शिवपुराणम्

एकदा भगवान् शिवः पार्वत्यै मह्यं परमकारुण्येन रुद्राक्षस्य माहात्म्यं स्नेहपूर्वकं प्रवदन् इत्युवाच— यः कश्चन ध्यानज्ञानाभावेनापि रुद्राक्षं धारयति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते परमं पदं प्राप्नोति। रुद्राक्षेण मन्त्रस्य जपः कोटिगुणं पुण्यं ददाति; तस्य धारणे दशकोटिगुणं फलमवाप्नोति। यावत्कालं रुद्राक्षः देहे तिष्ठति, तावदल्पमृत्युरपि तं न बाधते, हे देवि। यस्य देहो रुद्राक्षैः शोभते त्रिपुण्ड्रलेपनं च कृतम्, मृत्युञ्जयमन्त्रस्य जपकः सन्, तं दृष्ट्वा रुद्रस्य फलप्राप्तिः भवति। स पञ्चदेवताभ्यः सर्वेभ्यश्च देवताभ्यः प्रियः; स रुद्राक्षमालया सर्वान् मन्त्रान् जपेत्, हे प्रिये। विष्ण्वादिदेवभक्ताः अपि संशयमपि विना रुद्राक्षं धारयन्ति; विशेषतः रुद्रभक्तः सदा रुद्राक्षं धारयेत्। रुद्राक्षस्य नानाविधानि प्रकाराणि श्रूयन्ते; तेषां भेदान् ते कथयामि। भक्त्या शृणु, हे पार्वति, तानि भोगमोक्षप्रदानीति। एकमुखं रुद्राक्षं शिवः स्वयम्, भोगमोक्षप्रदः; तस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या नश्यति। यत्र तस्य पूजनं क्रियते, तत्र लक्ष्मीः कदापि न गच्छति; सर्वविघ्नाः नश्यन्ति, सर्वकामाः सिध्यन्ति। द्विमुखं रुद्राक्षं देवानां प्रभुः, सर्वकामफलप्रदः; विशेषतः स गोहत्या-पापं शीघ्रं नाशयति। त्रिमुखं रुद्राक्षं सदा सिद्धिदायकम्; तस्य प्रभावेन सर्वविद्या दृढं प्रतिष्ठिता भवति। चतुर्मुखं रुद्राक्षं ब्रह्मा स्वयम्; मनुष्यवधपापं नाशयति, तस्य दर्शनस्पर्शनाभ्यां त्वरया चतुर्विधपुरुषार्थः लभ्यते। पञ्चमुखं स्वयम्भू रुद्रं कालाग्निरिति कथ्यते; सर्वेभ्यः मोक्षं ददाति, सर्वकामफलप्रदः। पञ्चमुखेन पापानि, प्रतिबन्धगमनं, दुष्कृत्यं, अभक्ष्यभोजनं च, सर्वं नश्यति। षण्मुखं कार्तिकेयं दक्षिणबाहुं धारयन् ब्रह्महत्यादिपापात् विमुक्तो भवति, न संशयः। सप्तमुखं महेशानीमनङ्गाख्यां धारयन् दरिद्रः अपि देवानां मध्ये स्वामी भवति। अष्टमुखं रुद्राक्षं वसुभैरवरूपं धारयन् पूर्णायुः भवति; मृतोऽपि त्रिशूलधारी जायते। नवमुखं भैरवः, कपिलः ऋषिः, दुर्गा अधिष्ठात्री, महेश्वरी नवधा; यः श्रद्धया वामहस्ते धारयति, स सर्वेश्वरः मम समो भवति, न संशयः। दशमुखी महेशानी जनार्दनः स्वयम्; तस्य धारणे, हे देवेश्वरि, सर्वकामाः सिध्यन्ति। एकादशमुखं रुद्राक्षं, हे परेश्वरि, रुद्रसहितं धारयन् सर्वत्र विजयी भवति। द्वादशमुखं रुद्राक्षं शिरसि धारयेत्; तत्र सर्वे आदित्या प्रतिष्ठिता भवन्ति। त्रयोदशमुखं रुद्राक्षं विश्वेदेवः; तस्य धारणे सर्वकामाः, सौभाग्यं, शुभत्वं च लभ्यते। चतुर्दशमुखं रुद्राक्षं परं शिवरूपं; श्रद्धया शिरसि धारयन् सर्वपापैः विमुक्तो भवति। एवं मुखभेदेन रुद्राक्षाणां प्रकाराः उक्ताः। श्रद्धया भक्त्या च मन्त्रैः सह रुद्राक्षं धारयेत्, सर्वकामसिद्धये, देवेषु आलस्यं वर्जयन्। मन्त्रविना रुद्राक्षं पृथिव्यां धारयन्, चतुर्दशेन्द्रकालं घोरनरकं याति। रुद्राक्षधारिणं दृष्ट्वा भूतप्रेतपिशाचडाकिनिशाकिन्यादयः दूरतः पलायन्ति। कृतककृत्यादि सर्वमायावशं रुद्राक्षधारिणं दृष्ट्वा, तस्य रूपात् भीताः, दूरं गच्छन्ति। रुद्राक्षधारिणं दृष्ट्वा शिवविष्णुदेवीगणपतिसूर्यादयः सर्वे देवाः, हे पार्वति, तुष्टाः भवन्ति। एवं रुद्राक्षस्य माहात्म्यं ज्ञात्वा, हे महादेवि, मन्त्रैः भक्त्या च सम्यक् धारयेत्, धर्मवृद्धये। एवं गिरीजायाः प्रारम्भे शिवेनात्मना रुद्राक्षभस्मयोः माहात्म्यं भोगमोक्षप्रदं प्रोक्तम्। भस्मरुद्राक्षधारिणो मह्यं अतीव प्रिया भवन्ति; तयोर्धारणबलात् भोगमोक्षौ निःसंशयं लभ्येते। यो भस्मरुद्राक्षं धारयन् शिवभक्तः पञ्चाक्षरमन्त्रजपपरः स्यात्, स पूर्णकामः, शुभदृष्टिः सञ्जायते। त्रिपुण्ड्रविना रुद्राक्षमालाविना वा पूजितोऽपि महादेवः इच्छितं फलं न ददाति। यत् त्वया पृष्टं, हे मुनिश्रेष्ठ, तत् सर्वं व्याख्यातम्—भस्मरुद्राक्षयोः माहात्म्यं सर्वकामप्रदं। यः कश्चन प्रतिदिनं रुद्राक्षभस्मयोः परममङ्गलमाहात्म्यं भक्त्या शृणोति, स सर्वकामान् प्राप्नोति। अत्रैव पुत्रपौत्रैः सहितः सर्वान् सुखान् भुक्त्वा, परमं मोक्षं प्राप्य, शिवस्य अतीव प्रियः भवति। इदं ते, हे मुनिवर, विद्येश्वरसंहितायामुक्तं; शिवाज्ञया सर्वसिद्धिमोक्षप्रदं नित्यं। शिवाय सोमाय गणपतिपुत्रसहिताय, प्रधानपुरुषेशाय, सृष्टिस्थितिसंहारकारणाय च नमः।