शिवपुराणम्

एतत् परमं चरित्रं दीर्घायुः, आरोग्यं, कीर्तिं, स्वर्गं, पुत्रपौत्रादिभिः सुखं च ददाति। ततः सुतः पितरं सम्यक् उक्तवान् — "मृन्मयलिङ्गपूजनविधिं यथावत् उक्तवान् असि, भगवन्। अधुना, कृपया, मृन्मयलिङ्गानां सङ्ख्यां यथायथं कामानुसारं विस्तारतः कथय।" ततः स पिता सर्वान् ऋषीन् उवाच — "शृणुत, मृन्मयलिङ्गपूजनविधिं, यस्य केवलं अनुष्ठानेन पुरुषः सर्वकामसम्पन्नः भवति। यदि मृन्मयलिङ्गं न निर्माय अन्यं रूपं पूजयेत्, तस्य पूजनं निष्फलं भवति, दानाद्यपि तद्विना कृतं व्यर्थम्।" कामानुसारं मृन्मयलिङ्गानां सङ्ख्या निर्दिष्टा; तस्यैव सङ्ख्यायाः अनुसारं निश्चितं फलम्। प्रथमं आवाहनं, ततः पृथक्त्वेन स्थापना पूजनं च; लिङ्गस्य रूपं प्रत्येकं स्पष्टं ज्ञेयम्। विद्यां इच्छन् भक्त्या सह सहस्रं मृन्मयलिङ्गं पूजयेत्; तेन निश्चितं फलम्। धनकामः तस्यार्धं लिङ्गान् पूजयेत्; पुत्रकामः सहस्रं पञ्चशतानि; वस्त्रकामः शतं पञ्च च। मोक्षकामः तस्याः सङ्ख्यायाः कोटिगुणं लिङ्गान् पूजयेत्; भूमिकामः सहस्रं; दयाकामः त्रिसहस्रं; तीर्थकामः द्विसहस्रं। मित्रकामः त्रिसहस्रं; वशीकरणे शतं अष्टौ; विद्वेषे सप्तशतानि; मोहे शतं अष्टौ। उच्छाटनं सहस्रं; स्तम्भनं सहस्रं; वैरं तस्यार्धं। बन्धमोचनं सहस्रं पञ्चशतानि; राजभीते पञ्चशतानि; चौरादिभये द्विशतानि; डाकिनीभये पञ्चशतानि; दारिद्र्ये पञ्चसहस्रं; सर्वकामे दशसहस्रं। नियमेन एकं लिङ्गं पापनाशनम्; द्वयं सिद्धिदम्; त्रयं सर्वकामहेतुकम्। एवं प्रत्येकं सङ्ख्यां पूर्ववत्; ऋषिभेदानुसारं अन्यदपि मतं कथयामि। दशसहस्रं लिङ्गान् कृत्वा निरभीतः भवति, राजभीते च भयमपि नाशयति। बन्धनाद्यर्थे दशसहस्रं; डाकिनीभये सप्तसहस्रं। पुत्रकामः पञ्चाशत्सहस्रं; कन्यावंशे दशसहस्रं; विष्ण्वादिपतित्वे दशसहस्रं; अप्रतिमसंपत्तौ लक्षं लिङ्गान्। कोटिं लिङ्गान् कृत्वा शिवत्वं प्राप्नोति; एतदर्थे विचारः न आवश्यकः। मृन्मयलिङ्गपूजनं कोटियज्ञफलदं, भोगमोक्षप्रदं, सर्वकामार्थिनां। यः लिङ्गपूजनेन कालं नयति, तस्य महद् अनर्थं भवति। एकस्मिन् पक्षे सर्वदानानी, व्रतानि, तीर्थानि, तपांसि, यज्ञाः; अपरपक्षे लिङ्गपूजनम्। कलौ लिङ्गपूजनं सर्वोत्तमं दृश्यते; एषा शास्त्रस्य निश्चितनिश्चयः, विश्वासः वा अविश्वासः वा। लिङ्गं भोगमोक्षप्रदं, सर्वदुःखनाशनम्; यः नित्यं पूजयति, स शिवसायुज्यं प्राप्नोति। शिवनाम्नि लिङ्गं महर्षिभिः नित्यं पूजनीयम्; तस्मात् सर्वेषु लिङ्गेषु विधिना पूजनीयम्। लिङ्गं त्रिविधं — उत्तमं, मध्यमं, अधमं; तेषां प्रमाणं शृणु। चतुर्व्याप्तं लिङ्गं, सुन्दरं, पिठयुक्तं — उत्तमं; तस्यार्धं मध्यमं; तस्यार्धं पुनः अधमं। एवं त्रिविधं लिङ्गं, पूर्वेभ्यः न्यूनतरम्। यः श्रद्धया भक्त्या च नित्यं बहूनि लिङ्गानि पूजयति, स मनःकामनां सुलभं प्राप्नोति। चतुर्वेदेषु लिङ्गपूजनात् श्रेष्ठं किञ्चिद् नास्ति; शास्त्रेषु एषा निश्चितनिश्चयः। सर्वकर्माणि परित्यज्य, एकं लिङ्गं परमभक्त्या पूजयेत्। स्थावरजङ्गमं सर्वं लिङ्गपूजनात् पूज्यते; संसारसागरे मग्नानां मोक्षोपायः अन्यः नास्ति। अज्ञानतमसि मूढानां, विषये मनःस्थितानां, लिङ्गपूजनं व्यतिरेकेण संसारनौका नास्ति। हरि, ब्रह्मा, देवाः, ऋषयः, यक्षाः, राक्षसाः, गन्धर्वाः, चराणाः, सिद्धाः, दैत्याः, दानवाः, नागाः (शेषाद्याः), गरुडः, पक्षिणः, अन्ये प्रजापतयः, मनवः, किन्नराः, मानवाः — सर्वे लिङ्गं भक्त्या पूजयित्वा, इच्छितं फलम् प्राप्तवन्तः। ब्राह्मणः, क्षत्रियः, वैश्यः, शूद्रः, मिश्रजातीयः वा — सर्वे लिङ्गं यथामन्त्रं श्रद्धया पूजयेत्।