शिवपुराणम्

सर्वे मुनयो ध्यानपूर्वकं शृण्वन्तु। यः पुरुषः भूमौ दशसहस्राणि लिङ्गान्युत्पादयति, स विष्ण्वादीनां अधिपत्यं लभते; शतसहस्रलिङ्गनिर्माणेन तु अतुलां संपदं प्राप्नोति। यः च भूमौ एकं कोटिलिङ्गं करोति, स शिवः एव भवति—एतदर्थे पुनः विचारः न आवश्यकः। मृत्तिकालिङ्गपूजया कोटियज्ञफलं लभ्यते, भोगश्च मोक्षश्च सदा दत्ते; अतः कामार्थिनां सा पूजा शुभा। यः जनः लिङ्गपूजायाः विना कालं नयति, तस्मात् पापात्मनः महान् अनर्थः भवति। दानेषु, विविधव्रतेषु, तीर्थयात्रासु, तपःकर्मसु, यज्ञेषु च—एकस्मिन्स्थाने; लिङ्गपूजा तु अन्यस्मिन्स्थाने स्मृता। कलियुगे लिङ्गपूजा लोके श्रेष्ठा दृश्यते; एषा शास्त्रस्य निश्चितसिद्धान्तः, विश्वासः अस्तु वा नास्तु। लिङ्गं भोगं मोक्षं च ददाति, सर्वविपत्तीनां नाशकं; यः तं सदा पूजयति, स शिवसंयोगं प्राप्नोति। लिङ्गं शिवस्य नाम्ना सदा पूजनीयम् महर्षिभिः; अतः सर्वेषु लिङ्गेषु विधिना पूजनीयम्। लिङ्गं त्रिविधं उच्यते—श्रेष्ठं, मध्यमं, अधमं; तेषां प्रमाणं शृणु। चतुःअङ्गुलं शिल्पयुक्तं लिङ्गं श्रेष्ठं शास्त्रज्ञैः कथ्यते; तस्य अर्धं मध्यमं, तस्य पुनः अर्धं अधमं स्मृतम्। एतत् त्रिविधं लिङ्गं, पूर्वपूर्वात् हीनं। यः भक्तियुक्तः श्रद्धालुः च, सदा बहुलिङ्गपूजां करोति, स मनःकामान् सुलभं प्राप्नोति। चतुर्वेदेषु पुण्यं लिङ्गपूजायाः अधिकं नास्ति; एषा सर्वशास्त्राणां निश्चितसिद्धान्तः। अन्यकर्माणि सर्वाणि परित्यज्य, एकलिङ्गं परमभक्त्या पूजयेत्। स्थावरजङ्गमं सर्वं लिङ्गपूजया पूज्यते; संसारसिन्धौ निमग्नानां अन्यो मोक्षोपायः नास्ति। अज्ञानतमसाः आन्धिताः, विषयासक्तचित्तानां, लिङ्गपूजायाः विना अन्यः नौका नास्ति। हरिः, ब्रह्मा, अन्ये देवाः, ऋषयः, यक्षाः, राक्षसाः, गन्धर्वाः, चराणाः, सिद्धाः, दैत्याः, दानवाः—एवम्। नागाः शेषाद्याः, गरुडः, अन्ये पक्षिणः, अन्ये प्रजापतयः, मनवः, किन्नराः, मानवाः च। ते सर्वे हृदयस्थाः, लिङ्गं भक्त्या पूजयित्वा, सर्वकामान् प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मणः, क्षत्रियः, वैश्यः, शूद्रः, मिश्रजातिः वा—सर्वे लिङ्गं पूजयेत् मन्त्रेण, श्रद्धया। विस्तरेण किं वक्तव्यम्, हे विप्राः? स्त्रियः अन्ये च, सर्वे शिवलिङ्गपूजायाः अधिकारं यथासम्भवम्। द्विजातीनां वेदमार्गेण पूजा श्रेष्ठा; अन्येषां वेदपूजा न अनुमता। द्विजातीनां वेदमार्गेण पूजां कार्यां, अन्येन न; एतद् शिवः एव घोषितवान्। दधीच, गौतमादीनां शापेन दग्धचित्तानां, वेदपूजायाः श्रद्धा केवलं द्विजातिषु जायते। यः वेदं त्यक्त्वा स्मार्तं वा अन्यं कर्म करोति, स इच्छाफलम् न प्राप्नोति। एवं शम्भोः पूजां विधिना कृत्वा, नैवेद्यं च अर्पयित्वा, तत्र अष्टमूर्तिपूजां कुर्यात्, याः त्रिलोक्यः। पृथिवी, जलं, अग्निः, वायुः, आकाशः, सूर्यः, चन्द्रः, यजमानः—एताः अष्टमूर्तयः। शर्व, भव, रुद्र, उग्र, भीम, ईश्वर, महादेव, पशुपति—एषां पूजां कुर्यात्। ततः, ईशानाद्यैः शम्भोः गणान्, चन्दनं, अक्षतान्, पत्राणि च अर्पयित्वा, भक्त्या पूजेत्। ईशानः, नन्दी, चण्डः, महाकालः, भृङ्गिः, वृषः, स्कन्दः, कपर्दीशः, सोमः, शुक्रः—एते क्रमशः। पुरतः वीरभद्रः, पश्चात् कीर्तिमुखः; एते एकादशमूर्तयः विधिना पूजनीयाः। ततः, पञ्चाक्षरमन्त्रं, शतरुद्रीयं, विविधस्तुतिं च जपित्वा, पञ्चाङ्गं अपि पठेत्। तदनन्तरम्, लिङ्गं प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, निवृत्तिं याचेत्; एवं शिवपूजा सम्पूर्णा कथिता। रात्रौ सदा उत्तराभिमुखः दिव्यकर्माणि कुर्यात्; शिवपूजा अपि शुद्धया उत्तराभिमुखः कार्य्या। शम्भोः पुरतः पूर्वं न दर्शयेत्, शक्त्याः स्थले उत्तरं न दर्शयेत्, पश्चिमं पृष्ठं न कुर्यात्; एतत् न कर्तव्यम्। त्रिपुण्ड्रविना, रुद्राक्षमालाविना, बिल्वपत्रविना, बुधः शङ्करं न पूजयेत्। यदि विभूति न लभ्यते, शिवपूजायाः आरम्भे, तदा मृत्तिकया अपि त्रिपुण्ड्रं ललाटे कुर्यात्। ततः, एकः मुनिः पप्रच्छ—"पूर्वं श्रुतं शिवनैवेद्यं न ग्राह्यम्; तस्य निर्णयं, बिल्वस्य महिमानं च कथय, हे महर्षे।" स मुनिः प्रत्युवाच—"सर्वं हर्षेण वक्ष्यामि; धन्यः त्वं शिवव्रतपरायणः।" शिवभक्तः, शुद्धः, शौचयुक्तः, सत्क्रतुव्रतः, दृढनिश्चयः—स शिवनैवेद्यं खादेत्, निषिद्धबुद्धिं परित्यज्य। एवं शिवलिङ्गपूजायाः महिमानं, विधिं च, मुनिभिः आदरेण श्रुत्वा, सर्वे भक्त्या पूजां कर्तव्या।