शिवपुराणम्

वीरभद्रः, महाबाहुः, पलायमानान् देवतान् तीक्ष्णैः शरैः निर्भिद्य आघातयत्, यथा मघः पर्वतान् वर्षेण सम्प्लावयति। तस्य वीरस्य बहवः भुजाः, यः लोहदण्डोपमः, दीप्तायुधैः सर्पद्विषैः ज्वलद्भिः शोभमानः इव आसीत्। अनन्तानि शस्त्रास्त्राणि विमोच्य, स वीरः जगदुत्पत्तिकाले सर्वभूतानि विसृज्य प्रभास्वरः इव बभूव। यथा सूर्यः पृथिवीं रश्मिभिः आच्छादयति, तथा स वीरः क्षणेन दिशः शरैः आवृत्य स्थितः। सेनापतिः स्वर्णमण्डितैः शरैः आकाशमण्डले विद्युत्प्रभाम् इव प्राप्तवान्। बलिनः सेनायाः वीराः देवतान् जीवितेभ्यः व्यत्यस्तवन्तः, नग्ननादैः भेकान् इव, मद्यरक्तं पिबन्तः तत्र दृष्टाः। केचन बाहून् छिन्नवन्तः, केचन मुखं विदारितवन्तः, केचन पार्श्वे विदारितवन्तः; एवं दिव्यान् भूतान् भूमौ पतितवन्तः। शरैः विदारिताङ्गाः, भग्नसन्धयः, उन्नतनेत्राः, केचन मृताः भूमौ पतितवन्तः, भूमौ प्रवेशितुम् वा आकाशे चोत्पतितुम् आकाङ्क्षन्तः। केचन संयमं न शक्ता, परस्परं विलीनाः; केचन भूमौ पर्वतानां गुहायाम् प्रविष्टवन्तः। अन्ये आकाशं गतवन्तः, अन्ये जलं प्रविष्टवन्तः; एवं स वीरः देवतानां मध्ये सर्वाङ्गच्छिन्नः शोभमानः आसीत्। भैरवः प्रभुः, गणैः परिवृतः, त्रिपुरान्तकः इव, भूतसमूहं भक्षयन् तत्र स्थितः। समस्तदेवसेना दीनरूपा, विकृतदर्श्या, सेनापतेः उत्पन्ना, दुःखदशाम् प्राप्तवती। ततः देववीराणां मध्ये भयङ्करा रक्तनदी प्रवहन्ती, जीवभूतानां भीषणसूचकाः। यज्ञभूमिः रक्तेन सिक्तः, रक्तवस्त्रधारी, रात्रिवर्णा, कैशिकीव शोभाहीनः दृश्यते स्म। तस्मिन महान् अतिवीक्ष्णः संग्रामे प्रवर्तमाने, पृथिवी भयात कम्पमानाः इव अभवत्। समुद्रः महोर्मिभिः, प्रवाहैः च व्याकुलः, ज्वलद्ग्रहाः पतन्ति, वृक्षाः शाखाः पतितवन्तः। सर्वदिशः अशुभाः अभवत्, अशिवः वायुः प्रवहति; हाय, धर्मविपर्ययः—अयमश्वमेधः अनुकूलः न, यद्यपि यजमानः दक्षः स्वयं ब्रह्मपुत्रः प्रजापतिः। धर्मरक्षकाः, सभासदः च, गरुडध्वजेन रक्षिताः, देवाः इन्द्रप्रमुखाः प्रत्यक्षं भागं प्राप्तवन्तः। तथापि यजमानः, ऋत्विजः, यज्ञः च, शीघ्रं शिरच्छेदं प्राप्तवन्तः—अयोग्यफलम्। अतः वेदविहितं न, भगवत्संमतं न, तद् कर्तव्यं न। महान् पुण्यं, शतयज्ञदानं च कृत्वा, शिवभक्तिरहितः तद्फलं न लभते। महापापं कृतवान् अपि, शिवं भक्त्या पूजयन् सर्वपापात् विमुक्तः भवति—नास्ति संशयः। किं बहुना? दानं, तपः, यज्ञः, होमः च, शिवनिन्दायाम् रममाणस्य व्यर्थम्। ततः देवगणाः—नारायणः, रुद्राः, लोकपालाः च—सेनापतेः धनुषः शरैः आहताः, तीव्रदुःखेन आकुलाः, युद्धात् पलायनं कृतवन्तः। केचन देववीराः विकीर्णकेशाः विचरन्ति, केचन विकलाङ्गाः, केचन भग्नमुखाः पतितवन्तः, केचन गतचेष्टाः। तत्र केचन देवाः निधनं प्राप्तवन्तः, वस्त्राभरणशस्त्रकवचानि विक्षिप्तानि, दुःखमूर्तिः पतिताः, गर्वमदबलं त्यक्तवन्तः। पथं भग्नं कृत्वा, दक्षयज्ञं विक्षिप्य, अविच्छिन्नायुधैः सेनापतेः गणपतिः गणनायकेषु स्थितः, सिंहः वृषेषु इव शोभमानः। एवं विगलिताङ्गाः, भग्नदेहाः, विष्णुप्रधानाः देवाः क्षणेन भीषणदशां प्राप्तवन्तः, कम्पमानाः, अल्पशेषाः। प्रमथगणाः, वीरभद्रप्रेरिताः, परमक्रोधपूर्णाः, युद्धभूमौ भयभीतान् देववीरान् अनुययुः। तान् गृहीत्वा, हस्तपादग्रीवपार्श्वेषु दृढलोहपाशैः बन्धनं कृतवन्तः। तस्मिन्नेव काले, ब्रह्मा, शुभ्रः, पर्वतश्रेष्ठः, इन्द्रपुत्रः, कृपया प्रेरितः, सारथिः इव, समीपं आगत्य प्रार्थयत्। "अलम् क्रोधेन, हे प्रभो! स्वर्गवासिनः विनष्टाः। कृपया—सर्वे क्षम्यन्ताम्, रोमजैः सह, हे धर्मवते।" ब्रह्मणः उक्तं श्रुत्वा, परमेश्वरः, गणेश्वरः, सम्मानात् शान्तः तुष्टः च अभवत्। देवाः अवसरम् उपलभ्य, देवदेवस्य मंत्रिणः, हस्तान् शिरसि कृत्वा, विविधैः स्तोत्रैः तं स्तुतवन्तः। रुद्राय, रुद्रेश्वराय, रुद्रस्वरूपाय। कालाग्निरुद्रस्य रूपाय, कालकामशरीरविनाशकाय, देवशिरो-दक्षदुष्टशिरः-हन्त्रे। दक्षपापसम्बन्धात्, निर्दोषः अपि, युद्धे त्वया दण्डिताः, हे वीर, दोषरहिताः वयम्। सर्वे त्वया दग्धाः, भयभीताः वयम्; त्वमेव शरणम्, आश्रितान् रक्ष। एवं स्तुतः, तुष्टः, प्रभुः, देवतान् बन्धनात् मुक्त्वा, देवदेवस्य समीपं आनयत्। तत्र, शुभ्रः प्रभुः, आकाशे स्थितः, गणैः सहितः, सर्वव्यापी शर्वः, सर्वलोकमहेश्वरः।