शिवपुराणम्

ब्रह्मा परमशक्त्या युक्तः, हृदि पुण्यं त्रिनेत्रं परमेश्वरं ध्यायन्, अतिप्रचण्डं तपः समारभत। तस्य तपसः तीव्रतया, परमेण्ष्ठिनः तस्य पिता शीघ्रं अतिप्रीतः अभवत्। ततः हरः देवः, तस्य अंशेन रूपं गृहित्वा, स्वयं अर्धनारीश्वररूपेण प्रकटितवान्। ब्रह्मा तं परमं देवम्—अन्धकारातीतं, अक्षरं, अद्वितीयं, अवर्णनीयं, अजन्मस्वरूपेण अदृश्यं—दृष्टवान्। सः सर्वलोकानां सृष्टिकर्ता, सर्वलोकाधिपती, परमशक्त्या युक्तः, सर्वसृष्टिसंयोजकः। अनन्तगुणनिधिः, निराकारः, अगम्यः, अनिर्वचनीयः, अनादिः, नित्यः, स्थिरः, निर्गुणः, शान्तः, अनन्तमहिमालयः। सर्वव्यापी, सर्वदाताः, सर्वभावाभाववर्जितः, अतुलनीयः, शरणः, शाश्वतः, शुभः। तं परमेश्वरं ब्रह्मा पूर्णप्रणामं कृत्वा, कृताञ्जलिः श्रद्धया विनयेन युक्तैः मधुरैः वाक्यैः स्तुत्यर्थं उपस्थातः। सत्यार्थयुक्तैः, सर्वार्थपूर्णैः, वेदार्थसारयुक्तैः, सूक्ष्मार्थयुक्तैः स्तोत्रैः, देवमपि देवीमपि स्तुतवान्— "जयस्ते देव देवेश! जयस्ते सर्वगुणोत्तम! जयस्ते सर्वदेवाधिप! जयस्ते शुभस्वरूपे! जयस्ते प्रकृत्याः अधिष्ठातृ! जयस्ते प्रकृत्यतीतः! जयस्ते प्रकृतिसुन्दरे! जयस्ते महामायानवfail्य! जयस्ते कामदायिनवfail्य! जयस्ते लीलानवfail्य! जयस्ते महाबलनवfail्य! जयस्ते विश्वजननी! जयस्ते विश्वरूपे! जयस्ते विश्वधारिणि! जयस्ते विश्वसखि! जयस्ते नित्यराज्यधारिणि! जयस्ते नित्यकालरूपे! जयस्ते नित्यरूपधारिणि! जयस्ते नित्यसहचरे! जयस्ते त्रिस्वभावकर्तृ! जयस्ते त्रिस्वभावरक्षक! जयस्ते त्रिस्वभावनाशक! जयस्ते त्रिस्वभावनेता! जयस्ते जगत्कारणविस्तारिणि! जयस्ते उदासीनदृष्ट्या तत्त्वक्षयाग्निदायिनि! जयस्ते देव देवेषु अपि अगम्य! जयस्ते स्वसूक्ष्मदृश्या दीप्तिमती! जयस्ते स्थूलशक्त्याधिप! जयस्ते सर्वचराचरव्यापिनि! जयस्ते एकनाम्नि सर्वतत्त्वसमाहिते! जयस्ते दैत्यशिरःस्थ सर्वोत्तमनेता! जयस्ते शरणागतसंरक्षणविन्यासकुशल! जयस्ते संसारविषवृक्षबीजमूलहर! जयस्ते क्षेत्रपालबलवीर्यरूपप्रकट! जयस्ते सर्वसंसारातीत! जयस्ते पञ्चार्थसाधनपरमामृत! जयस्ते पञ्चार्थज्ञानामृतस्तोत्ररूप! जयस्ते संसारमहाव्याधिनिवारकवैद्यश्रेष्ठ! जयस्ते प्राचीनमलाज्ञानतमोनाशकचन्द्रकिरण! जयस्ते त्रिपुरदहनाग्नि! जयस्ते त्रिपुरभैरवि! जयस्ते त्रिगुणातीत! जयस्ते त्रिगुणनाशक! जयस्ते सर्वज्ञ! जयस्ते सर्वजाग्रक! जयस्ते दिव्याङ्गसंपन्न! जयस्ते कामदायिनि! "क्व ते परमधाम देव, क्व मम तुच्छवाक्याः? तथापि भक्त्या वाक्यविलापं क्षमस्व।" इति उत्तमैरुक्तिभिः विश्वकर्मा, चतुर्मुखः, पुनःपुनः रुद्रं रुद्राण्यं प्रणम्य स्तुतवान्। एतत् उत्तमं पुण्यं स्तोत्रं ब्रह्मणा उक्तं, अर्धनारीश्वराख्यं, शिवपार्वत्योः प्रियं। यः भक्त्या पठति, वा अन्याय शिक्षयति, तस्य फलप्राप्तिः, शिवपार्वत्योः हर्षदायि। शङ्करस्य द्विरूपे, सर्वस्य सृष्टिकर्तृ, धारक, जन्मनाशवर्जितरूपे, उत्तमपुरुषस्त्रीशरीरधारिणे, अहं सदा नमामि। ततः महादेवः, महान् देवः, घनध्वनिसदृशगम्भीरस्वरेण, मधुरं, गूढं, शुभं, निष्कलंकं वचनं अब्रवीत्। अर्थपूर्णं, राजगुणयुक्तं, शुद्धं, सर्वविषयान्प्रकटयितुं कुशलं वचनं उक्तवान्। पूर्वं च रम्यं, उत्तमं, मधुरं स्मितं प्रदर्श्य, प्रभुः अतिप्रीतः विश्वकर्माणं सम्बोधितवान्— "वत्स, वत्स, महाभाग, पुत्र, पितामह! सर्ववाक्यभारं पूर्णतः जानामि। त्वया जीववृद्ध्यर्थं तपः कृतम्। तव तपसा अहं तुष्टः, यदिच्छसि तत् दास्यामि।" इति मधुरं, स्वभावतः उत्तमं वचनं उक्त्वा, हरः परमेश्वरः, स्वस्य रूपात् अंशेन देवीं सृजितवान्। ब्रह्मविदः तां देवीं ब्रह्मस्वरूपिणीं, दिव्यगुणसम्पन्नां, परात्परशक्तिं, परमात्मानं भवां वदन्ति। तस्यां जन्म, मृत्युः, वृद्धिः, इत्यादि नास्ति; सा भवानी, भवदेहात् उत्पन्ना। तस्याः वाचः, मनः, इन्द्रियाणि, निवर्तन्ते; सा स्वामिनः देहांशात् उत्पन्नेव प्रकटिता। सा महिमा विश्वं व्याप्य, साक्षात् रूपवती अद्भुतरूपेण दृष्टा। सा मायया सर्वं जगत् मोहितवती; प्रभोः उत्पन्ना अपि, वस्तुतः अजन्मा। इति ब्रह्मणः तपः, अर्धनारीश्वरदर्शनं, स्तोत्रप्रणयनं, शिवपार्वतीप्रसादनं, देवीसृष्टिः च, शास्त्रविधिना वर्णितम्।