अथाङ्गिरसः पत्न्याः स्मृतेः अग्निध्रः शरभश्च द्वौ पुत्रौ जाता, चत्वारश्च कन्याः। तेषां पुत्रपौत्राः अनन्तसंख्यकाः कालक्रमेण गताः। पुलस्त्यस्य पत्न्याः प्रीत्याः दन्तोग्निः नाम पुत्रः जातः, स पूर्वजन्मनि स्वायम्भुवे अन्तराले योग इति प्रसिद्धः। तस्य वंशे बहवः पौलस्त्या अभवन्। पुलहस्य पत्न्याः क्षमायाः अपि पुत्राः उत्पन्नाः। कर्दमः, सूरी, सहिष्णुश्च—एते त्रयः त्रिपावकतेजसः स्वस्ववंशान् प्रवर्तयामासुः। क्रतोः पत्न्याः सन्नत्याः अपि क्रतुसमाः पुत्राः जाताः; तेषां भार्याः पुत्राश्च सर्वे ब्रह्मचारीणः स्मृताः। ते षष्टिसहस्रं वालखिल्याः नाम्ना विख्याताः, ये सूर्यं परिवृत्य अनुरोराः पूर्वं गच्छन्ति। अत्रेः पत्न्याः अनसूयायाः पञ्चात्रेयाः पुत्राः जाताः, श्रुति नाम कन्या च, या शङ्खपदस्य माता। सत्यनेत्रः, हव्यः, आपोमूर्तिः, शनैश्चरः, सोमश्च—एते पञ्चात्रेयाः कीर्तिताः। तेषां पुत्रपौत्राः महात्मानः अत्र्याः स्वायम्भुवे युगे शतसहस्रशः गताः। वसिष्ठस्य ऊर्जायाः सप्त पुत्राः जाता, तेषां जेष्ठा भगिन्यः पुण्डरीका नाम सुशोभिता। राजाः, गात्रः, ऊर्ध्वबाहुः, सवनः, अनयः, सुतपाः, शुक्रश्च—एते सप्त सप्तर्षयः स्मृताः। तेषां वसिष्ठानां महात्मनाम् वंशाः स्वायम्भुवे युगे कोटिशः प्रवृत्ताः। एवं मुनीनां सृष्टिः सुतपौत्रसमेता संक्षेपेण वर्णिता, विस्तारतो न शक्या कथयितुं द्विजाः। यः अग्निब्रह्मणः मानसः रुद्रांशः, तस्य प्रिया स्वाहा त्रीन् महाबलान् पुत्रान् अजनि। पावकः, पवमानः, शुचिश्च—एते त्रयः; पवमानः मन्थनजः, पावकः विद्युत्संज्ञकः। शुचिः सूर्ये दीप्तः सौरः इति कथ्यते; हव्यवाहः, कव्यवाहः, सहरक्षश्च—एते त्रयः। तेषां पुत्राः—देवाः, पितरः, सुराश्च—क्रमेण; तेषां पुत्रपौत्राः एकोनपञ्चाशत् संख्यायाः। ते त्रिविधकर्मसु स्थिताः—काम्ये, नैमित्तिके, नित्ये; सर्वे तपस्विनः, नियमपरायणाश्च। सर्वे रुद्रांशसम्भूताः, सर्वे रुद्रभक्ताः; अतः यत्किञ्चिदपि अग्नौ हुतं, रुद्रं स्मृत्वा, तद्रुद्रायैव दत्तं न संशयः। एवं वह्निवंशः यथावत् प्रतिपादितः। पितॄणां विस्तारतः न प्रवक्ष्यामि, हे ब्राह्मणाः; तेषां स्थानं षडृतुषु, ऋतुसंज्ञकत्वात्। तस्मात् पितरः ऋवः, इति वेदवचनम्; ऋतुभ्यः एव स्थावरजङ्गमाः सर्वे प्रजाः जायन्ते। तस्मात् ऋतुकालाः पितरः श्रूयन्ते; ऋतुकालेषु एव ते पितरः स्थिताः। ते महात्मानः आत्मसंयमसम्पन्नाः मलरहिताः अत्र स्थिताः; पितरः द्विविधाः—आग्निष्वात्ताः, बर्हिषदश्च। अक्रतुवः क्रतुवश्च, मृत्युलोके स्थिताः; तेषां पितॄणां स्वधायाः द्वे सुप्रसिद्धे कन्ये अभवताम्—मेना च धरणी च, येन इदं जगत् धृतम्। मेना आग्निष्वात्तपुत्री, धरणी बर्हिषदः पुत्री। मेना हिमवत्पत्नी, तस्याः मैनाकः, क्रौञ्चः, गौरी, गङ्गा च जाता, या भवाङ्गस्पर्शेन पाविता। पृथ्वी मेरुपत्नी दिव्यौषधिसम्पन्ना, तस्याः मन्दरः सुशोभनग्रीवः पुत्रः जातः। स एव मन्दरः, मेरुपुत्रः, तपसा श्रीकण्ठशिवस्य निवासभूतः अभवत्। पुनः, पृथ्व्या त्रिंशत् सुप्रसिद्धाः कन्याः जाता, वेला, नियति, आयति च तृतीया। आयति-नियत्यौ भृगुपुत्रयोः पत्न्यौ अभवताम्; तयोः वंशः स्वायम्भुवे पूर्वम् उक्तः। वेला, समुद्रजा, एकां निर्मलां कन्यां सवर्णां नाम ससूत, या प्राचीनबर्हिषः पत्नी अभवत्। तस्यां सामुद्र्यां प्राचीनबर्हिषः दश पुत्राः जाताः, ये प्राचेतसाः नाम्ना धनुर्वेदे निपुणाः। तेषु स्वायम्भुवे युगे दक्षः त्र्यम्बकशापात् चाक्षुषमणौ पुत्रत्वं प्राप्तवान्। एवं, मुनयः, मया ब्रह्मपुत्राणां धर्मादीनां महात्मनाम् वंशाः नातिसंक्षेपेण नातिविस्तरेण यथाक्रमं वर्णिताः। दिव्याः वंशाः देवगणैः शोभिताः, कर्मसु प्रवृत्ताः, सुतसमृद्धाः, महातेजस्विनः मया कीर्तिताः। एषां प्रजाव्यवस्थां प्रजापतिसंभवां कोटिकोट्यब्दैरपि न शक्यते गणयितुम्। राजर्षिवंशः अपि पृथिव्यां द्विधा प्रवर्तते—सौर्यः सोम्यश्च, पुरुषश्रेष्ठाः। इक्ष्वाकुः, अम्बरीषः, ययातिः, नाहुषः च ये धर्मज्ञाः श्रूयन्ते, ते तेषां वंशेषु जाताः। अन्ये अपि राजर्षयः नानाविधगुणसम्पन्नाः सन्ति; किन्तु तेषां फलक्षयीणां प्राचीनानां कीर्तनस्य किमर्थम्?