शिवपुराणम्

भगवतः स्वरूपे समर्पितं मनः शून्ये न रमते, तव दर्शनात् अस्माकं यः अहंभावः सः अपगच्छति। अहं स्वशरीरे नम्रः, त्वं च महात्मा, भगवन्; मम स्वभावः शून्यः नास्ति, यतः अहं तव दासः अस्मि, एषा सत्यमेव। आत्मनः यथायोग्यं पूजनं नमश्च कर्तव्यम्; ततः शिवाय निवेद्य ताम्बूलं गृह्णीयात्। स्वयमेव शिवस्य प्रदक्षिणा शताष्टकृत्वः कार्याः; अन्येन सहस्रं, दशसहस्रं, लक्षं, कोटिरपि क्रियेत। शिवस्य प्रदक्षिणया सर्वपापानि क्षणेन विनश्यन्ति; दुःखस्य मूलं रोगः, रोगस्य मूलं तु पापमेव। धर्मेणैव पापक्षयः इति निगदितम्; शिवार्थं कृतः धर्मः पापं नाशयितुं समर्थः। प्रदक्षिणा शिवकर्तव्येषु निरीक्षकत्वेन कथ्यते; व्यवहारतः प्रदक्षिणा एव ओंकारस्य जपः इति निश्चितम्। जन्ममरणयोः द्वन्द्वं मायेति चक्रं कथ्यते; हविर्दानस्य वेदिः शिवमायाचक्रं स्मृतम्। हविर्वेद्याः आरभ्य, प्रदक्षिणानुक्रमेण, पदपदं प्रविशेत्, प्रत्येकं पादं विरामं कृत्वा। ततः नमस्करोति, यः प्रदक्षिणा इति कथ्यते; निर्गम्य जन्म लभ्यते, नमस्कारे आत्मा समर्प्यते। जन्ममरणयोः द्वन्द्वं शिवमायायै समर्प्यते; यः एतौ द्वन्द्वौ शिवमायायै समर्पयति, सः पुनः तयोः न बाध्यते। यावत् शरीरकर्माश्रयः तावत् बध्दः जीव इति उच्यते; मुक्तिः तु त्रिषु देहेषु ऐश्वर्यम् इति पण्डितैः कथ्यते। शिवः मायाचक्रस्य प्रेरकः परमकारणम्; स एव शिवः तस्यै माये समर्पितं द्वन्द्वं नाशयति। शिवसंबन्धेन उत्पन्नं द्वन्द्वं शिवाय समर्पयेत्; प्रदक्षिणा नमश्च शिवस्य प्रियतमं इति ज्ञायते। शिवस्य परमात्मनः प्रदक्षिणा नमश्च षोडशोपचारपूजाफलं ददाति। पृथिव्यां नास्ति तत् पापं यत् प्रदक्षिणया न नश्येत्; अतः सर्वं पापं केवलं प्रदक्षिणया नाशयेत्। शिवभक्तः मौनी, सत्यादिगुणसमन्वितः, यथायोग्यं कृत्यं, तपः, जपः, ज्ञानं, ध्यानं च आचरितव्यानि। ऐश्वर्यं, दिव्यं शरीरं, ज्ञानं, अज्ञानसंशयनाशः, शिवसन्निधिः—एतानि तेषां कृत्यानां फलानि। कर्मणा फलं लभ्यते, तमः अपि नश्यति; जन्मफलानि, ज्ञानबुद्धिसंभूतानि च, अपि नश्यन्ति। शिवभक्तः स्वदेशकालयोग्यं, शरीरधनानुसारं, यथोचितं कर्म कुर्यात्। विवेकी शिवालये धर्मेणार्जितधनं, अहिंसादिदोषरहितं, अल्पक्लेशेन, वसेत्। यत्र पञ्चाक्षरीमन्त्रेण आपो वा अन्नं वा जप्तं तद् पुण्यतमं; वा दरिद्रस्य भिक्षाशनं अपि ज्ञानदं इति श्रूयते। शिवभक्तस्य भिक्षाशनं शिवभक्तिं वर्धयति; शिवयोगिनः भिक्षाशनं शम्भुसूत्रं इति कथ्यते। येन केनापि उपायेन, पृथिव्यां यत्र कुत्रापि, शुद्धं भोजनं मौनेन भुञ्जीत, रहस्यं न प्रकाशयेत्। केवलं शिवस्य माहात्म्यं भक्तेभ्यः प्रकाशयेत्; शिवमन्त्रस्य रहस्यं शिवेनैव ज्ञायते, नान्येन। शिवभक्तः सदा शिवलिङ्गे शरणं गच्छेत्; अचललिङ्गे शरणं कृत्वा, पण्डिता निश्चला भवन्ति। यथाक्रमं लिङ्गस्य पूजनं कृत्वा, निश्चितं मोक्षं प्राप्नोति; संक्षेपतः सर्वं विमुक्तं भवति—एषा परमा साधनं च लक्ष्यम्। यद् पूर्वं व्यासेन उक्तं मया च श्रुतं, तस्मात् शिवभक्तिर्नः स्थिरा भवतु, कल्याणं च स्यात्। यः इमं अध्यायं पठति वा शृणोति सदा, सः शिवानुग्रहेण शिवज्ञानं प्राप्नोति। ततः मुनयः सूतम् ऊचुः—“दीर्घायुष्यः भव, त्वं पुण्यश्च शिवभक्तः च। यथावत् लिङ्गस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, यत् परमं फलदं, सम्यक् उक्तं त्वया। पुनः तद् पार्थिवलिङ्गस्य परमं माहात्म्यं व्याख्याय, यत् व्यासेन पूर्वं कथितम्। मुनयः, मम वचः सर्वे भक्त्या शृण्वन्तु, शिवस्य पार्थिवलिङ्गस्य माहात्म्यं वक्ष्यामि। एतेषां लिङ्गानां मध्ये पार्थिवं लिङ्गं श्रेष्ठतमम्; तस्य पूजया बहवः ब्राह्मणाः सिद्धिं प्राप्ताः। हरिः, ब्रह्मा, ऋषयः, प्रजापतयः च, पार्थिवलिङ्गं पूज्य, यथेष्टं फलमवापुः, द्विजाः। देवाः, असुराः, मनुष्याः, गन्धर्वाः, नागाः, राक्षसाश्च, अन्ये च बहवः, तद् पूज्य, परमसिद्धिं लब्धाः। कृतयुगे रत्नमयं लिङ्गं, त्रेतायां हेममयं, द्वापरे रसंमयं, कलियुगे पार्थिवं स्मृतम्। अष्टविधेषु रूपेषु पृथिवीमयं श्रेष्ठम्; अनन्यभक्त्या पूजितं, तपसा महाफलप्रदम्। यथा सर्वेषां देवानां महेश्वरः ज्येष्ठतमः श्रेष्ठश्च, तथा लिङ्गेषु पार्थिवं श्रेष्ठतमम्। यथा सर्वेषां नदीनां गङ्गा श्रेष्ठा, तथा लिङ्गेषु पार्थिवं लिङ्गं परमं स्मृतम्। यथा सर्वेषां मन्त्राणां प्रणवः (ओंकारः) स्मृतः श्रेष्ठः, एवं पार्थिवं लिङ्गं परमं, पूज्यतमं, वन्द्यतमं च।