शिवपुराणम्

ऋषिमुनिनिकटे तस्मिन्नेव, त्रिनयनः शिवः अम्बिकया सह, तव भीमं वीर्यं महाबाहो, दृष्टवान्। तद्वचनं श्रुत्वा, स वीरः गणाधिपः ब्रह्मणः प्राप्तं दिव्यं रथं समारुह्य स्थितवान्। तस्मिन्नेव उत्तमे रथे ब्रह्मा सारथिरूपेण स्थितः, यथा पूर्वं पुरीद्विषो रुद्रस्य, तथा शुभा लक्ष्मीः वर्धिता। तदा बलसम्पन्नः भानुकम्पः, पूर्णचन्द्रसमप्रभं दिव्यं शङ्खं मुखे स्थाप्य, महाबलः प्रघोषयामास। तस्य शङ्खनिनादं वीणासूत्रच्छेदसदृशं श्रुत्वा, देवतानां जठराग्निः भयेन प्रज्वलितः। क्षणेन, दिशः यक्षविद्याधरनागनाथसिद्धैः समन्तात् समाकीर्णाः, युद्धदर्शनकौतूहलेन। तदा नीलमेघसन्निभः नारायणः शार्ङ्गधनुषा गणवृषभं बाणवर्षेण विव्याध। विष्णुं शक्तिप्रदर्शनं कुर्वन्तं शतशः शरवर्षं वृष्टुम् आलोक्य, भद्रः विजयी धनुः सह सहस्रशरान् जग्राह। तं दिव्यं भीषणं धनुः गृहीत्वा शनैः सञ्चालयामास, यथा हरिः मेरुं धनुः इव सञ्चालयेत्। तस्य धनुषः सञ्चलनसमये महान् शब्दः उत्पन्नः, तेन शब्देन भूमिः कम्पिता। ततः तेजस्वी गणाधिपः, विक्रमेण भीषणः, ज्वलन्तं सर्पविषसदृशं भीषणं शरं समादत्त। शरस्य सञ्चलनसमये, तस्य बाहुः तूणीरमुखसंयुक्तः, बिलात् निष्क्रमन्तं सर्पमिव प्रतितिष्ठत्। तस्मिन्नेव क्षणे, तस्य हस्ते धृतः शरः, महोरगदष्टयुवासर्पवत् दीप्तिमान् बभौ। घनबलसम्पन्नेन शरेण, रुद्रवीर्यसमन्वितः भद्रः, कोपेन अजरं विष्णुं ललाटे विव्याध। ललाटे प्रहृतः विष्णुः, पूर्वं तिरस्कृतः सन्, गणेश्वरं प्रति रुषितः, यथा वृषभः सिंहं प्रति। ततः क्रूरमुखः विष्णुः, विद्युदिव महाशरेण, गणराजस्य भुजं सर्पसदृशं विव्याध। तदनन्तरं, महाबलः वीरभद्रः, दशसहस्रादित्यसमप्रभं शरं वेगेन तस्य भुजे सन्दधे। ततः विष्णुः पुनः भद्रं विव्याध, भद्रश्च विष्णुं तद्वत्; एवं द्वावेव परस्परं शरैः समार्पयेताम्। उभयोः वेगेन शरान् विसृजतोः, घोरः केशाकुलः संग्रामः समुत्पन्नः। तयोः भीष्मयुद्धं दृष्ट्वा, दिवि "हाहा" इत्याक्रन्दः देवगणैः कृतः। तदा भद्रः, ज्वलनजिह्वासमः शरेण, विष्णोः महोरसि दृढं प्रहृतवान्। तेन तीव्रपातिना शरेण प्रहृतः, विष्णुः महातपसा पीडितः, मोहाविष्टः भूमौ पतितः। क्षणात् चेतनां प्राप्त्वा, हरिः उत्थाय, सर्वाणि दिव्यास्त्राणि तस्मिन् समर्पयामास। विष्णुः, शरसेनापतिरिव, तानि सर्वाणि शराणि भीषणप्रतिशरैः प्रतिषिध्य तस्थौ। तदा कोपात् रक्तलोचनः विष्णुः, स्वनामाङ्कितं अप्रतिहतं शरं गणेश्वरं प्रति सन्दधे; किन्तु भद्रः, स्वश्रेणीयं भद्राह्वयं नाम शरं तेन प्रतिषिध्य तस्थौ। लक्ष्यं प्रति आगच्छन्तं तं शरं भगवतः शतधा छित्त्वा, एकेन शरेण शार्ङ्गधनुः छित्त्वा, द्वाभ्यां गरुडपक्षौ छित्त्वा, तत्क्षणादेव अद्भुतं चकार। ततः योगबलात् विष्णुः स्वदेहात् भीषणान् दिव्यान् गणान् ससृजे। सहस्त्रशः शङ्खचक्रगदाधारिणः तान् समुत्सृज्य, क्षणेनैव भद्रः तान् सर्वान् शङ्कर इव त्रिपुरं दग्धवान्। महाबाहुः तान् नेत्राग्निना दग्धवान्; विष्णुः, अधिकं कोपसमन्वितः, त्वरया चक्रं समुत्क्षिप्य स्थितवान्। तस्मिन्नन्तरे, वीरः तद्विक्षेपाय सज्जः, चक्रं समुन्नतम् आलोक्य— गणेश्वरः स्मितमिव कृत्वा, तद् अतुलं भीषणं चक्रं सहजं स्तम्भितवान्। विष्णुः तद्विमोचनेच्छया असमर्थः, श्वासन् इव, चक्रयुक्तबाहुः तस्थौ। सः शिलावत् स्तब्धः, जडशरीरः, मृतवत्, वा शृङ्गहीनवृषभवत् स्थितः। सिंहः दन्तान् विवृण्वान् इव विष्णुः तत्र तिष्ठति स्म। तं विष्णुं तादृशं दृष्ट्वा, इन्द्रप्रमुखाः देवाः, गणेश्वरप्रेरिताः, सिंहं प्रति वृषभा इव, युद्धाय समुपेताः। आयुधानि गृह्य, कोपसमन्विताः, युद्धाय सज्जाः, तान् संग्रामे दृष्ट्वा, भद्रः तान् हरिरिव मृगान् तु तुच्छान् अमन्यत। स वीरः, रुद्रांशसम्भूतः, विशिष्टवीरैः परिवृतः, भीषणं रौरवं हासं कृत्वा, निर्भयः, अजय्यः तस्थौ। तथा शतमुखस्य दक्षिणहस्तः वज्रयुक्त इव आभात्; सः वज्रप्रहाराय प्रवृत्तः। अन्येषां च सर्वेषां बाहवः, रक्तदिग्धाः अपि, आलस्ययुक्तानां बाहव इव दुर्बलाः, प्रयत्नहीनाः अभवन्। एवं तैः भगवता सर्वतेजः निरुद्धं, तं समरेऽमृताः प्रातरितुं न शेकुः। स्तब्धाङ्गाः, भयेन कम्पिताः, ते पलायिताः; युद्धमध्यगताः, वीर्यतेजसा अभिभूताः, तिष्ठन्ति स्म।