शिवपुराणम्

स्नानान्ते तु यः शुद्धभावेन चावलमन्नं समर्पयेत्, पूजार्चनस्य समाप्तौ च शुद्धपात्रे लिङ्गं गृह्य पृथक् गृह एव स्थापयेत्। ये तु संन्यासिनः, ते स्वहस्तैरेव पूजां कुर्वन्ति, स्वमन्नं च निवेदयन्ति; तेषां संन्यासिनां सूक्ष्मतमं लिङ्गमेव योग्यतमं स्मृतम्। विभूत्या पूजां कृत्वा तामेव विभूतिं निवेदयेत्, पूजार्चनानन्तरं लिङ्गं शिरसि स्थापयेत्, एवं सततमाचरेत्। अथ शौनकः सुतं व्यासशिष्यं पुण्यशीलं सपर्यन् प्रणम्य पप्रच्छ—"भगवन्, स्वयं व्यासात् विभूतिमहिमानं परमं श्रोतुमिच्छामि। तथैव रुद्राक्षस्य परमं माहात्म्यं यथाख्यातं तदपि श्रावय; एतानि त्रयाणि हर्षपूर्णचित्तानां भक्तानां कृते स्नेहात् विस्तरात् कथय। धर्मिष्ठैः त्वया पृष्टं, एष लोकानां हिताय भवति; त्वं खलु पुण्यशीलः, विशुद्धात्मा, कुलस्य भूषणं च। येषां परमदैवतं शिव एव, तेषां सदा सदाशिवचरितानि प्रियां भवन्ति। ये शिवपूजां एवं कुर्वन्ति, ते धन्याः, पूर्णफलभाजः, तेषां कुलं चोन्नतं भवति। येषां शुद्धोष्ठे शिवनामानि, सदाशिवनामानि, शिवशब्दाश्च सदा वर्तन्ते, तान् पापानि न स्पृशन्ति, यथा खदिरद्रुमस्याङ्गारः न लिप्यते। शिवायन! तुभ्यं नमः, येन तव मुखात् एष नामोच्चार्यते, तत् मुखं तीर्थमिव पवित्रं भवति, सर्वपापविनाशनम्। यः कश्चित् हृष्टचित्तः तन्मुखं पश्यति, स नूनं तीर्थस्नानफलं प्राप्नोति। यत्र यत्र एते त्रयः—शिवनाम, विभूति, रुद्राक्षः—सदा तिष्ठन्ति, तत् स्थानं परममङ्गलं; तस्य केवलदर्शनात् त्रिवेणीस्नानसमानं पुण्यं लभ्यते। शिवनाम, विभूति, तथा रुद्राक्षः—एते त्रयः परमपुण्यदायिनः, त्रिवेणीसंगमसमानाः स्मृताः। यदि एते त्रयः सततं कस्यचित् शरीरे स्थिताः, तस्य दर्शनं दुर्लभं लोके, पापविनाशकं च। यथा त्रिवेणीदर्शनं तथा एषां दर्शनं; यः तद् न वेत्ति, स निश्चयं पापिष्ठतमः। यः न विभूतिं न रुद्राक्षं धारयति, न च शिववचांसि भाषते, स त्याज्यः, अधमः इति निश्चितम्। गङ्गा यथा शैवी, यमुना यथा पूजिता, तथैव रुद्राक्षः सर्वपापहरः विधिजैः प्रतिपादितः। यः कश्चित् एतानि त्रयाणि शरीरे धारयति, स एकत्रितफलभाक्; एकशृङ्गिण्याः स्नानफलमपि तेन लभ्यते इति विद्वांसः जानन्ति। एषा समता पूर्वं ब्रह्मणा हिताय स्थापिताऽभूत्; तस्मात् यदुत्पद्यते तत्समानमेव, तद्बुद्धिमन्तः सदा धारयेयुः। ततः प्रभृति ब्रह्मा, विष्णु, अन्ये देवाः अपि एतत् त्रयम् धारयन्ति; तस्य दर्शनात् पापविनाशः स्यात्। एतत् त्रयस्य फलं तथा प्रतिपादितम्; त्वं धर्मज्ञ, तस्य माहात्म्यं विस्तारतः वक्तुमर्हसि। मुनयः, शैवशास्त्रविदः, देवाश्च, श्रद्धया तस्य माहात्म्यं शृण्वन्ति, द्विजश्रेष्ठ। एष तथापि ग्रन्थेषु, पुराणेषु, वेदेषु गुह्यतमम्, किन्तु त्वदनुग्रहार्थं अहं प्रकाशयामि। के द्विजश्रेष्ठाः एषां त्रयाणां माहात्म्यं जानन्ति? महेश्वरविना सर्वमिदं जगत् असत्यं, अनित्यं च। नाम्नः माहात्म्यं संक्षेपतः भक्त्याऽनुसारं वक्ष्यामि; शृणुत, ब्राह्मणाः, हर्षेण, सर्वपापप्रणाशकं हि तत्। 'शिव' इति नामोच्चारणमात्रेण महानपि पापपर्वतः वह्निना भस्मीभवति; नात्र किञ्चिद् संशयः। पापमूलानि, विविधदुःखानि, हे शौनक, केवलं शिवनाम्ना विनश्यन्ति; अन्येन न कदापि नाशः संभवति। यः पृथिव्यां शिवनामस्मरणे भक्तः, स वेदवित्, धर्मात्मा, पुण्यशीलः, बुद्धिमान् च स्मृतः। शिवनामस्मरणे श्रद्धावन्तः ये, तेषां विविधानि पुण्यानि क्षिप्रं फलन्ति, मुनिवर। शिवनाम्ना पापानि विनश्यन्ति, क्षीयन्ते; पुरुषकृतैः कर्मभिः अपि पापक्षयः भवति। ब्रह्महत्यादीनि महानि पापराशयः अपि, हे मुनिवर, शीघ्रं शिवनामस्मरणेन नश्यन्ति इति श्रुतम्। ये शिवनामनौकां प्राप्नुवन्ति, ते संसारसागरं तरन्ति; तेषां संसारमूलपापानि निःसंशयं नश्यन्ति। संसारमूलानि पापानि, हे महर्षे, शिवनाम्नः कुलिशेन नूनं विनश्यन्ति। ये पापानलदग्धा: शिवनामामृतं पिबेयुः; तेषां शान्तिर्नास्ति तदृते। ये शिवनामामृतधारया सिक्ताः, ते संसारदावानलेऽपि न शोचन्ति। येषां शिवनाम्नि परा भक्तिरुत्पद्यते, तेषां मोक्षः सुलभः, सखिभिः सह। हे मुनिश्रेष्ठ, शिवनाम्नि या भक्तिः सर्वपापविनाशिनी, सा बहुजन्यतपसा लभ्यते। यः शम्भोर्नाम्नि दृढां सामान्यां भक्तिं धारयति, तस्मादेव मोक्षः सुलभः, अन्यस्मै न; एष मे निश्चयः। यदि बहूनि पापानि कृतानि, शिवनामस्मरणेन भक्त्या सर्वपापविमुक्तिः स्यादिति न संशयः। यथा दावानले द्रुमाः भस्मीभवन्ति, तथा शिवनाम्ना पापानि भस्मीभवन्ति।