शिवपुराणम्

शिवस्य गणाः, विविधैः मुष्टिभिः, खड्गैः, शूलैः, विदारणदण्डैः, परशुभिः च सहिताः, देवैः लोकपालैः सह सम्पूर्णं देवसमूहं आक्रमन्। वीरभद्रस्य शरीरात् उत्पन्नाः शक्तिमन्तः वीराः, आक्रन्दिताः—“छिन्द! विदारय! क्षिप! विद्रावय!”—अत्यन्तं वेगेन घातयित्वा, विदारयित्वा, प्रक्षिप्य, शीघ्रं सर्वं विनाशयन्। “ताडय! आक्रमय! विदारय! निष्क्षिप!” इति क्रूरं कोलाहलं क्रोधोत्पन्नं, करुणं शब्दं उत्पादयन्, श्रवणे भीषणं जातम्। यत्र यत्र गणेश्वराः युद्धाय समुपस्थिताः तत्र केचित् विशालनेत्राः, केचित् दन्तान् ओष्ठान् तालुं च दंशित्वा स्थिताः। आश्रमवासिनः मुनीन् तान् अपसृत्य, हन्तुं प्रवृत्ताः, तेषां स्रुक् ग्रहित्वा, अग्निं जलानि क्षिप्तवन्तः। घटान् भङ्क्त्वा, रत्नमण्डपान् विदारयित्वा, गानं, हास्यं, शब्दं च पुनः पुनः कृतवन्तः। शिवस्य प्रधानः गणसमूहः रक्तमद्यं पित्वा, इन्द्रादि देवान् दलयित्वा, नृत्यं कृतवान्; गणेश्वराः वृष, सर्प, सिंहमुख्याः इव अभवत्। तेषां केचित् अतुल्यं कर्म कृतवन्तः, हर्षात् रोमाञ्चिताः; केचित् हृष्टाः, केचित् ताडयन्तः, केचित् धावन्तः, केचित् जल्पन्तः। केचित् नृत्यन्ति, केचित् हास्यं कृत्वा, केचित् उत्प्लुत्य, प्रमाथाः बलवन्तः अभवत्। केचित् मेघान् ग्रहीतुं यत्नवन्तः, केचित् सूर्यं स्प्रष्टुं उत्प्लुत्य, केचित् वायुनाः सह धावितुम् इच्छन्तः; तीव्राः प्रमाथाः आकाशे स्थिताः। केचित् महास्त्राणि गृहीत्वा, गरुडवत् महाः सर्पाः इव विचरन्तः, देवाः अपि पलायिताः; त एव आकाशे पर्वतशिखराणि इव सञ्चरन्तः। केचित् गृहाणि, जालकानि, वेदिकाः च उपकर्ष्य, जलमध्ये क्षिप्तवन्तः; प्रमाथाः मेघसमानवर्णाः गर्जन्तः। द्वारैः, भित्तिभिः, उपरि वेदिकाभिः उलूढैः, विध्वस्तैः, यज्ञवेदिः भग्ना, अर्थहीनवाक्यस्य इव, परित्यक्ता अभवत्। गृहाणि उपकर्ष्यमाणानि दृष्ट्वा, स्त्रियः “रक्षक! पितः! पुत्र! भ्रातः! मातः!” इति बहुशः विलपितवन्त्यः। ततः विष्णु-इन्द्रमुख्याः प्रधानदेवाः, भयकम्पेन अभिभूताः, सर्वे पलायितवन्तः। देवाः आक्रम्यमाणाः, स्वदेहस्य निर्दोषत्वं ज्ञात्वा, दोषिनः दण्डात् विमुक्तान् दृष्ट्वा, गणेश्वरः क्रुद्धः अभवत्। ततः स त्रिशूलं सर्वशक्तिनिग्राहकं गृहीत्वा, दृष्टिं उन्नम्य, महाबाहुः, मुखात् ज्वालाः निष्पतन्त्यः, देवान् अपि निर्भयः अपास्य, सिंहः गजसमूहं इव तान् विद्रावयन्, अतीव सुन्दरं गमनं कृतवान्। वाराणस्यां मदोन्मत्तः इव दृश्यमानः, स शक्तिमान् देवसेनां विक्षिप्तवान्। सरसी महागजपतिः इव, नीलपाण्डुरारुणवर्णं प्रदर्शयन्, व्याघ्रचर्मवासाः, सुवर्णताराभिः भूषितः। स देवसमूहेषु अग्निवनमध्यस्थः इव, त्रिशूलं धारयन्, सर्वत्र शीघ्रं सञ्चरन्। सर्वे देवाः तं एकं सहस्रं इव दृष्टवन्तः; भद्रकाली युद्धमत्ताः, क्रुद्धा, अग्रसरन्ती। सा त्रिशूलज्वालाभिः देवान् अभिविद्धा; तया सह, रुद्रकोपसम्भूता, स गणेश्वरः शोभमानः अभवत्। युद्धे भद्रकाली, कालान्ते धूमदग्धाग्निसदृशी, देवान् भयेन विद्रावयन्ती, प्रकटिता। ततः, यथाः शेषाग्निना युगान्ते लोकाः दग्धाः, भद्रकाली रुद्राणां गणानां च अग्र्या, सूर्यं अश्वारूढं आक्रमन्। भद्रकाली शीघ्रं सूर्यस्य शिरः वामपदेन क्रीडया ताडयित्वा, अग्निं खड्गैः, यमं तस्य पत्न्यं च शूलैः आक्रमन्। रुद्रान् दृढत्रिशूलैः, वरुणं भारीमुषलैः, निरृतिं लौहदण्डैः, वायुम् तीक्ष्णायुधेन स्वयम् ताडयित्वा। गणेश्वरः वीरः, शिवविरोधिनः सर्वदेवर्षिसमूहं युद्धे सहजं दलितवान्। ततः देवः, नखाग्रेण, सरस्वत्याः नासिकाग्रं, देवमातुः अपि तद्वत् छित्तवान्। परशुना अग्नेः भुजं छित्त्वा, सर्वेषां पुरतः, देवमातुः जिह्वायाः द्वे अङ्गुली छित्तवान्। एवं देवः, स्वाहायाः दक्षिणनासिकां नखाग्रेण छित्त्वा, वामस्तनं अपि छित्तवान्। भद्रकाली शीघ्रगमिनी, भगस्य विशालं पद्मसदृशं नेत्रद्वयं बलात् निष्कृष्य। धनुषाग्रेण, पूष्णः शुक्लमणिसंविद्धं दन्तपङ्क्तिं ताडयित्वा, तं अस्पष्टवाचं कृतवान्। ततः देवः, चन्द्रं पादाङ्गुष्ठेन कृमिवत् क्षणं पीडयित्वा, भूमौ रगडितवान्। भद्रकाली, क्रोधपरमावस्था, दक्षस्य शिरः छित्त्वा, तं भद्रकाल्यै दत्तवती, वैरिणी विलपन्ती। देवी हृष्टा, तद्वृत्तफलसदृशं शिरः गृहीत्वा, रणभूमौ कन्दुकवद् क्रीडितवती। ततः दक्षस्य यज्ञपत्नी, पुतलिका इव, पतिसंयुक्ता, गणेश्वरैः पादहस्ताभ्यां ताडिता। अरिष्टनेमिः, सोमः, धर्मः, प्रजापतिः, बहुपुत्रः, आङ्गिरसः, कृशाश्वः, कश्यपः च—गणाः सिंहगमनाः, तान् कण्ठे गृहीत्वा, कठोरवाचैः तिरस्कृत्य, मुष्टिभिः शिरः ताडितवन्तः। एवं शिवगणैः, वीरभद्रस्य नेतृत्वे, भद्रकालयाः साहाय्ये, देवाः, ऋषयः, यज्ञपतिः च, सर्वे युद्धे पराजिताः, यज्ञवेदिः भग्ना, स्त्रियः विलपन्त्यः, देवाः पलायिताः, रणभूमिः क्रूरकोलाहलः अभवत्।