शिवपुराणम्

सः भगवती सह महेश्वरं समुपगम्य उवाच – “आज्ञापय माम्, महादेव, किं कर्तव्यं मया?” ततः त्रिपुरान्तकः, पार्वत्याः स्नेहात्, गम्भीरनिनादेन वीरभद्रं महाबाहुं सम्बोधयन् उवाच – “तत्क्षणं दक्षप्रचेतसः यज्ञं भद्रकालीसहितं विनाशय; एष ते कार्यः, गणाधिप!” “अहमपि तया सह रायभ्याश्रमस्थले स्थास्यामि, तव भीमं विक्रमं द्रष्टुं, हे गणाधिप।” कनखले गङ्गाद्वारस्य समीपे वृक्षाः मेरुमन्दारसमानः सुवर्णशिखराः तिष्ठन्ति। तत्रैव दक्षस्य यज्ञः सम्प्रति प्रवर्तते; शीघ्रं तं यज्ञं विघ्नय, विलम्बं मा कुरु। एवं भगवत् वचनं श्रुत्वा, हिमालयेश्वरतनया देवी स्नेहपूर्वकं भद्रं अपश्यत्, यथा गौः स्वस्य वत्सं पश्यति। षण्मुखस्य शिरः आलिङ्ग्य च गन्धं गृह्य, सस्मिता मधुरस्निग्धं वचनं स्वयं उवाच – “स्नेहपूर्ण भद्र, महाबल, त्वं मम कृते जातः, क्रोधनिवारणाय। दक्षः यज्ञकर्मनिरतः यज्ञपतिं न आमन्त्रयत्; तस्मात् वैरभावेन, हे गणाधिप, तस्य यज्ञं विनाशय।” “मम आज्ञया, हे भद्र, यज्ञस्य सौभाग्यं दुरभाग्यं कुरु; च, प्रिये, यज्ञकर्तारं भद्रसहितं हनिहि।” एवं शिवपार्वत्योः अद्भुतकर्मणोः आज्ञां प्राप्त्वा, भद्रः शिरः नमयन् प्रस्थानाय उद्यतः। ततः भगवत् क्रुद्धः वीरभद्रः महादेवः, भूतगृहवासः, देवीक्रोधनिवारकः, प्रकटितः। तस्य रोमकूपेभ्यः रोमजाख्य गणेश्वराः उत्पन्नाः; दक्षिणबाहुतः शतकोटि उग्ररूप गणाः अभवत्। तस्य पाद-ऊरु-पृष्ठ-पार्श्व-मुख-कण्ठ-गुप्ताङ्ग-गुल्फ-शिरः-कण्ठ-मुख-जठरात् अन्ये अपि गणाः सृष्टाः। तेषां तैः गणेश्वरैः, भद्रसमत्ववीर्यैः, समस्तं जगत् सर्वशः पूर्णम् अभवत्। सर्वे शतहस्ताः, प्रत्येकहस्ते शतशस्त्रधारिणः; सर्वे रुद्रानुचराः, रुद्रप्रभासमानाः। त्रिशूलं शूलं गदां परशुं कपालं शिलां च धारयन्तः, कालाग्निरुद्रसदृशाः, त्रिनेत्राः जटिलाः च। शतशः सिंहारूढाः, आकाशमार्गे शीघ्रं पतन्तः, मेघनिनादसदृशं गर्जन्तः, भद्रपुत्राः। तेषां मध्ये भगवत् प्रभुं, शतविधदाहाग्निसंयुक्तं, कालभैरवमिव प्रलयकाले, दीप्यमानं ददृशुः। तेषु, महावृषभारूढः, वृषध्वजः, भगवत् भद्रः, मेघमध्ये स्रष्टारमिव, दीप्यमानः अग्रसरः। भद्रः, भस्मप्रभासमानः, वृषभारूढः, मुक्ताफलधवलच्छत्रं शुक्लचामरं च धारयन् तस्थौ। तस्य पार्श्वे, भस्मवर्णः प्रभुः, पर्वतेश्वरः यथा विश्वगुरुं, दीप्यमानः। भद्रः चामरं धारयन्, शशिशीतलमिव, त्रिशूलधारी प्रभुः अपि तद्वद्। भद्रस्य पुरतः, सुवर्णरत्नमण्डितः भानुः, शुक्लशुभशङ्खं घोषयन्, पृथिवीं कम्पयामास। दिव्याः मृदङ्गाः नभः घोषयन्ति, सुरगन्धर्वाः पुष्पवृष्टिं कुर्युः। वाताः, पुष्पमधुरगन्धयुक्ताः, मार्गे सुमधुरं वातयन्ति। ततः सर्वे गणेश्वराः, युद्धशौर्ये मदोन्मत्ताः, अग्रसरन्ति। तस्मिन्नेव काले, भद्रः भद्रगणमध्ये भद्रसहितः दीप्यमानः, त्र्यम्बकः रुद्रगणमध्ये अंबिकासहितः इव। तदा वीरभद्रः, महाबलसमूहसहितः, दक्षयज्ञवाटिकाम्, रणभूमिसदृशीम्, प्रविष्टः। तत्र, रुद्रः, गणेश्वरः, दक्षस्थापितयज्ञभूमिं प्रलयकालविनाशाय प्रविष्टः। तत्र सः देवयज्ञं ददर्श, विष्णुनायकं, अतीवबलसमूहं, शोभायमानध्वजयुक्तं। भूमिः शुद्धदर्भैः ऋतुपुष्पैः आवृत्ता, यज्ञाग्निः सुवर्णपात्रैः शोभिता। तत्र यज्ञकुशलाः ऋषयः, वेदविधिपूर्वकं कर्माणि कुर्वन्ति। सहस्रसंख्या देवकन्याः, अप्सरसः, वाद्यगीतनिनादैः, वेदघोषैः, यज्ञस्थलं शोभयन्ति। दक्षयज्ञं दृष्ट्वा, वीरभद्रः महावीर्यः, मेघनिनादसदृशं गर्जनं कृतवान्। ततः गणेश्वरैः आकाशं पूरयन् महानिनादः अभवत्, समुद्रध्वनिं अपि अतीत्य। तस्य निनादेन, स्वर्गस्थदेवाः भयाकुलाः, सर्वदिशं पलायन्ति, वस्त्राभरणानि पतन्ति। देवाः विस्मयाकुलाः उच्चैः वदन्ति – “किम् मेरुः भग्नः? किम् पृथिवी विदीर्णा? किम् एतद्, किम् एतद्?” सिंहनिनादेन यथा गहनवनस्थगजाः त्रस्ताः, तथा केचित् तं निनादं श्रुत्वा, भयात् जीवितं त्यक्तवन्तः। एवं दक्षयज्ञविनाशाय, शिवपार्वत्योः आज्ञया, वीरभद्रः गणसमूहसहितः, भद्रकालीसहितः, रणभूमिं प्रविश्य, सर्वदेवान् भयाकुलान् कृत्वा, यज्ञविघ्नाय अग्रसरः।