श्रीपुराणे उच्यते—अष्टादशधा पुराणं महदल्पभेदेन विज्ञायते, तत्त्ववित्सु महर्षिषु प्रकीर्तितम्। तत्र मुख्यानि ब्रह्म, पद्म, वैष्णव, शैव, भागवत, भविष्य, नारदीय, मार्कण्डेयाख्यानि प्रसिद्धानि। तथैवाग्नेय, ब्रह्मवैवर्त, लैंग, वाराह, स्कान्द, वामन, कूर्म, मत्स्य, गरुडाख्यानि चान्ये। ब्रह्माण्डं च समाख्यातं, एषा पुराणानां पावनी परम्परा। तेषु चतुर्थं शैवं पुराणं सर्वार्थसाधकम् अभिहितम्। एतत् शास्त्रं शतसहस्रश्लोकमयं द्वादशसंहिताविभक्तं स्वयमेव शिवेन रचितम्, यत्र धर्मः प्रतिष्ठितः। तत्र निर्दिष्टधर्मानुष्ठानेन सर्वेऽपि त्रिवर्णिका मुक्तिकामिनः केवलं शिवमेव शरणं यान्ति। देवा अपि तं शरणं गत्वैव मुक्तिं प्राप्नुवन्ति, अन्यथा न कदाचन। अधुना शैवपुराणस्य वेदसम्मतस्य संहिताविभागं संक्षिप्य शृणु। तत्र विद्येश्वर, रौद्र, श्रेष्ठविनायक, औम, मातृपुराणं, तथा रुद्रैकादशकं, कैलास, शतरुद्र, सहस्रकोटिरुद्र, वायवीय, धर्माख्यं च, इति द्वादशसंहिताः कीर्तिताः। विद्येश्वरसंहिता दशसहस्रश्लोकमयी, रौद्र, विनायक, औम, मातृकाख्याः प्रत्येकं अष्टसहस्रश्लोकाः, त्रयोदशी तु त्रयोदशसहस्रश्लोकमयी। रुद्रैकादशकं च कैलाससंहिते च षट्सहस्रश्लोकमयी, शतरुद्रत्रयी त्रिसहस्रश्लोका, कोटिरुद्रानन्तरं सहस्रकोटिरुद्रं ज्ञानसम्पन्नं एकादशसहस्रश्लोकयुक्तं, नवसहस्रश्लोकैः सह। वायवीय श्रेष्ठं चतुःसहस्रश्लोकी, धर्माख्यं द्वादशसहस्रश्लोकी। एवं शाखाविभक्तं शैवपुराणं शतसहस्रश्लोकात्मकं वेदसारभूतं, भोगमोक्षप्रदं च। व्यासः तु तद् चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकमात्रं कृत्वा संक्षिप्य न्यवेदयत्। तत्रापि शैवपुराणं चतुर्थं सप्तसंहितात्मकं निर्दिष्टम्। तत्र विद्येश्वरं प्रथमा, द्वितीया रुद्रसंहिता, तृतीया शतरुद्राख्या, चतुर्थी कोटिरुद्राख्या, पञ्चमी औमाख्या, षष्ठी कैलाससंहिता, सप्तमी वायवीयाख्या—इति सप्तसंहिताः। विद्येश्वरसंहिता द्विसहस्रश्लोकी, रौद्रसंहिता पञ्चसप्ततिशतश्लोकी, तृतीया द्विसहस्रैकत्रिंशत् श्लोकी, शतरुद्र कोटिरुद्रौ द्विसहस्रद्विशतश्लोकौ, औमा सहस्रश्लोकी, कैलाससंहिता एकसहस्राष्टचत्वारिंशत् श्लोकी, वायवीया एकसहस्रद्विचत्वारिंशत् श्लोकी। एवं संख्याविभागेन शिवाख्यं पवित्रतमं पुराणं चतुस्सहस्रश्लोकमित्युक्तम्। वायवीयपुराणं अपि चतुःसहस्रश्लोकी, द्विधा विभागेन प्रवर्तते। एषा परा शास्त्रश्रुतिः वेदविज्ञानेन विना, श्रद्धाहीनाय, पुराणज्ञानरहिताय न कदापि वक्तव्या। योग्यशिष्याय, धर्मिष्ठाय, अमत्सराय, शिवभक्ताय, शिवधर्मानुष्ठायिने एव दातव्या। अनन्ततेजसे तस्मै व्यासाय नमः, यस्य प्रसादेन मयि पुराणसमूहः स्थितः। पुराकाले, महाकल्पान्ते, प्राक्कल्पे समाप्ते, अद्यकल्पे प्रवृत्ते, सृष्टिकार्ये प्रवर्तमाने, समाजे स्थिते, जनाः जागरूकाः जाताः। षड्विधाः महर्षयः परस्परं संवादं कृत्वा, तत्र महान् विवादः अभवत्—'एषः परः', 'नायं परः' इत्यादि। परं तत्त्वं दुर्विज्ञेयम्, तस्मात् निश्चितिः न प्राप्ता। ते सर्वे सृष्टिकर्तारं अक्षरं ब्रह्माणं द्रष्टुं जग्मुः। तत्र भगवतः ब्रह्मणः स्तुतिं कुर्वन्तः देवा दानवाश्च स्थिताः। मेरुशिखरे रम्ये सुरासुरनिषेव्ये, सिद्धचारणसंवादैः पूर्णे, यक्षगन्धर्वसंकीर्णे, पक्षिसंघैः कूजन्ति, रत्नमुक्ताजालैः शोभिते, काननगुहाप्रवाहशिलाह्रदशोभायुक्ते, ब्रह्मवने नाम महद्वनं तिष्ठति, यत्र नानाविधमृगसंघाः, दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनदीर्घम्। तत्र सुरम्यं सरः, मधुरस्निग्धवारिपूर्णं, पुष्पिततरुवृन्दैः, मदान्धभृङ्गैः वृतम्। तत्रैव दिव्यपुरी शोभते, उदितार्कप्रभासमानवर्णा, बलाढ्या दैत्यदानवराक्षससमाकीर्णा। तन्मयोपलनिर्मितया सुवर्णमयीं महापुरीं, उन्नतगोपुर्वाटिकां, शतारामवेश्मशालामण्डपशोभितां, राजमार्गसंकीर्णां, आकाशमिव लिलिहानां दिव्यरत्नमणिमयैः शृङ्गैः भूषितां, नानाविलासगृहशतैः शोभिताम्। तत्र ब्रह्मा प्रजापतिः सभया सह स्थितः। तत्र गत्वा ते महर्षयः साक्षात् जगत्पितरं महात्मानं ब्रह्माणं ददृशुः। तं देवा ऋषयश्च ददृशुः, दिव्यर्षिसमूहैः सेव्यमानं, शुद्धसुवर्णसदृशप्रभं, सर्वाभरणभूषितम्।