शिवपुराणम्

महाभयेन कम्पमानः, तेजःहीनः यज्ञपुरुषः मृगस्वरूपः शिरोच्छेदितः पादैः स्खलन् अधोमुखः धावति स्म। तं सूर्यसम्भूतं एवं लज्जितं दृष्ट्वा, परमक्रोधेन पूर्णः विष्णुः युद्धाय सज्जः समुत्तस्थत्। ततः पक्षिराजः गरुडः, सर्वसर्पभक्षकः, वातवेगः, कुटिलाङ्गः, सर्वजीवातिशायिनः, विष्णुं स्कन्धे स्थापयामास। शेषदेवाः, देवेश्वरस्य नेतृत्वे, तं साहाय्याय समागच्छन्, प्राणानपि दातुं सज्जाः। तान् विष्णुं च सह देवैः एकत्रितान् दृष्ट्वा, प्रजापतिः स्वयमेव हसति स्म, यथा सिंहः शृगालान् दृष्ट्वा न कम्पते। तस्मिन्नवसरे, आकाशे रथः प्रादुरभवत्, सहस्रसूर्यप्रभः, शोभमानपताकायुक्तः, वृषध्वजः। स रथः दिव्यद्विहयः, चतुर्वीलः, नानाविमानाभरणः, रत्नहस्त्रयुक्तः। तस्मै रथाय पूर्ववत् सारथिः नियुक्तः, यथा त्रिपुरयुद्धे कृष्णरथे स्थितः। ततः ब्रह्मा त्रिशूलधरस्य आज्ञया, तं श्रेष्ठं रथं हरये समीपं आनयत्, अञ्जलिं कृत्वा वदति स्म— "भाग्यशालिन् भद्र, शुभरूप, सोमशेखरः त्वाम् आज्ञापयति, वीर, अक्षय्यरथं आरोह।" ऋषिमुनिवासस्य समीपे, त्रिनेत्रः अम्बिकया सह, तव विक्रान्तं वीर्यं पश्यति, महाबाहो। ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, स वीरः गणनायकः दिव्यं रथं समारुह्य, ब्रह्मणः हस्तात् स्वीकृतवान्। ब्रह्मा श्रेष्ठरथे सारथिः स्थितः, शुभलक्ष्मीः अभिवृद्धा, यथा रुद्रस्य, नगरारिणः। ततः बलसम्पन्नः भानुकम्पः, पूर्णचन्द्रप्रभं दिव्यशङ्खं मुखे स्थाप्य, उच्चैः निनादयामास। तस्य शङ्खनिनादं श्रुत्वा, यन्त्रस्नानविच्छेदसदृशं, देवतानां उदराग्निः भयात् प्रज्वलितः। क्षणे यक्षविद्याधरसर्पराजसिद्धैः दिशः पूर्णाः, युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः। तदा मेघश्यामः नारायणः, शार्ङ्गधनुषा, गणनायकं बाणवर्षेण विदारितवान्। विष्णुं शक्तिप्रदर्शनं कृत्वा, शतशो बाणवर्षं वृष्टवन्तं दृष्ट्वा, भद्रः विजयी धनुः सह सहस्रबाणान् गृहीत्वा। दिव्यं भयङ्करं धनुः आदाय, शनैः आकृष्य, मेरुं धनुषि यथा ईश्वरः आकृष्यति। धनुषा आकृष्यमाणे, महाशब्दः उत्पन्नः, तेन पृथिवी कम्पितवती। ततः प्रख्यातः गणनायकः, विक्रान्तः, विषधरवत् ज्वलन्तं भयानकं बाणं आदाय। बाणं आकृष्य, तस्य भुजः, तूणीरमुखसंयुक्तः, सर्पः बिलात् निर्गच्छति इव दृश्यते। हस्ते उत्तोलितः बाणः तस्मिन्क्षणे, महाजन्यसर्पेन दष्टः युवासर्पः इव शोभते। घनबलबाणेन, रुद्रवीर्यसम्पन्नः भद्रः, क्रुद्धः, अक्षय्यं विष्णुं ललाटे विदारितवान्। ललाटे आहतः, पूर्वं तिरस्कृतः विष्णुः, गणनायकं प्रति क्रुद्धः अभवत्, यथा वृषभः सिंहं प्रति। ततः विष्णुः, क्रूरमुखः, वज्रसदृशमहाबाणेन, गणराजस्य भुजं सर्पसदृशं विदारितवान्। ततः वीरभद्रः, महाबलसम्पन्नः, दशसहस्रसूर्यप्रभं बाणं, त्वरया तस्य भुजं प्रति प्रेषितवान्। विष्णुः पुनः भद्रं आहतवान्, भद्रः विष्णुं तथैव; एवं ब्राह्मणाः, तौ परस्परं बाणैः आक्रमेताम्। यदा तौ बाणान् वेगेन परस्परेण प्रेषयताम्, तदा रोमाञ्चकारी भीषणयुद्धम् अभवत्। तयोः भीषणयुद्धं दृष्ट्वा, दिव्यजनैः "हाय!" इति महाशब्दः आकाशे उत्पन्नः। ततः भद्रः, अग्निजिह्वासदृशज्वलन्तबाणेन, विष्णोः वक्षः स्थले दृढं आहतवान्। तेन तीव्रवेगेन पतितेन बाणेन आहतः, विष्णुः महातापेन अभिभूतः, मोहग्रस्तः, पतितः। क्षणात् चेतनां पुनः प्राप्य, हरिः समुत्तस्थत्, सर्वाणि दिव्यास्त्राणि तं प्रति प्रेषयामास। विष्णुः, बाणसेनापतिः, तानि सर्वाणि बाणान् भीषणप्रतिबाणैः तत्क्षणं प्रत्यवर्तयत्। ततः विष्णुः, क्रोधात् रक्तलोचनः, निजनामाङ्कितं निर्बन्धबाणं गणनायकं प्रति प्रेषयामास; भद्रः तं उत्कृष्टं भद्राह्वयबाणेन प्रत्यवर्तयत्। गन्तव्यस्थानं प्राप्तं पूर्वं, भगवता तं शतधा मध्ये छिन्नम्; ततः एकेन बाणेन शार्ङ्गधनुः छिन्नम्, द्वाभ्यां गरुडपक्षे छिन्नौ। क्षणे तानि छिन्नानि, अद्भुतं प्रतितः; ततः योगबलात् विष्णुः, स्वदेहात् उग्राणि दिव्यप्राणिनः सृष्टवान्। सहस्त्रशः तान्, शङ्खचक्रगदायुक्तान्, प्रेषितवान्; किन्तु भद्रः तान् सर्वान् क्षणेन दग्धवान्, यथा शङ्करः त्रिपुरनगराणि दग्धवान्। महाबाहुः तान् नेत्राग्निना दग्धवान्; विष्णुः, अतिविकृतक्रोधः, त्वरया चक्रं उत्तोल्य, प्रक्षिप्तुम् उद्युक्तः।