सः सहस्रसूर्यसमप्रभः, शशिशेखरः, नागमाल्यकङ्कणकटकधारी, मुञ्जसूत्रपरिकरः च बभौ। जालन्धरब्रह्मेन्द्रकपालखण्डैः स्फुलिङ्गितः, केशबन्धः कपिलः, गङ्गातरङ्गोन्नतजलेनार्द्रार्धः च आसीत्। सः पर्वतशिखररम्यः, भग्नदन्ताङ्कुरैरुत्पीडितः, वामकर्णमूलमणिमण्डलशोभितः च बभौ। महावृषवाहनः, घनगर्जितनिःस्वनः, महाज्वालोपमतेजाः, प्रचण्डबलपराक्रमः च सः दृश्यते स्म। एवं भीषणमाहात्म्ययुक्तरूपेण महेश्वरः, ब्रह्मपुत्र्यै ज्ञानं दत्त्वा, सृष्ट्युपकारं चकार। तस्माद् रुद्रानुग्रहेण, प्रतिकल्पं प्रजासृष्टिः प्रजापतेः प्रवाहरूपेण प्रवर्तते। कदाचित् ब्रह्मणा सृष्ट्यर्थं याचितः, स नीलरक्तः स्वेच्छया मनसा स्वसदृशाः सर्वप्रजाः ससर्ज। सः जटिलान् निर्भयान् नीलकण्ठान् त्रिनेत्रांश्च, जरामरणवर्जितान् ज्वलज्ज्वलायुधधरांश्च ससर्ज। तेन तैः चतुर्दशभुवनं व्याप्य, तान् विविधरुद्रान् दृष्ट्वा पितामहः रुद्रं प्राह—"नमस्ते देवदेवेश! नमस्ते रक्तलोचन! अन्याः प्रजाः सृज; शुभं ते अस्तु। एते प्राणिनः मृत्युसंयुक्ताः।" इति। एवमुक्तः भगवान् स्मितपूर्वकं ब्रह्माणं प्राह—"मम तादृशी सृष्टिः नास्ति; त्वं अशुभप्रजाः सृज। ये मया मनसा सृष्टाः, ते महात्मानः महाबलाः; ते मया सह यज्ञपरायणाः भविष्यन्ति।" एवं उक्त्वा हरः सर्वभूताधिपः, रुद्रैः सहितः सृष्टिकार्याद् निवृत्तः, पृथक् स्थितवान्। ततो देवः शुभप्रजासृष्टिं न कृत्वा, धृतवीर्यः, बीजं ऊर्ध्वं धारयन्, प्रलयपर्यन्तं स्थितवान्। पुनः, ब्रह्मणः सृष्टाः प्रजाः न ववृद्धुः, तदा ब्रह्मा संकल्पयामास यथा संयोगेन सृष्टिः क्रियेत। यतः पूर्वं स्त्रीवंशः प्रभोः न निष्पन्नः, पितामहः संयोगेन सृष्टिं कर्तुं न अशकत्। तदा सः ध्येयसंकल्पयुक्तचित्तः, प्रजावृद्धये परमेश्वरं प्रार्थयितुं निश्चिन्तवान्। तस्य अनुग्रहेण विना प्रजाः न वर्धेयुः इति निश्चित्य, विश्वात्मा तपः आचारयामास। तदा आद्यया परया शक्त्या, अनन्तया, जगद्भवाय, सूक्ष्मया, विशुद्धया, अन्तरानुभवगम्यया, मोहिन्या—गुणहीनया, अव्यक्तातीतया, अखण्डया, अचलया, व्योमव्यापिकया, नित्यया, सदैव प्रभोः पार्श्वे स्थितया—सह, ब्रह्मा भगवन्तं त्रिनेत्रं हृदि ध्यायन्, परमं तपः अकरोत्। तस्य तपसा परमेण परमेणिष्ठिः तिष्ठन्, शीघ्रमेव पितरं तुष्टाव। तदा हरः, स्वांशेन, रूपं प्रविश्य, अर्धनारीश्वररूपेण साक्षात् प्रादुरभवत्। तं तमोऽतीतं, अव्ययम्, द्वितीयाभावम्, अनिर्वचनीयम्, अचक्षुष्कं, अजप्रकृतिज्ञानानाम् अगम्यम् ईश्वरम्, सर्वलोककर्तारं, लोकानां लोकनाथानां नाथं, सृष्टिसंयोगशक्तिसंयुक्तं, अगाधं, अरूपं, अनन्तं, अजरं, स्थिरं, अचलं, निर्गुणं, शान्तं, अनन्तमाहात्म्यनिलयम्, सर्वव्यापिनं, सर्वदातारं, सत्त्वासत्त्ववर्जितं, सर्वोपमानातीतं, शरण्यं, नित्यं, शिवम्—तं दृष्ट्वा ब्रह्मा साष्टाङ्गनमस्कृत्य, कृताञ्जलिः, श्रद्धाभक्तिसंयुक्तैः वाक्यैः, श्रवणीयैः, तं देवदेवीं स्तुतवान्। सत्यार्थैः, सर्वार्थसम्पूर्णैः, वेदार्थसारसम्पन्नैः, सूक्ष्मार्थस्तोत्रैः, तं देवं देवीं च ससुतराम् स्तुतवान्। "जय ते देव महादेव! जय लोकनाथ! जय गुणोत्तम! जय देवदेव! जय शुभे प्रकृते! जय प्रकृतिप्रधाने! जय प्रकृत्यतिगे! जय प्रकृतिसुन्दरे! जय महामायेऽप्रमादिने! जय कामधेनोऽप्रमादिने! जय महालीलाऽप्रमादिने! जय महाशक्त्यप्रमादिने! जय जगन्मातः! जय जगदात्मनि! जय जगद्धात्रि! जय जगत्सखि! जय नित्यैश्वर्यधारिणि! जय नित्यकाले! जय नित्यरूपिणि! जय नित्यसेविते! जय त्र्यात्मजनयित्री! जय त्र्यात्मरक्षिणि! जय त्र्यात्मसंहर्त्री! जय त्र्यात्मनेत्र! जय तव दृष्ट्या जगद्बीजविस्तारिणि! जय तव उदासीनदृष्ट्या भूतदाहकाग्निसम्भावयित्री! जय ते देव देवैरप्यगम्य! स्वात्मदर्शनप्रभाजुषि! जय स्थूलशक्तिपतये, चराचरव्यापिने! जय यस्यैकनाम्नि सर्वतत्त्वानि संगृह्यन्ते! जय दैत्यशिरसि विश्रान्तानां शिरोमणे! जय श्रेष्ठश्रेष्ठानां नेतृभिः सहिते! जय शरणागतसंरक्षणव्यवस्थायां कौशलशालिनि! जय संसारविषवृक्षाङ्कुरमूलोत्पाटिनि! जय दिशां पतिप्रभावपराक्रमविक्रमप्रदर्शिनि! जय विश्वातिरिक्तस्थिते, सर्वश्रीं परित्यज्य स्थिते!" इति। एवं ब्रह्मणा परमेश्वरः परमेश्वरी च, स्तुत्यैः स्तुतौ, तत्र विराजेताम्।