शिवपूजनस्य विधिं व्यासेन वेदविदां हिताय यथाविधि प्रतिपादितम्। तत्र पञ्चमुद्राः प्रदर्श्य, ततः शिवमन्त्रं जपेत्; वेदविदां विशारदः शतरुद्रीयमपि जपेत्। अनन्तरं, वेदविदां तु पञ्चाङ्गजपं विधाय, ‘देवागत्’ इति मन्त्रेण शम्भोः विसर्जनं कुर्यात्। एवं वेदविहितः शिवपूजनविधिः व्यासेन निरूपितः। अधुना तस्यैव परमं वेदविधिं संक्षेपेण शृणु। ‘सद्योजात’ इत्यनेन मृत्तिकाग्रहणं, ‘वामदेवाय’ इति जलाभिषेकः, ‘अघोरेण’ इति लिङ्गरचनं, ‘तत्पुरुषाय’ इति मन्त्रेण सम्यगावाहनं च क्रियताम्। ‘ईशान’ इत्यनेन हरस्य वेदिकायां स्थापनं विधीयते। अन्यानि सर्वाणि कर्माणि संक्षिप्य ज्ञैः समाचरेयुः। गुरुणा दत्तेन पञ्चाक्षरमन्त्रेण षोडशोपचारैः यथाविधि पूजनं कुर्वीत। भवं संसारनाशकं महादेवं, तीक्ष्णं तीक्ष्णनाशनं, शर्वं शशिशेखरं च चिन्तयेत्। एवं मन्त्रेण वा अन्यथा वा, श्रद्धावान् शुद्धभक्त्या शंकरं पूजयेत्; दोषं परित्यज्य, केवलं भक्त्या शिवः फलं ददाति। एवं वेदविहितः पूजनक्रमः उक्तः। अधुना सामान्यः विधिः द्विजातीनां सम्यक् प्रतिपाद्यते। पृथिवीलिङ्गस्य पूजनं शिवनामभिः विधानम्। हर, महेश्वर, शम्भु, शूलपाणि, पिनाकधृक्, शिव, पशुपति, महादेव इति नामानि क्रमशः प्रयोज्यानि। मृत्तिकासंग्रहणं, निर्माणं, स्थापना, आवाहनं, स्नानं, पूजनं, विसर्जनं चैव—एतानि सर्वाणि कर्माणि सम्यगनुष्ठेयानि। एतानि सर्वाणि कर्माणि चतुर्थ्यन्तैः नामभिः ‘अं’ इत्यादिभिः, भक्त्या श्रद्धया च समाचरेत्। षडङ्गमन्त्रेण हस्तयोः सम्यग्न्यासं कृत्वा, तदनन्तरं तस्य ध्यानं कुर्यात्। कैलासपीठमध्ये संस्थितं प्रभुं, सनन्दादिभक्तैः सेवितं, भक्तदुःखदावाग्निसमप्रभं, विश्वभूषणैः भूषितं, उमया आलिङ्गितं च महेश्वरं सदा ध्यायेत्। महेशं रजताचलप्रभं, सुशीतलचन्द्रशेखरं, रत्नमण्डितभूषणाङ्गं, कराभ्यां परशु-मृग-वराभयदायकं, करुणारसपूरितं, पद्मासने स्थितं, अमरगणैः परिवृतं, व्याघ्रचर्माम्बरधरं, जगदुत्पत्तिबीजं, भयहरं, पञ्चवक्त्रं, त्रिनेत्रं च सदा चिन्तयेत्। एवं सम्यग्ध्यानं कृत्वा, परमं पृथिवीलिङ्गं पूज्य, गुरुदत्तेन पञ्चाक्षरमन्त्रेण यथाविधि जपं कुर्यात्। स्तोत्रैः देवदेवस्य स्तुतिं कृत्वा, नमस्कृत्य, श्रेष्ठो ब्राह्मणः तस्य नामानि शतरुद्रीयं च पठेत्। ततः नवपुष्पाणि हस्तयोः कृत्वा, भक्त्या शंकरं मन्त्रैः प्रार्थयेत्—‘अहं तव, मम जीवितं तव गुणेषु समर्पितम्, मम मनः सदा त्वयि स्थितम्, हे मृड; त्वां करुणासिन्धुं विज्ञाय, भूतनाथ, मयि कृपां कुरु।’ ‘यद् यत् कृतं मया—जपः, पूजनं वा—अज्ञानात् वा ज्ञानतो वा, तद् सर्वं तव प्रसादेन फलं दद्यात्, हे शंकर।’ ‘अहं महापापी, त्वं महापवित्रः; एतद् ज्ञात्वा, हे गौरीनाथ, यथेष्टं कुरु।’ ‘त्वं न वेदैः, न पुराणैः, न शास्त्रैः, न ऋषिभिः ज्ञायसे; हे महादेव, कथं त्वां जानियामि, हे महाशिव?’ ‘यथा तथा वा अहं तव एव, हे महेश्वर; त्वया रक्षितव्यः अस्मि—त्वं कृपां कुरु, परमेश्वर।’ एवं नवानि पुष्पाणि शिवे समर्प्य, भक्त्या शम्भुं प्रणमेत्, विधिवत् साष्टाङ्गप्रणिपातं कुर्यात्। ततो ज्ञानी विधिवत् प्रदक्षिणां कृत्वा, श्रद्धया स्तोत्रैः देवदेवं पुनः स्तुवीत्। ततः कण्ठे शब्दं कृत्वा, शुद्धचित्तः नमेत्, प्रणिपत्य, नमस्कृत्य, विसर्जनं च सम्यक् कुर्यात्। एवं हि मुनिश्रेष्ठ, मृन्मयप्रतिमया यथाविधि कृतं पूजनं, भोगमोक्षप्रदं, शिवभक्तिं वर्धयति। यः कश्चिद् एतदध्यायं शुद्धचित्तः पठति, जपति, शृणोति वा, स सर्वपापैः शुद्धः सर्वान् कामान् आप्नोति। एषा उत्तमा कथा दीर्घायुष्यम्, आरोग्यं, यशः, स्वर्गं, पुत्रपौत्रादिसुखं च ददाति। एवमुक्तं त्वया सम्यग्, तात, मृन्मयप्रतिमापूजनविधिं। अधुना, कृपया, दयानिधे, यथाकामं मृन्मयलिङ्गसंख्यां विस्तारतः कथय। शृण्वन्तु सर्वे मुनयः, मृन्मयप्रतिमापूजनविधिं, यस्य केवलानुष्ठानेन मानवः सिद्धिम् आप्नोति। यदि मृन्मयलिङ्गं न निर्माय, अन्यां प्रतिमां पूजयेत्, तस्य पूजनं निष्फलम्, यथा दानादिकं तद्विना। मृन्मयलिङ्गसंख्या इच्छानुसारं निर्दिष्टा; मुनिश्रेष्ठ, नियतफलानि संख्यानुसारं लभ्यन्ते। आदौ आवाहनं, पृथक् स्थापना, पूजनं च; लिङ्गस्य रूपं प्रत्येकं स्पष्टं ज्ञेयम्। विद्यां कामयमानः भक्त्या सह सहस्रं मृन्मयलिङ्गानि पूजयेत्; नूनं तेन फलम् आप्नोति। धनार्थी तस्यार्धं पूजयेत्; पुत्रार्थी सहस्रपञ्चशतं; वस्त्रकामः एकशतं पञ्च च। मोक्षकामः तस्य कोटिगुणं पूजयेत्; भूमिकामः सहस्रं; करुणाकामः त्रिसहस्रं; तीर्थकामः द्विसहस्रं पूजयेत्।