शिवपुराणम्

शिवमहापुराणस्य कथायाम्, भगवती पार्वत्याः पृष्टा भगवान् शिवः रुद्राक्षधारणस्य विधिं तथा महिमानं सम्यक् अवर्णयत्। भक्तः श्रद्धया त्रिवारं त्रिशतसष्ट्युत्तरेण मणिकण्टिकां कृत्वा यज्ञसूत्रं निर्माय धरेत्। शिरसि त्रयः रुद्राक्षमणयः प्रधाने स्थापनीयाः, देवी, च प्रत्येककर्णे षड्-षड् मणयः धारयेत्। ग्रीवायां भुजयोश्च रुद्रसंख्यया एकशतैकं मणिकण्ठं धारयेत्, कण्ठदेशे रत्नं पुनः बन्धनीयम्। शिवभक्ताः त्रयः यज्ञसूत्राणि धारयेत्, शेषाणि पञ्च मणीन् कट्यां धारयेत्। एवं धारिताः रुद्राक्षमणयः सर्वैः पूजनीयाः, महेश्वरवत् सम्माननीयाश्च। एवं रूपस्य ध्यानं कृत्वा, सम्यगासनमासाद्य, तद्रूपदर्शनसमये 'शिव' इति उच्चार्य, सर्वपापैः विमुच्यते। सहस्राधिकाणां रुद्राक्षाणां विधानं उक्तम्, तस्याभावे अन्यः पुण्यः उपायः प्रोक्तः। शिखायां एकं, मूर्ध्नि त्रिंशत्, ग्रीवायां पञ्चाशत्, भुजयोः षोडश-षोडश मणयः धारयेत्। मणिबन्धयोः द्वादश, स्कन्धयोः द्वौ, पञ्चशतानि धारयेत्; एकशताष्टकं मणिमालायाः यज्ञसूत्रस्य च विन्यासः क्रियेत। एवं सहस्रं रुद्राक्षाणां यः श्रद्धया धारयति, तम् सर्वे देवाः रुद्रवत् पूजयन्ति। शिखायां एकं, शिरसि चत्वारिंशत्, कण्ठे द्वात्रिंशत्, उरस्येकशताष्टकम्। कर्णयोः एक-एकं, भुजयोः षट्-षट्, पूर्वबाह्वोः षोडश-षोडश, हस्तयोः द्विगुणं मणीन् धारयेत्, मुनिश्रेष्ठ। एवं यः श्रद्धया सम्यक् संख्यया धारयति, स जात्या शैवोऽपि शिववत् पूज्यः, सर्वैः पुनः पुनः वन्दनीयः। इशानमन्त्रेण शिरसि, तत्पुरुषमन्त्रेण कर्णयोः, अघोरमन्त्रेण ग्रीवायां तथा हृदि रुद्राक्षमणयः धारयेत्। अघोरबीजेन हस्तयोः, वामदेवस्य पञ्चदशाक्षरमन्त्रेण उदरे, मणयः धारयेत्। पञ्चब्रह्ममन्त्रैः त्रिंशन्मालाः पञ्च वा सप्त वा; वामबीजमन्त्रेण सर्वे मणयः धारयितव्याः। ततः सुरापानं, मांसं, लशुनं, पलाण्डुं, कुलथं, कफजन्यं भोज्यं, मलं, वराहं च त्यजेत्। ब्राह्मणानां लक्षं रुद्राक्षाणां निर्दिष्टम्, रक्तानि क्षत्रियाणाम्, प्रमुदितानि यतिनां, बारं बारं पितानि वैश्यानां, कृष्णानि शूद्राणां, शास्त्रेण गजेन्द्राणि च। चतुर्वर्णाः, गृहस्थाश्च, यतयश्च नियमेन धारयन्तु; एष रहस्यतमो धर्मः जात्या न परित्याज्यः। पुण्यात्मनां रुद्राक्षधारणं लभ्यते, त्यागात् सर्वनरकगमनं भवति। प्रथमं आमलकीभारात् लघूनि, दोषयुक्तानि, कंटकदष्टानि, कृमिभक्षितानि, छिद्रयुक्तानि, शुभकामैः न धारयेत्। चणकवत् रुद्राक्षाणि, अन्ते निर्मलानि रुद्राक्षाणि सूक्ष्माणि पुण्यदायकानि सदा स्तुत्यन्ते। शिवाज्ञया सर्ववर्णाश्रमिणः, स्त्रियः शूद्राश्च, प्रणवेन विशेषतः रुद्राक्षं सदा धारयन्तु। यः दिवा रात्रिकर्मणा, रात्रौ दिवाकर्मणा वा धारयति, स प्रातः, मध्याह्ने, सायं च सर्वपापैः विमुक्तः। लोके त्रिपुण्ड्रधारिणः, जटाधराः, रुद्राक्षधारिणश्च, ते एव इमं लोकं प्राप्नुवन्ति। शिरसि एकं रुद्राक्षं, ललाटे त्रिपुण्ड्रं, पञ्चाक्षरमन्त्रं जपन्, स सतां सत्कृत्यः। यस्य शरीरे रुद्राक्षं नास्ति, ललाटे त्रिपुण्ड्रं नास्ति, वदने पञ्चाक्षरं नास्ति, तं यमगृहं नयन्तु। रुद्राक्षं विभूतिं वा धारयन्तः, तेषां शक्तिं जानन्ति वा न जानन्ति वा, सदा पूज्याः, न कदाचित् अवमन्याः। एवं कालः स्वगणान् आज्ञापयत्; इति ज्ञात्वा ते सर्वे विस्मयपूर्णाः तस्थुः। तस्मात्, देवी, रुद्राक्षं महापापविनाशनं, मम प्रियं, शुद्धं, परमपावनं च। यः हस्ते, भुजयोः, शिरसि वा रुद्राक्षं धारयति, स सर्वभूतेभ्यो दुर्गमः, रुद्ररूपेण भूमौ विचरति। स सर्वदैवतानां दानवानां च पूज्यः, तं दृष्ट्वा पापक्षयः शिववत् भवति। ध्यानज्ञाननिष्ठोऽपि नो चेत्, रुद्राक्षधारणेन सर्वपापैः विमुक्तः परमं पदं प्राप्नोति। रुद्राक्षेण मन्त्रजपः कोटिगुणं फलप्रदः, धारणे दशकोटिगुणं पुण्यं लभते। यावत् रुद्राक्षं देहे तिष्ठति, तावत् मृत्युः लघ्वी अपि न बाधते। यस्य शरीरे रुद्राक्षं प्रकाशते, त्रिपुण्ड्रेण अंकितं, मृत्युञ्जयमन्त्रं जपन्, तं दृष्ट्वा रुद्रफलप्राप्तिः। स पञ्चदेवताभ्यः सर्वदेवेभ्यश्च प्रियः, भक्तः रुद्राक्षमालया सर्वान् मन्त्रान् जपेत्। विष्णुभक्ताश्चान्यदेवताभक्ताश्च रुद्राक्षं धारयन्ति, न संशयः; किन्तु रुद्रभक्तः विशेषतः सदा रुद्राक्षं धारयेत्। नानाविधाः रुद्राक्षाः वर्णिताः, तेषां भेदं कथयामि, शृणु, पार्वति, भक्त्या, ते भोगमोक्षप्रदाः। एकमुखः रुद्राक्षः शिवस्वरूपः, भोगमोक्षप्रदः; तं दृष्ट्वा एव ब्रह्महत्या नश्यति। यत्र सः पूज्यते, तत्र लक्ष्मीः न कदापि गच्छति, सर्वविघ्नाः नश्यन्ति, सर्वकामाः सिद्ध्यन्ति। द्विमुखः रुद्राक्षः देवेश्वरः, सर्वकामफलप्रदः; विशेषतः स गोहत्या-पापं शीघ्रं नाशयति।