शिवपुराणम्

तस्मिन्नेव क्षणे करुणया सम्प्रेरितः सारथिवत् ब्रह्मा भगवतः शक्रतनयः पर्वतराजः समीपमागत्य प्रार्थनया वचोऽब्रवीत् — "अलमेनां क्रोधेन भगवन्! एते स्वर्गवासिनो विनष्टाः। त्वया कृपया, धर्मज्ञ, रोमहर्षणादीनां चापि, सर्वेषां क्षमापणं क्रियताम्।" इति ब्रह्मणोदिते तदनु, स भगवान् प्रधानसेवकः सम्मानपूर्वकं शान्तचित्तः प्रसन्नोऽभवत्। अथ तदा, देवाः भगवत्सेवकाः, देवदेवस्य मन्त्रिणः, अवसरं लब्ध्वा, कृताञ्जलयः शिरसि स्थापयित्वा, विविधैः स्तोत्रैः तम् ईशं स्तोतुं प्रचक्रमुः। तं रुद्रं, रुद्राणां पतिं, रुद्रस्वरूपिणं, स्तुवन्ति स्म। कालाग्निरुद्ररूपं, कालकामशरीरनाशनं, देवशिरोविनाशनं, दुष्टदक्षवधायिनं च तं प्रणेमुः। "दक्षदोषसंसर्गात्, दोषरहितेन त्वया, वयं युद्धे दण्डिताः, वीर, निरपराधाः स्म। त्वया सर्वे दग्धाः स्म, भगवन्, भयाकुलाः स्म; त्वमेव शरण्यः, शरणागतान् रक्ष।" इति स्तुत्वा, स्तुतिप्रीतः स भगवान् देवांश्च बन्धनात् विमुक्त्य समुपनयत् देवदेवस्य समीपम्। तत्र भगवतः सर्वव्यापिनः शर्वस्य, लोकानां महेश्वरस्य, गगने स्थितस्य, पार्षदसमेतस्य, दर्शनं प्राप्तवन्तः देवाः विष्णुप्रमुखाः, हृष्टाः सन्तः अपि भीताः सन्, महेश्वरं प्रणेमुः। तान् भीतान् देवगणान् विलोक्य, हरो नम्रदुःखहरः, पार्वत्याः समीपं स्रष्ट्वा, स्मयमानः वाक्यम् अभाषत — "मा भैष्ट देवाः! यूयं मम एव जनाः। केवलं कृपया दण्डः प्रदत्तः, अनुग्रहार्थम्। अमराः, युष्माकं अपराधः क्षमितः। क्रुद्धे मयि, न पदं न चायुषः शेषते।" शर्वेणैवं विहिते, अपरिमेयतेजसा, सर्वे देवाः, संशयमुक्ताः, प्रमोदेन नृत्यन्ति स्म। तेषां चित्तानि प्रकाशमगच्छन्, हर्षवशात्, ते स्वर्गवासिनः शंकरं स्तोतुम् आरब्धवन्तः। "त्वमेव देव सर्वलोकस्य स्रष्टा, पालकः, संहर्ता च। त्वमेव परेश्वरः, कविविष्णुरुद्ररूपधारी, रजस्तमःसत्त्वात्मा। सर्वरूपाय, विश्वसृजे, पावनाय, भक्तानां प्रियाय रूपिणे, निराकाराय च, नमः।" "देवदेव प्रभो, सोमः तव दयया शंकर, आरोग्यम् प्राप्तः; स सूर्यरश्मिप्रदानेन सुखं प्राप। सीमन्तिनी, पत्युः वधेन दुःखिता, त्वां पूज्य, सोमव्रताद् अतुल्यं सौभाग्यं पुत्रांश्च प्राप।" "श्रीकराय तव सायुज्यं दत्तं; त्वं नृपचक्रेऽजय्यः सुदर्शन। करुणासिन्धोः मेदुरं भार्यया सहितं उद्धृत्य, त्वया शारदा विधवा पुनः पतिसंयुक्ता कृताऽभूत्।" "भद्रायुषः क्लेशं छित्त्वा सुखं दत्तं; सौमिनी तव सेवया संसारबन्धनात् मुक्ताऽभूत्।" "शम्भो, नदीनाथ, रजःसत्त्वतमोगुणैः सृष्टिस्थितिसंहारकर्ता, भूतहितकाम्यया। सर्वमदनाशकः, सर्वतेजःप्रकाशकः, सर्वज्ञानाद्यन्तर्गूढः, सर्वानुग्रहम् प्रदाता।" "त्वत्तः सर्वं, त्वमेव सर्वं, त्वयि पर्वतेश सर्वमस्ति। त्रिवारं रक्ष रक्ष, कृपां कुरु।" एवमुक्ते, तस्मिन् समये, ब्रह्मा कृताञ्जलिः, प्रणम्य, अवसरं लब्ध्वा, त्रिशूलधारिणं प्रार्थितवान् — "जय जय महादेव, नम्रदुःखनाशन! एषु दोषेषु, त्वदन्यः कोऽनुग्रहदायकः?" "य इमे युद्धे पराजिताः, पुनः च भविष्यन्ति, परमेश्वरः प्रसन्नः चेत्, कः न पुनः स्थाप्यते?" "यदिह देवदेवैः युद्धे किञ्चिद् अपराधं कृतं, तदपि तव प्रसादात् भूषणमेव।" एवं ब्रह्मणा सृष्टिकर्त्रा उक्तः, देवदेवो देवीमुखं निरीक्ष्य, मन्दस्मितं व्यधात्। ब्रह्मणः पुत्रवत् स्नेहान्वितः प्रभुः, तस्यादौ पद्मसम्भवस्य, देवेषां च, पूर्ववत् अङ्गानि पुनः दत्तवान्। याः च देव्यमातृगणाः पूर्वं दण्डिताः, तासां अपि हिमगिरिशः स्वाङ्गानि पुनः प्रदत्तवान्। दक्षस्य तु, भगवतः ब्रह्मणः, पितामहः, तस्य पापानुसारिणं वृद्धाजगरमुखं दत्तवान्। स चेतनां प्राप्त्वा, जीवन् इति ज्ञात्वा, भीतः कृताञ्जलिः, शम्भुं बहु विलप्य स्तोतुम् आरब्धवान् — "जय जगन्नाथ, लोकानुग्रहमूर्ते! महादेव, अपराधं क्षमस्व।" "त्वमेव लोकानां स्रष्टा, पालकः, संहर्ता च, भगवन्; विशेषतः विष्ण्वादीनां त्वमेवेश्वरः इति मया ज्ञातम्।" "त्वयैवेदं सर्वं व्याप्य सृष्टं, न विनष्टं; अच्युतादयः त्वदीयानां कोऽपि नातिशयः।" एवं स सन्तप्तो, भीतः, व्याकुलवाक्, अपराधकृत्। तेनैवं उक्ते, पितरं ब्रह्माणं तुष्टुम् इच्छन्, प्रभुः तस्मै गणाध्यक्षतां अव्ययां दत्तवान्।