शिवपुराणम्

श्रीभगवान् श्रीकराय स्वं परमं धाम दत्तवान्, तथा हे सुदर्शन, त्वं नृपचक्रेण दुर्लभ्यः अभूः। करुणासागरः स भगवान् मेदुरं तस्य भार्यया सहितं उद्धृतवान्; तव कृपया शारदा या पूर्वं विधवा आसीत्, सा पतिसंयुक्ता अभवत्। भद्रायुषः अपमृत्युः त्वया छिन्नः सन्तोषश्च प्रदत्तः; सौमिनी त्वदीयसेवया संसारबन्धनात् विमुक्ता जाता। त्वं, हे शम्भो, हे नद्याधिप, रजःसत्त्वतमोगुणैः सृष्टिस्थितिसंहारकर्ता भूत्वा, प्राणिनां हितकाम्यया प्रवर्तसे। सर्वमदम् आपनोषि, सर्वतेजः प्रकटयसि, सर्वज्ञानादिषु गुह्यः स्थित्वा, सर्वानुग्रहदायकः असि। सर्वं त्वत्तः, त्वमेव सर्वं, त्वयि सर्वमस्ति, हे गिरिश, त्रिवारं रक्ष रक्ष रक्ष, मयि दयां कुरु। तदा तस्मिन् काले ब्रह्मा कृताञ्जलिः प्रणम्य, अवसरं लब्ध्वा त्रिशूलधारिणं प्रार्थयामास। जयस्ते, भगवन्, महादेव, प्रणतानां दुःखनाशक! एषु अपराधेषु त्वदन्यः कः अनुग्रहं करिष्यति? ये युद्धे पराजिताः पूर्वं, भविष्यन्ति च पुनः, तेषां पुनरुद्धारणं कुर्वन्, परं प्रभुर्न तुष्टः कः अन्यः? देवदेवैः यदत्र युद्धे किञ्चित् दोषं कृतं, तदपि तव ग्रहणाद् भूषणं इव मन्यताम्। एवं ब्रह्मणा प्रार्थितः सृष्टिकर्ता भगवान् देवदेवः देवीमुखं वीक्ष्य मन्दस्मितं चकार। ब्रह्मणः पुत्रवत् स्नेहान्नाथः पद्मसम्भवप्रभृतिभ्यः देवताभ्यः पूर्ववत् अङ्गानि पुनः दत्तवान्। तासां देवमातॄणां याः पूर्वं दण्डिता आसीन्, तासां अपि प्रभुः स्वाङ्गानि प्रतिपादितवान्। दक्षस्य तु, पुण्यस्य, ब्रह्मैव पितामहः, तस्य पापानुसारं वृद्धअजमुखं दत्तवान्। स चेतनां पुनः प्राप्त्वा जीवमानं स्वं दृष्ट्वा, भयभीतः कृताञ्जलिः शम्भुं बहु विलपन् स्तोतुम् आरब्धवान्। जयस्ते, प्रभो, विश्वनाथ, लोकानुग्रहदायक! दयां कुरु, महेश, मम अपराधं क्षमस्व। त्वमेव सृष्टिस्थितिसंहारकर्ता, अहं विशेषतः अवबुद्धवान् यत् त्वं विष्ण्वादीनां प्रभुः। त्वत्तः सर्वमिदं विस्तृतं व्याप्य सृज्यते, न विनश्यति; अच्युतादिभ्यः कोऽपि तव समो नास्ति, हे प्रभो। एवं स सन्त्रस्तः, भयभीतः, व्याकुलवाक्, अपराधी तं स्तोतुम् आरब्धवान्। एवं उक्त्वा पितरं ब्रह्माणं तुष्टुम् इच्छन्, प्रभुः तस्मै गणाधिपत्यम् अक्षयम् अदात्। ते सर्वे शङ्करं गिरीशपतिं विनयपूर्णैः शब्दैः स्तोतुम् आरब्धवन्तः। जयस्ते, शङ्कर, देवाधिदेव, महागुरो, दीनरक्षक! अनुग्रहम् कुरु, महेशान, अपराधं सत्यम् क्षमस्व। यज्ञपालक, यज्ञनाथ, यज्ञविनाशक, श्मशाननाथ, दयां कुरु, अपराधं सत्यम् क्षमस्व। देवदेव, परेश, भक्तजीवनपोषक, दुष्टदण्डक, नाथ, दयां कुरु, नमोऽस्तु ते। त्वं दुष्टानाम् अज्ञानिनां च मदनाशनः, विशेषतः साधूनां भक्तचित्तानां रक्षकः। तव कर्माणि अद्भुतानि, तव करुणया सर्वेऽपि अपराधाः क्षम्यन्ते; तव माहात्म्यं दुःखितेषु प्रीतिरेव। एवं ब्रह्मणा देवैश्च स्तुतः महेश्वरः, करुणासिन्धुः, भक्तवत्सलः, तुष्टः अभवत्। स ब्रह्मादिभ्यः देवताभ्यः अनुग्रहम् अदात्, शङ्करः दुःखितमित्रः, मनुष्येभ्यः अपि प्रसन्नः सन्तोषं दत्तवान्। तदा परमदयानिधिः परमेश्वरः, सर्वभयापनोदनं स्मितेन कृत्वा, शरणागतान् देवतान् इदं उवाच— यदत्र देवैः यथादिष्टं विधिना कृतं, तद् आश्रयमुपेत्य सर्वं विस्मृतम् एव मया। अतः सर्वे यूयं, विषयं समाप्य, निर्लज्जाः निरविरोधाः सन्तः, हृष्टरूपेण हरिविरिञ्चेन्द्रमुख्यैः सह सुरपुरीं गच्छत। एवं देवतान् उक्त्वा, यः देवदेवः दक्षयज्ञविनाशकः, स गिरिजया गणैः सहितः तत्र स्थित्वा, ततोऽन्तरिक्षात् अदृश्यः अभवत्। तदनन्तरं ते देवाः दुःखविनिर्मुक्ताः, पुण्यकथाः श्रुत्वा, त्वरितं हृष्टाः इच्छया बहुमुखाः मघवता सह प्रस्थितवन्तः। हरस्य अदृश्यत्वे, देवीगणैः सहितः स भगवान् कुत्र गतः, कुत्र स्थितः, तत्र किं कृतवान् इति? श्रीमद् मन्दरः पर्वतराजः, दिव्यगुहासम्पन्नः, देवाधिदेवस्य प्रियः, तस्य तपस्यास्थानं जातः। तत्र स महान् तपः कृत्वा, शङ्करं स्वशिखरे धारयन्, चिरकालानन्तरं तस्य पादरजःस्पर्शजं सुखं प्राप्नोत्। सर्वं शतशिराः अपि तस्य पर्वतस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुं शक्तः, न च कोटिकल्पैः अपि। यदि शक्यं स्यात्, अहं तस्य वर्णनं न शक्नोमि, अन्येषां पर्वतानां सौन्दर्यं तु सामान्यं तुल्यं च। तावद् एव वक्तुं शक्यते—एषः शोभनः पर्वतः तादृशं वैभवं सौन्दर्यं च धारयति, यत् स एव भगवतः निवासयोग्यः। एतेन कारणेन देवः, देवीं तुष्टुम् इच्छन्, एषं परमसुन्दरं पर्वतम् अन्तःपुरं कृतवान्।