शिवपुराणम्

एवं रुद्राक्षस्य माहात्म्यं ज्ञात्वा, हे महादेवि, श्रद्धया मन्त्रोपेतं सम्यक् धारयितव्यं धर्मवृद्धये। एषा चाशेषा गिरिजायाः शिवेन परमात्मना प्रारम्भे कथिता—भस्मरुद्राक्षयोर्माहात्म्यं, यद् भोगमोक्षप्रदं च। भस्मरुद्राक्षधारी शिवप्रियतमो भवति, तयोर्धारणबलात् निःसंशयं भोगश्च मोक्षश्च लभ्यते। यः शिवभक्तः पंचाक्षरमन्त्रजपरतः भस्मरुद्राक्षधारी, सः पूर्णकामो भवति, शुभं च प्राप्नोति। त्रिपुण्ड्रविना रुद्राक्षमालाविना वा, यः पूज्यते, स देवोऽपि वाञ्छितं फलं न ददाति। यद् यत् त्वया पृष्टं, हे मुनिश्रेष्ठ, तद् सर्वं सम्यक् उक्तं—भस्मरुद्राक्षयोर्माहात्म्यं, सर्वकामप्रदायकम्। यः श्रद्धया नित्यं रुद्राक्षभस्मयोर्महात्म्यं शृणोति, सः सर्वान् कामान् प्राप्नोति। अत्रैव पुत्रपौत्रसहितः सर्वसौख्यभोगान् अनुभूय, परां मुक्तिं प्राप्य, शिवप्रियतमो भवति। इदं ते विद्वेष्वरसंहितायां प्रोक्तं, यत् शिवाज्ञया सर्वसिद्धिमुक्तिदं नित्यं भवति। शिवाय, सोमाय, गणपतिभ्यः, पुत्रैः सहिताय, प्रधानपुरुषेशाय, सृष्टिस्थितिसंहारकारणाय नमः। यस्य शक्तिरनुपमा, सर्वव्यापिनी च, ऐश्वर्यं च माहात्म्यं च तस्यैव स्वभावः कथ्यते। अजाय, विश्वकर्त्रे, नित्याय, शिवाय, अक्षराय, महेश्वराय, महात्मने, शिवं शरणं प्रपद्ये। धर्मक्षेत्रे, गङ्गायमुनयोः संगमे, प्रयागे, नैमिषारण्ये, ब्रह्मलोकमार्गे—तत्र निगृहीतचित्ताः, सत्यव्रतपरायणाः, महाशक्तिसंपन्नाः, तपस्विनः ऋषयः, महायज्ञं समारब्धवन्तः। तेषां निष्कलुषकर्मणां यज्ञवृत्तं श्रुत्वा, वेदव्यासस्य शिष्यः, सत्यवत्याः सुतः, प्राज्ञः सुतः, तत्रैव समुपाजगाम। स महात्मा, बुद्धिमान्, त्रैलोक्यविख्यातः, पञ्चवर्गवाक्संपन्नः, गुणदोषविचक्षणः, बृहस्पतेः अपि श्रेष्ठः वक्ता, श्रवणसुखैः मधुरैः वचोभिः मनोहरः कविः, समयानुरूपकथाविद्, पुराणकथाकुशलः सूतः, तत्र समुपविवेश। तं आगतम् आलोक्य, ऋषयः हृष्टचित्ताः, यथोचितं सत्कारं पूजनं च कृतवन्तः। स च ऋषिसम्मानं स्वीकृत्य, यथोक्तचित्तेन, आत्मसंयमेन च स्थितः। ततः शुद्धचित्तानां तेषां मुनिनां मध्ये प्राचीना इतिवृत्तश्रवणकाङ्क्षा जाता। ततो ध्यानं समाहित्य, वाक्यमिदं ऊचुः— "भोः रोमहरषण, सर्वज्ञ, अस्माकं पुण्येन त्वं अद्यागतः, महर्षे, शैवश्रेष्ठ, त्वं व्यासात् सर्वं पुराणज्ञानं प्रत्यक्षं लब्धवान्, तस्मात् अद्भुतकथानां पात्रं त्वमेव। यथा रत्नाकरः सर्वरत्ननिधिः, तथा भूतं भविष्यद् यद्वा अस्ति किंचित् सर्वं तव विदितम्। त्रैलोक्ये किंचिदपि तव अज्ञातं नास्ति; अस्माकं हिताय अदृष्टेनागतः, तस्मात् किञ्चित् शुभं कृत्वा विना न गन्तव्यं, निष्फलं न यास्यसि। तस्मात्, अस्मभ्यं पुण्यं पुराणं शृणुमः, धर्मज्ञानसम्पन्नं, वेदान्तसारं, समग्रं, शीघ्रं कथय।" एवं वेदविद्भिः मुनिभिः याचितः स सूतः, मृदुवचः, युक्तियुक्तं, शुभं च प्रत्युवाच। "यूयम् आदरात् मां पूजयित्वा, कथं न सम्यक् पुराणं वक्ष्यामि, यत् मुनिभिः पूजितम्।" इति। ततः महादेवं, देवीं, स्कन्दं, विनायकं, नन्दिनं, सत्यवत्याः सुतं व्यासं च नमस्कृत्य, सः वक्ष्ये परमं पुण्यं पुराणं, वेदसम्मतं, शिवज्ञानसागरं, यत् प्रत्यक्षं भक्तिमुक्तिफलप्रदं। युक्तियुक्तार्थसम्पन्नं, रसविषयसमन्वितं, पूर्वं वायुनाः श्वेतकल्पे प्रवदितम्। सर्वविद्याप्रस्थानानि, पुराणानां क्रमं, अस्य पुराणस्य उत्पत्तिं च शृणुत। चतुर्वेदाः, तेषां शाखाः, मीमांसा, न्यायः, पुराणं, धर्मशास्त्रं, एते चतुर्दश विद्यास्तथा—आयुर्वेदः, धनुर्वेदः, गान्धर्ववेदः, अर्थशास्त्रं चोत्तमम्—एवं अष्टादश विद्याः परिगण्यन्ते। एतेषां अष्टादशानां विद्याप्रवृत्तीनां कर्ता, कविः, साक्षात् शूलपाणिः, शास्त्रे प्रमाणं। सः सर्वलोकनाथः, सर्वस्य सृष्ट्यर्थं, आदौ स्वं नित्यं पुत्रं ब्रह्माणं साक्षात् सृष्टवान्। तस्मै ब्रह्मणे, आद्याय, सर्वसृष्टिसम्भवाय, भगवान् पूर्वं एतान् विद्याः सृष्ट्यर्थं दत्तवान्। ततः लोकपालनाय, विष्णवे, मध्यपुत्राय, पालकशक्तिं दत्तवान्; स विष्णुः ब्रह्मणः अपि पालकः अभवत्। ब्रह्मा च ज्ञानमाप्य, विधिना सृष्टिं कृत्वा, आदौ पुराणं स्मृतवान्, यः सर्वशास्त्रेषु श्रेष्ठम्। एवं पुराणमाहात्म्यं, रुद्राक्षभस्मयोः माहात्म्यं, मुनिसंवादं च पवित्रं श्रुत्वा, शिवभक्तिम्, धर्मवृद्धिं, सर्वकामसिद्धिं च लभेत।