शिवपुराणम्

यः कश्चन सानन्दं तं मुखं पश्यति, स निःसन्देहं पुण्यं प्राप्नोति, यत् तीर्थस्नानेन लभ्यते। यत्रैतानि त्रयाणि सदा तिष्ठन्ति, तत् स्थानं परममङ्गलमिति द्विजश्रेष्ठ; तस्य केवलदर्शनात् त्रिवेणीस्नानस्य पुण्यं लभ्यते। शिवनाम, विभूतिः, तथैव रुद्राक्षः—एतानि त्रयाणि परमपुण्यसंज्ञानि, त्रिवेणीसंगमसमाना इति कथ्यन्ते। यदि एतानि त्रयाणि नित्यं कस्यचित् शरीरे सन्ति, तस्य लोके दर्शनं दुर्लभं, पापापहानिकारणं च। यथा तद्दर्शनं त्रिवेणीसंगमदर्शनात् न भिद्यते, तथा यः एतद् न जानाति, स निःसन्देहं महापापिष्ठः। यः विभूतिं वा रुद्राक्षं वा न धारयति, न च शिवनामयुक्तं वचनं वदति, स त्याज्यो हीनभावेन। गङ्गा शिवसंयुक्ता, यमुना पूजिता, तथा रुद्राक्षः सर्वपापनाशकः इति विधिजैः कथ्यते। यस्य शरीरे एतानि त्रयाणि सन्ति, स एकत्रितं फलम् आप्नोति; एकत्रिता नद्याः स्नानस्य फलम् ज्ञायते पण्डितैः। एषा समता पूर्वं ब्रह्मणा हितार्थं स्थापिताऽभूत्; यत् ततः समुत्पद्यते, तत् सममेव, तस्मात् पण्डितैः सदा धार्यं। तस्मात् तस्मिन्नह्नि ब्रह्मविष्ण्वादिभिः त्रयं धार्यते; तस्य दर्शनात् पापं नश्यति। एषः त्रयाणां नाम्नां फलं उक्तं, एतस्य महात्मानं विस्तरेण वक्तुमर्हसि, पुण्यश्लोके। मुनयः, शिवतत्त्वविज्ञाः देवाश्च, श्रद्धया तस्य महिमानं शृण्वन्ति, द्विजोत्तम, सादरम्। यद्यपि स गूढः शास्त्रेषु, पुराणेषु, वेदेषु च, तथापि स्नेहात् भवद्भ्यः अहं तं प्रकाशयामि। के द्विजश्रेष्ठाः अस्य त्रयस्य महिमानं जानन्ति? महेश्वरं विना सर्वं मिथ्या, अनित्यं च। अहं नाम्नः महिमानं संक्षिप्तं भक्त्या वदामि; शृणुत, ब्राह्मणाः, प्रमोदेन, यत् सर्वपापहरं परम्। शिवेति नाम्नः उच्चारणे, महापापशिलाः अपि वह्निना भस्मीभवन्ति; निःसन्देहं, सत्यमेव। पापमूलानि दुःखानि च, शौनक, केवलं शिवनाम्ना विनश्यन्ति; अन्येन न कदापि। यः शिवनामस्मरणे नित्यं भक्तिमान्, स वेदज्ञः, धर्मात्मा, पुण्यशीलः, बुद्धिमान् च। शिवनामस्मरणे श्रद्धावन्तः, तेषां धर्माः शीघ्रं फलन्ति, महर्षे। शिवनाम्नः पापानि नश्यन्ति, क्षीयन्ते च; पुरुषकृतैः कर्मभिः भूमौ पापानि क्षीयन्ते, महर्षे। ब्रह्महत्यादीन्यपि महापातकानि, पुरुषैः शीघ्रं शिवनामस्मरणेन नश्यन्ति इति कथ्यते, महर्षे। ये शिवनामनौकां लभन्ते, ते संसारसागरं तरन्ति; तेषां संसारमूलपापानि नश्यन्ति, निःसन्देहं। संसारमूलानि पापानि, महर्षे, शिवनाम्नः परशुना निश्चितं छिद्यन्ते। ये पापदावानलदग्धाः, ते शिवनामामृतं पिबेयुः; तद्विना शान्तिः नास्ति। ये शिवनामामृतधारया सिक्ताः, ते संसारदावानलमध्येऽपि न शोचन्ति। ये महात्मानः येषां शिवनाम्नि पराभक्तिः जायते, तेषां मोक्षः निश्चितः, सह बन्धुभिः। हे मुनिश्रेष्ठ, शिवनाम्नः भक्तिर्नित्यं पापनाशिनी, सा बहुजन्यतपःफलात् लभ्यते। यः शम्भोर्नाम्नि दृढां सामान्यां भक्तिं धारयति, तस्मै केवलं मोक्षः सुलभः, नान्यस्मै; एषा मे निश्चिता बुद्धिः। यदि अपि कश्चित् बहूनि पापानि कृतवान्, शिवनाम्नः श्रद्धया जपेन सर्वपापात् विमुक्तो भवति, निःसन्देहं। यथा दावानलदग्धा वृक्षा भस्मीकृताः भवन्ति, एवं पापानि अपि शिवनाम्ना भस्मीभवन्ति। हे शौनक, यः विभूतिना सदा शुद्धः, शिवनाम्नः श्रद्धया जपकः, स तं घोरं संसारं तरति। यदि ब्राह्मणस्वं हरति, बहून् ब्राह्मणान् हन्ति, तस्यापि पापं न लिप्यते, यदि स शिवनाम्नः श्रद्धया जपकः। सर्वेषां वेदानां परिशीलनेन, शिवनामस्मरणं संसारतरणाय साधनमिति प्राचीनैः उक्तम्। किमधिकं वक्ष्यामि, मुनिश्रेष्ठ? एकेन श्लोकेन वदामि—शिवनाम्नः महिमानं यत् सर्वपापनाशनम्। शम्भोर्नाम्नः पावनत्वं यत् पापनाशनं, तादृशं पापं न कश्चन कर्तुं शक्नोति यत् तेन न नश्येत्। शिवनाम्नः प्रभावेन इन्द्रद्युम्नराजा पूर्वं महापापिष्ठः सन् अपि परमं श्रेयः प्राप; तथैव द्विजा कन्यका महापापिष्ठा सती अपि शिवनाम्नः प्रभावेन परमं श्रेयः प्राप। एवं ते शिवनाम्नः परमं महिमानं श्रुतम्, द्विजश्रेष्ठ; अधुना शृणु विभूतेः, सर्वमलापहायाः, महिमानं। द्वे विभूत्योः प्रकारे परममङ्गले उच्येते; तयोः रूपाणि वक्ष्यामि, शृणु समाहितः। एकं 'महाविभूति' इति प्रसिद्धम्, अन्यत् 'लघुविभूति' इति कथ्यते; महाविभूतिः बहुविधा परमा इति श्रूयते।