शिवपुराणम्

ततः भद्रः ज्वलनजिह्वासमदृशेन दीप्तबाणेन विष्णोः महच्छसि दृढं प्राहरत्। तेन बाणेन तीव्रवेगेन पतता समाहतः स भगवान् विष्णुः महता वेदनया विवेश, मोहग्रस्तश्च भूमौ पतितः। क्षणमात्रेण चेतनां पुनः प्राप्तवान् हरिः समुत्थाय सर्वाणि दिव्यानि अस्त्राणि तस्मिन्प्रति ससर्ज। स च शरसेनापतिः विष्णुः तेषां भयङ्कराणां बाणानां प्रतिअस्त्रैः सर्वाणि त्वरितं प्रत्यवर्तयत्। ततः कोपारुणितलोचनः विष्णुः स्वनामाङ्कितमेकं निर्बाधं बाणं सेनापतेः प्रति ससर्ज; किन्तु भद्रः स्वेनैव श्रेष्ठेन भद्राह्वयाख्येन बाणेन तं प्रत्यवर्तयत्। स बाणः लक्ष्यं प्रति गच्छन्नेव भगवता मध्ये शतधा छित्तः; ततः स एकेनैव बाणेन शार्ङ्गधनुः छित्त्वा द्वाभ्यां गरुडपक्षौ छित्तवान्। एते क्षणेनैव छिन्नाः, अद्भुतमिव दृष्टम्। ततः योगबलात् विष्णुः स्वदेहात् तीक्ष्णदिव्यांश्च भूतान् ससर्ज। सहस्रशः शङ्खचक्रगदाधरान् तान् ससर्ज; किन्तु क्षणमात्रेण भद्रः तान् सर्वान् दग्धवान्, यथा शङ्करः त्रिपुराणि दग्धवान्। महाबाहुः स भद्रः नेत्राग्निना तान् दग्ध्वा, विष्णुः कोपवर्धितः त्वरया चक्रं प्रगृह्योत्थितः। तदानीं स वीरः तद् चक्रं प्रक्षिप्तुम् उद्यतः; चक्रं समुत्थितं दृष्ट्वा सेनापतिः सस्मितमिव तदचलं कृतवान्; तदद्भुतं चक्रं तत्रैव स्थितम्। मुक्तुमिच्छन् विष्णुः तदचक्रं न शशाक; स श्वासन्निव एकं बाहुं चक्रयुक्तमुत्थाप्य स्थितवान्। स स्थाणुवदचेष्टः क्लान्तदेहः, मृतवन्निव वा वृषभः शृङ्गविहीन इव स्थितः। सिंहः दंष्ट्राः प्रदर्शयन्निव, एवं विष्णुः स्थातुम् अर्हति। तं विष्णुं तथा स्थितमालोक्य, इन्द्राद्या देवाः सेनापतेः प्रेरिताः सिंहं प्रति वृषभा इव त्वरया समुपेत्य। शस्त्राण्यादाय कोपसंयुक्ताः युद्धाय सज्जाः तं प्रति समुपेत्य, तान् युद्धे दृष्ट्वा भद्रः तान् लघुतया न्यविक्षत्, यथा हरिः मृगाणां गणम्। स वीरः रुद्रांशसम्भूतः, विशिष्टयोधैः परिवृतः, भीषणं हास्यं कृत्वा निर्भयः, दुर्धर्षश्च तत्र स्थितः। तथैव शतमुखस्य दक्षिणहस्तः वज्रयुक्त इव दृष्टः, प्रहाराय उद्यतः। अन्येषां बाहवः रक्तसिक्ताः मन्दानां बाहुवद दुर्बलाः, प्रयत्नोऽपि तेषां क्षीणः। तेन प्रभुणा सर्वतेजः हृतम्, तस्मात् अमराः युद्धे तस्य पुरतः स्थितुं न शेकुः। कम्पिताङ्गाः भीताः ते पलायिता, युद्धमध्यस्थाः वीर्यतेजसा निपीडिताः स्थितिम् अवाप्ताः। वीरभद्रः महाबाहुः तान् पलायमानान् देवतान् तीक्ष्णैः बाणैः प्राहरत्, यथा मघा पर्वतान् वर्षेण सिञ्चति। तस्य वीरस्य बहवो बाहवः लोहदण्डोपमा, दीप्तायुधैः समलङ्कृताः, यथा ज्वलदग्निशिखा सर्पाः। असंख्येयाणि शस्त्राणि अस्त्राणि च विसृज्य, स वीरः दीप्तमान् बभूव, यथा विश्वोत्पत्तिकाले भगवतः सर्वभूतविसर्जनम्। सूर्यः यथा किरणैः पृथिवीं व्याप्नोति, एवं स वीरः क्षणेन दिशः बाणैः आच्छाद्य स्थितः। सैन्यपतिबाणाः सुवर्णमालिनः गगनमण्डले विद्युत्समाः बभूवुः। महाबलिनः ते देवतानां प्राणान् पिण्डितवन्तः, मृदङ्गैः भेकानिव, मदरुधिरं पिबन्ति। केचन बाहुच्छिन्नाः, केचन मुखविच्छिन्नाः, केचन पार्श्वच्छिन्नाः; एवं अमराः भूमौ पतिताः। बाणविदारिताङ्गाः, भग्नसन्धयः, ऊर्ध्वदृष्टयः, केचन मृताः भूमौ पतन्ति, भूमाववेशितुमिच्छन्तः, केचन व्योम्नि गन्तुमिच्छन्तः। केचन संयमं न शक्नुवन्तः अन्योन्यम् आलिङ्गन्ति; केचन भूमौ पर्वतानां गुहाः प्रविशन्ति। अन्ये व्योम्नि, अन्ये जलानि प्रविशन्ति; एवं स वीरः देवेषु सर्वाङ्गछिन्नः दीप्तमान् बभूव। स भगवान् भैरव इव, गणैः परिवृतः, त्रिपुरान्तक इव, भूतसंघं ग्रसन् बभूव। एवं सर्वं देवसैन्यं क्लिष्टं विकृतदर्शनं, दयनीयाकारमभवत्, यः सेनापतेः सम्भूतः। ततः देववीर्याणां रक्तनदी भीषणा प्रवहन्ती, प्राणिनां भीतिसूचकभूता। यज्ञभूमिः रक्तेन सिक्तः रक्ताम्बरधारिणीव बभूव, रात्रिसमाना, कैशिकीव शोभाहीनाभवत्। यदा तद् महद् अतीव घोरं युद्धं प्रवृत्तं, तदा पृथिवी स्वयमेव कम्पिता, भीत्या ग्रस्तेव। सिन्धुः अपि महातरङ्गवर्त्मना सञ्जातः, उल्कापातैश्च महद्भिः निमित्तैः, वृक्षाश्च शाखाः पतितवन्तः। सर्वे दिशः अशुभाः, अनिष्टवातः प्रववौ; हन्त, अयं धर्मव्यतिक्रमः—अयं अश्वमेधो न युक्तः, यद्यपि यजमानः स्वयं ब्रह्मपुत्रो दक्षः प्रजापतिः। धर्मपालाः सभासदश्च गरुडध्वजेन संरक्षिताः, देवाश्च इन्द्रमुख्याः स्वांशः प्रत्यक्षं लेभिरे। यजमानस्य ऋत्विजां च यज्ञस्य च, त्वरितं शिरच्छेद एव फलमभवत्—अयुक्तमिदम्। तस्मात् यद् वेदविहितं न, न च प्रभुणा अनुमोदितं, तत् कर्तव्यम् न।