शिवपुराणम्

स एकः परमेश्वरः, कालस्य स्वभावस्य च गुणैः, अष्टभिः त्रिभिः द्वाभ्यां वा एकेन वा, पुनः पुनः सर्वं जगत् स्वयमेव प्रपञ्चयति। गुणादिभिः आरभ्य, कर्माणि प्रकृत्या अन्यैः सह संयुज्यन्ते; तेषां चाभावे, कृतानि अपि कर्माणि विनश्यन्ति। कर्मणां क्षये, अन्यत् कर्म प्रवर्तते; एवं सः तत्त्वतः प्रवर्तते। स एव भोक्त्र्भोगयोः संयोगहेतुः, आदिः च। सः त्रिकालातीतः, कालरहितः, सर्वोक्त्तम ईश्वरः, सर्वज्ञः, त्रिगुणेश्वरः, साक्षाद् ब्रह्म, परमं परात्परः। तम् एव सृज्यादिपतिं, सत्-असतां कारणं, सर्वैः स्तुत्यं, देवानां देवम्, लोकसम्मानितं, स्वचित्तनिलयं, वयं नमामः। यतः कालादिभिः जगत् विक्रियते, तस्मात् वयं तम् एव भोक्त्र्पतिं, लोकाश्रयं, पुण्यदं पापनाशनं च उपास्महे। तं परमं देवमधिदेवानां श्रेष्ठं, ईश्वराणाम् ईश्वरं, सर्वोत्तमं, लोकपालानां च अधिपतिं वयं विद्मः। न तस्य कर्म अस्ति, न कारणं, न समो वा अतिशयः कश्चन लोके दृश्यते। तस्य परमाश्च शक्तयः स्वाभाविका वेदिताः—ज्ञानं, बलं, क्रिया—याभिः इदं विश्वं सृज्यते। न तस्य अधिपः, न लिङ्गं, न नियन्ता; सः कारणकारणानां कारणं, तेषां च ईश्वरः। न तस्य कर्ता, नोत्पत्तिः कुतश्चन; नोत्पत्तिहेतवः मलमाया वा। स एव सर्वेषु भूतेषु गुह्यः सर्वत्र व्याप्य स्थितः; सर्वभूतान्तरात्मा, धर्मस्य पर्यवेक्षकः इति कथ्यते। सः सर्वभूताश्रयः, साक्षी, चैतन्यस्वरूपः, निर्गुणः; अनेकेषु अकुर्वत्सु, नियतेषु, एकः स्वामी। सः नित्यः नित्येषु, चेतनः चेतनेषु; एकः, अकामः सन् अपि, अनेकेषु कामान् वितरति। सांख्ययोगाभ्यां तं जगदीश्वरं कारणं ज्ञात्वा, तं देवमविद्यया सम्यग्ज्ञानेन विमुक्तः आत्मा सर्वबन्धैः प्रमुच्यते। सः विश्वस्य स्रष्टा, विश्ववित्, स्वयम्भूः, कारणवित्, कालकर्ता, गुणयुक्तः, आद्यः, क्षेत्रज्ञेश्वरः, गुणेश्वरः, बन्धमोचकः। यः पूर्वं ब्रह्माणं सृष्ट्वा, वेदान् स्वयम् उपदिशत्, तं देवम् अहम् आत्मबुद्ध्या विज्ञाय साक्षात्कृतवान्। संसारबन्धनात् मोक्षकामः अहं फलरहितं, निष्क्रियं, शान्तं, निर्दोषं, निर्मलम् शिवं शरणं प्रपद्ये। सः अमृतस्य परं सेतुं, दग्धानां काष्ठानां यथा वातः, तथा; यदा जनाः आकाशं चर्मणा आच्छादयितुम् इच्छन्ति, तदा शिवं अजानन्तः दुःखान्तं प्राप्नुवन्ति। तपसः शक्त्या देवस्य च प्रसादेन, महर्षयः आश्रमातीतं पवित्रं पापनाशनं ज्ञानं प्राप्नुवन्। एष वेदान्तस्य परं रहस्यं, यत् पुरा उपदिष्टं, मया ब्रह्मणः मुखात् प्राप्तं, स्वभाग्यवशात्। एतदनुत्तमं विज्ञानं न शान्ताय, न दुष्चरित्रपुत्राय, नाधमशिष्याय कदाचन दातव्यम्। यस्य भगवति परा भक्तिरेव, यथा भगवति तथा गुरौ च, तस्यैव महात्मनः एषा अर्थाः प्रकाशन्ते। अतः शृणु संक्षेपतः—शिवः प्रकृतिपुरुषयोः परः; सृष्टौ सर्वं करोति, संहारे च सर्वं पुनः संहरति। कालात् सर्वं जायते, कालेन च सर्वं नश्यति; किञ्चन कालात् पृथक् नास्ति। यदा विश्वं अनादिसंसारचक्रम् तस्मिन् एव स्थितम्, सृज्यसंहारलक्षणैः तेन यथाचक्रं प्रवर्तते। ब्रह्मा, हरिः, रुद्रः, अन्ये च देवासुराः, येन निश्चितं स्थानं प्राप्य, स्वस्रोतः न अतिक्रामन्ति। सः भूतान् अतीतानागतवर्तमानकालेन विभज्य, तान् जरयति; परमशक्तिमान्, स्वच्छन्दवर्ती, अतिभयानकः च। कः एषः कालः भगवतः? कस्याधिपतिः? कः च तस्य वशात् मुक्तः? एतत् मे वद, महात्मन्। यस्य रूपं कालपरिमाणैः—काष्ठा, निमेषादिभिः—मीयते, सः कालः, स एव महेश्वरतेजः परमं। सा भगवतः अचिन्त्यशक्ति, आदेशरूपा, सर्वं चराचरं नियच्छति, विश्वस्य नियामिका। मोक्षः अपि तस्यैव महात्मनः कालरूपात्, अग्नेश् शिखेव, उद्भवति। अतः विश्वं कालशक्तेः अधीनम्; कालः न विश्वस्य वशः। कालः शिवस्य वशे, शिवः न कालस्य वशे। यतः शिवस्य अव्याहता शक्ति कालस्थिता, तस्मात् कालस्य सीमा दुरतिक्रमा। कः विशेषेण प्रज्ञया कालात् परं गन्तुं शक्नोति? कस्यापि कालकृतं कर्मातिक्रमितुं न शक्यते। ये अपि विजित्य एकच्छत्रेण पृथिवीं पालयन्ति, ते अपि कालसीमां न अतिक्रामन्ति, यथा समुद्राः तटं न अतिक्रामन्ति। येन्द्रियग्रामं जित्वा विश्वं कृत्स्नं विजयन्ति, ते अपि कालं न जयन्ति, कालः तान् जयति। ये च आयुर्वेदज्ञाः, पुनर्वृद्धिकर्मणि प्रवृत्ताः, ते अपि मृत्युम् न जयंति, कालः दुस्तरः। कश्चन जीवः ऐश्वर्यं, रूपं, स्वभावं, बलं, कुलं वा चिन्तयेत्, परन्तु कालः स्वशक्त्या अन्यद् एव फलयति। एवं, कालः, गुणाः, कर्माणि, प्रकृतिः, सर्वं च, परमेश्वरस्य योजनया प्रवर्तते। तस्यैव सर्वं, तेनैव सर्वं, स एव सर्वस्य कारणं, नियन्ता, साक्षी, अतीन्द्रियः, नित्यः, निर्गुणः, सर्वव्यापी, सर्वात्मा, मोक्षदः। तं शिवं, सर्वकारणकारणं, अनादिनिधनं, सर्वेश्वरं, आत्मन्यवस्थितं, वयं शरणं प्रपद्यामहे।