शिवपुराणम्

तत्र केचित् महास्त्राणि गृहित्वा महाभुजङ्गवत् गारुडरूपेण विचरन्ति स्म। तेषां विक्रमेण देवाः अपि पलायिताः, ते आकाशे पर्वतशिखराणि इव विचलन्ति स्म। अन्ये गृहाणि, यत्र वातायनानि स्तम्भाः च आसन्, समूलं निष्क्रान्त्य जलमध्ये क्षिपन्ति स्म। प्रमथगणाः घनश्यामाः गर्जन्ति स्म। तत्र द्वारैः, भित्तिभिः, उपरिसभाभिः च विक्षिप्तैः, यज्ञवाटः भग्नः, अर्थरहितवाक्यवत् परित्यक्तः अभवत्। गृहाणि निष्क्रान्तानि दृष्ट्वा, स्त्रियः 'रक्ष! पिता!' 'पुत्र!' 'भ्राता!' 'माता!' इति विविधं परित्यागविलापं कूजन्ति स्म। ततः विष्णु-इन्द्राद्याः प्रधानदेवाः भयाकुलाः पलायिताः। तेषां निर्दोषशरीराणां आक्रान्तिः दृष्ट्वा, दोषिनः अप्राप्तदण्डाः चिन्तयित्वा, गणपतिः कोपितः अभवत्। ततः सर्वशक्तिनिग्रहणं त्रिशूलं गृहित्वा, उच्चदृष्टिः, महाबाहुः, मुखात् ज्वालाः निष्पतन्त्यः, देवाः अपि व्याघ्रः गजगणं यथा ताडयति, तद्वत् तान् प्रचोदयन्, अतीव शोभायमानः अग्रे गच्छति स्म। वाराणस्यां मदोन्मत्तः इव दृश्यते स्म; स बलवान् देवसेनां विक्षिप्य उत्पातं जनयति स्म। सरोवरे गजपतिः इव, नीलः, पीतः, रक्तः इति विविधवर्णाः दर्शयति स्म। व्याघ्रचर्मवस्त्रं, सुवर्णताराभिः भूषितं धारयति स्म। देवसभा मध्ये अग्निः वनमध्ये इव, त्रिशूलं धारणं कृत्वा, शीघ्रं इधरमधरं विचरति स्म। सर्वे देवाः तम् एकं सहस्रवत् दृष्टवन्तः। भद्रकाल्यपि, युद्धमदेन प्रकोपिता, अग्रे गच्छति स्म। तया त्रिशूलज्वालया देवाः युद्धे विदारिताः; तया सह, रुद्रकोपसम्भूतः, स महात्मा शोभते स्म। तस्मिन् युद्धे, भद्रकाली युगान्ताग्निवत् धूमरञ्जितदीप्त्या प्रकटिता, देवाः भयात् विक्षिप्ताः। ततः, यथा शेषाग्निना युगान्ते लोकाः दह्यन्ते, भद्रकाली रुद्रगणेश्वरी, सूर्यं अश्वारूढं आक्रान्तवती। भद्रकाली शीघ्रं सूर्यस्य शिरः वामपदेन क्रीडया आहतवती; शस्त्रैः अग्निं, शूलैः यमं यमपत्नीं च आक्रान्तवती। रुद्रान् दृढत्रिशूलैः, वरुणं भारीमुषलैः, निरृतिं लोहदण्डैः, वायुम् तीक्ष्णास्त्रेण आहतवती। गणपतिः अपि, शम्भुं विरोधिनः सर्वदेवर्षिगणान् युद्धे सहजेन विक्षिप्य भग्नवान्। ततः देवः, नखाग्रेण सरस्वत्याः नासाग्रं, तथा देवमातुः नासाग्रं छित्त्वा। परशुना अग्नेः भुजं छित्त्वा, सर्वेषां पुरतः देवमातुः जिह्वायाः द्वि-अङ्गुलं छित्त्वा। तथैव स्वाहायाः दक्षिणं नासापुटं नखाग्रेण, वामं स्तनं अपि छित्त्वा। भद्रकाली अतिशयवेगिनी भगस्य महत् पद्मनयनं बलात् निष्क्रान्तवती। गणपतिर्बाणाग्रेण पूष्णः मुकुटमणिसदृशं दन्तपङ्क्तिं आघात्य, तं अस्पष्टवाचं कृतवान्। देवः चन्द्रं महाङ्गुष्ठेन कृमिवत् किञ्चित् दत्वा भूमौ रुदितवान्। भद्रकाली कोपात् दक्षस्य शिरः छित्त्वा तस्मै दत्वा, वैरिणी विलपन्ती। देवी तद् शिरः, ताडफलसदृशं, क्रीडायाम् उपयोगाय युद्धभूमौ कन्दुकवत् क्रीडितवती। ततः दक्षस्य यज्ञपत्नी, यथा दारकाः नटके, गणेश्वरैः पादहस्ताभ्यां ताडिता। अरिष्टनेमिः, सोमः, धर्मः, प्रजापतिः, बहुपुत्रः, आङ्गिरसः, कृषाश्वः, कश्यपः च—गणाः सिंहगतिः कण्ठे गृहित्वा, कठोरं भाषमाणाः, मुष्टिभिः शिरांसि ताडयन्ति स्म। देवपत्नीपुत्राः, भूतपिशाचैः बलात् गृह्यन्ते, यथा कलियुगे कुलीनस्त्रियः परपुरुषैः अपहृताः। यज्ञवाटः विनष्टः—पात्राणि विक्षिप्तानि, यूपाः भग्नाः, उत्सवः समाप्तः, सभागृहं दग्धम्, द्वारतोरणानि भग्नानि। देवसेना निष्क्रान्ता, तपस्विनः हन्यन्ते, ब्रह्मनादः समाप्तः, जनसमूहः क्षीणः। यज्ञवाटः आपदाघातेन निर्जनवनवत् अभवत्—विलपन्त्यः स्त्रियः, तेषां परिचारकाः हतानि। देवश्रेष्ठाः भूमौ पतिताः, शूलाघातेन बाहुः, जंघा, वक्षः भग्नम्, शिरांसि छिन्नानि। सहस्रशः देवाः हतानि पतिताः, गणपतिः यज्ञाग्निं प्रविष्टः। तम् कालाग्निसदृशं प्रविशन्तं दृष्ट्वा, यज्ञः मृत्युं भीतः, मृगरूपेण पलायितः। ततः भद्रः, भयानकनादेन धनुः सन्धान्य, बाणान् विसृजन् तं अन्वगच्छत्। धनुः कर्णान्तं आकृष्य, वज्रनादवत् शब्दं कृत्वा, तस्य नादः आकाशं, वायुम्, भूमिं च व्यापितवान्। तेन नादेन आहतः, यज्ञपुरुषः 'अहं हतः' इति कूजन्, तेन वीरस्य अर्धचापेन बाणेन विदारितः।