतः, यत्र आवयोः संयोगेन, मनसः मलहेतवः न सन्ति। यदि सामान्यजनवत्, कश्चित् विरोधकारणं अस्ति, तर्हि तादृशं चलाचलजगति अन्यत्र नास्ति।" एवं सा देवी, पतिसंमिलनसुखं प्राप्य, तत्र परममङ्गलं स्नेहपूर्णं च समयं निनाय।