शिवपुराणम्

महर्षे, शृणु यथाऽत्र शास्त्रेषु लिङ्गपूजनस्य विविधफलप्रदानं विधानं च निरूपितम्। यः जनः मित्रार्थी स्यात्, स त्रिसहस्रं लिङ्गानां पूजनं कुर्यात्; परान् वशयितुम् इच्छन्, षडष्टोत्तरशतं लिङ्गानि पूजयेत्; विनाशार्थं सप्तशतानि निर्दिष्टानि; आकर्षणायापि षडष्टोत्तरशतमेव। निष्कासनाय सहस्रं यथोक्तं पूजयेत्; स्तम्भनायापि सहस्रं; वैरकारणाय तस्यार्धं समाचरेत्। बन्धमोचनकामः पञ्चदशशतानि लिङ्गानि पूजयेत्; भीत्यां महतीं राज्ञः पञ्चशतानि, यथा पण्डितैः प्रसिद्धम्। चौरादिभयसमये द्विशतान्य् मृन्मयानि लिङ्गानि ज्ञेयम्; डाकिन्यादिभयमपि पञ्चशतैः शम्यते। दरिद्रता यदि जायते, पञ्चसहस्रं लिङ्गपूजनम् अङ्गीकर्तव्यम्; सर्वकामसिद्धये दशसहस्रं पूजनीयम्। अधुना नियमितनियमं वदामि—एकं लिङ्गं पापापहरणं कथ्यते; द्वयं सर्वार्थसिद्धिदं; त्रयं सर्वकामप्रदं परमकारणम्। एवं प्रत्येकं पूर्वोक्तसंख्यया फलदं भवति। अन्यदपि शास्त्रदृष्ट्या विद्धि—यः बुद्धिमान् दशसहस्रं मृन्मयानि लिङ्गानि निर्माति, स निःशङ्कः स्यात्, राजभयमपि तस्य नश्यति। बन्धनादिविमोचनायापि दशसहस्रं लिङ्गनिर्माणं कुर्वीत; डाकिन्यादिभयापनये सप्तसहस्रं समाचरेत्। पुत्रकामः पञ्चाशत्सहस्राणि लिङ्गानि निर्माति; कन्यावंशसिद्धये दशसहस्रं; विष्णुत्वादिप्राप्तये दशसहस्रं; अतीवसमृद्ध्यर्थं लक्षं लिङ्गानां निर्माणम्। यः पृथिव्यां कोटिं लिङ्गानां निर्माति, स एव शिवारूपं प्राप्नोति; अत्र विचारः न आवश्यकः। मृन्मयलिङ्गपूजनं कोटियज्ञफलप्रदं, भोगमोक्षदं, सर्वकामदं च। यः नित्यं लिङ्गपूजां विना समयं यापयति, तस्मिन्पापात्मनि महती हानिः स्यात्। दानव्रततीर्थतपःक्रियाः सर्वाः एका पार्श्वे स्थापनीयाः, लिङ्गपूजनं तु परं स्मृतम्। कलियुगे लिङ्गपूजनमेव श्रेष्ठं लोके, एष निश्चितः शास्त्रार्थः, श्रद्धावान् वा अश्रद्धावान् वा। लिङ्गं भोगमोक्षप्रदं, सर्वदुःखनाशनं, येन पूज्यते स शिवैक्यं लभते। लिङ्गं शिवनाम्नि सततं महर्षिभिः पूजनीयम्; तस्मात् सर्वेषां लिङ्गानां नियमानुसारं पूजनम्। लिङ्गं त्रिविधं—श्रेष्ठं, मध्यमं, अधमं इति; तेषां प्रमाणानि शृणु। चतुर्भिः अङ्गुलैः उन्नतम्, शोभनं, पृष्ठसमेतं लिङ्गं श्रेष्ठम्; तस्यार्धं मध्यमं, तस्याप्यर्धं अधमं स्मृतम्। यः श्रद्धाभक्तियुतः नित्यं बहूनि लिङ्गानि पूजयति, स मनःकामनाः सुलभं प्राप्नोति। चतुर्णां वेदानां पुण्यं लिङ्गपूजनात् अधिकं नास्ति; एष शास्त्रस्य निश्चयः। सर्वकर्माणि परित्यज्य, एकमेव लिङ्गं परया भक्त्या पूजयेत्। यत् स्थावरजङ्गमं लोके, तत् सर्वं लिङ्गपूजनया पूज्यते; संसारसिन्धौ मग्नानां नान्यः पाथः मोक्षाय। अज्ञानान्धकारग्रस्तानां विषयासक्तचित्तानां च, लिङ्गपूजनमेव तारेतरनौका। हरिः, ब्रह्मा, अन्ये देवा, ऋषयः, यक्षाः, राक्षसाः, गन्धर्वाः, चरणाः, सिद्धाः, दैत्याः, दानवाश्च; नागाः शेषादयः, गरुडाद्याः पक्षिणः, अन्ये प्रजापतयः, मनवः, किन्नराः, मनुष्याश्च—सर्वे हृदि वासिनः कामान् लब्धवन्तः, लिङ्गपूजनात्। ब्राह्मणः, क्षत्रियः, वैश्यः, शूद्रः, मिश्रवर्णजः, सर्वे सदा लिङ्गं यथायोग्यं मन्त्रेण श्रद्धया पूजयन्तु। किमु विस्तरेण, महर्षयः? स्त्रीणां च सर्वेषां च लिङ्गपूजायाः अधिकारः, विशेषतः शिवलिङ्गस्य। द्विजातीनां वेदमार्गेण पूजनं श्रेष्ठम्; अन्येषां तु वेदपूजनं न अनुमोद्यते। वेदमार्गेणैव द्विजातीनां पूजनं कार्यं, अन्यथा न कदापि—एवं शिवः स्वयम् उक्तवान्। दधीचिगौतमादिशापदग्धचित्तानां वेदमार्गे श्रद्धा केवलं द्विजातिषु जायते। यः वेदं विहाय, स्मार्तादिकं कर्म करोति, तस्य काम्यफलप्राप्तिः न स्यात्। एवं शम्भोः पूजनं विधिवत् सम्पाद्य, नैवेद्यं च दत्त्वा, तत्रैव अष्टमूर्तीनां पूजनं कुर्यात्, याः त्रय्याः लोकस्य स्वरूपम्। पृथिवी, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः, सूर्यः, चन्द्रः, यजमानश्च—एते अष्टमूर्तयः। शर्व, भव, रुद्र, उग्र, भीम, ईश्वर, महादेव, पशुपति—एषां रूपेण पूजनं कार्यम्। ततः इशानाद्यैः शम्भोः गणं भक्त्या पूजयेत्, चन्दनाक्षतपत्रैः। क्रमेण—ईशान, नन्दी, चण्ड, महाकाल, भृङ्गि, वृष, स्कन्द, कपर्दीश, सोम, शुक्र—एतान् पूजयेत्। एवं लिङ्गपूजनस्य माहात्म्यं विधानं च, हे मुनिवर, शास्त्रप्रमाणेण निरूपितम्।