धनैः पादत्राणादिभिः, पादस्पर्शनेन स्नानेन, अभ्यञ्जनेन, अर्घ्यैः, भोजनैश्च, यथाविधि गुरोः पूजनं कर्तव्यम्। गुरोः पूजनमेव शिवस्य, परमात्मनः पूजनं भवति; गुरोः यदवशिष्टं तदात्मनः शुद्ध्यै भवति। गुरोः अवशिष्टं, शिवस्य अवशिष्टं—अपः, भोजनं च—शिष्यैः शिवभक्तैश्च स्वीकर्यम्, भोक्तव्यं च, द्विजश्रेष्ठ। गुरोः अनुमतिं विना यत्किञ्चिदाचर्यते तदचौरवत् स्यात्; यद् विशेषेण गुरुणा विज्ञायते, तत्सावधानं गुरोः स्वीकर्तव्यम्। यो भेदविज्ञः सन् अज्ञानं नाशयति, प्रयोजनं च साधयति; आरम्भे विघ्नानां निवारणं कर्तव्यम्, कर्मसमाप्तये। यदा कर्म सम्यक्, अविघ्नं च सम्पाद्यते तदा फलप्रदं भवति; अतः सर्वकर्मणां आरम्भे विघ्नेश्वरस्य पूजनं पण्डितैः कर्तव्यम्। सर्वरोगनिवारणाय, दुःखशान्तये च, सर्वदेवतापूजनं पण्डितैः कर्तव्यम्—ज्वर, गुल्म, व्याधि, आत्मसम्बन्धिनां सर्वोपद्रवानां च शान्तये। भूत, कुक्कुट, श्वापद, पिपीलिकादिजातीयोपद्रवेषु, गोधापतनादिषु, गृहस्थले कूर्म, सर्प, दूषिता स्त्री, दुष्टपुरुषदर्शनादिषु, वृक्ष, स्त्री, गौ, जातिकाले च विशेषतः, दुःखस्य सम्भावनायां, मलिनता, शनिपातनं, महामार्यादिकं च द्रव्यसम्भूतं दुःखं मन्यते। ज्वर, महामारी, संक्रामकव्याधि, गोमय, मसूरक, जन्मनक्षत्रयोग, ग्रहप्रवेश, स्वग्रहसंयोगश्च—एतेषां दुःखानां दैवसम्भूतत्वं स्वप्नादिदोषेषु, मृत, पतित, चाण्डालस्पर्शे, गृहे प्रवेशे च, दुःखस्य आगमने, शान्त्यर्थं शान्तिहोमः कर्तव्यः। मन्दिरे, गोशाले, स्तूपे, गृहाङ्गणे वा, उन्नते, शोभिते, शुचौ स्थले, शान्तिहोमः कर्तव्यः। यथायोग्यं तण्डुलं वा धान्यं स्थाप्य, समं कृत्वा, मध्ये पद्मं चित्रयेत्, ततः चतु:स्रं रेखां योजयेत्। घटं सूत्रेण वेष्टयित्वा, नूतनगुग्गुलुना धूपयित्वा, मध्ये महाघटं स्थापयेत्; तद्वत् चतुर्दिशं च। अष्टघटान् मन्त्रशुद्धोदकेन, पञ्चगव्येन, आम्रदण्डादिसुमङ्गलवृक्षैः पूरयेत्। नवरत्नानि, नीलमण्यादीनि, क्रमशः स्थापयेत्; तत्र याजकं विदुषं, पत्नीसमेतं नियोजयेत्। तत्र विष्णोः सुवर्णमूर्तिं, इन्द्रादीनां च स्थाप्य, नमस्कृत्य विष्णुं मध्यघटे पूजयेत्, बहिर्विधिना च पूजनं कुर्यात्। पूर्वादिदिक्षु इन्द्रादीन् क्रमशः मन्त्रैः पूजयेत्, अन्ते स्वनामभिः हविर्दानं कुर्यात्। आवाहनादिकं सर्वं कार्यं आचार्येणैव कर्तव्यम्; आचार्यः ऋत्विग्भिः सह नियतमान्त्रं जपेत्। घटस्य पश्चिमे, मन्त्रपाठानन्तरं, प्राज्ञः होमं कुर्यात्—कोटिं, लक्षं, सहस्रं, शतं, अथवा एकशतमष्टकं। एकाह, नवाह, मण्डले वा—यथायोग्यं देशकालानुसारं—कर्म निर्वर्तयेत्। शान्त्यर्थं शमीद्रुमस्य समिधा होमे प्रयुज्येत; श्रीवृद्ध्यर्थं पलाशद्रुमस्य; हव्यं समिधा, तण्डुलैः, घृतेन च, स्वनाममन्त्रैः च दद्यात्। आरभ्य, यथासम्भारं, सम्पूर्णं कृत्वा, शुभमन्त्रपाठेन अन्ते, तीर्थेन क्षेत्रं प्रोक्षयेत्। ततो ब्राह्मणान् हविस्संख्यया भोजयेत्; आचार्यः ऋत्विग्भिः सह हविर्भागं भुञ्जीत। अन्ते, आदित्यादिग्रहपूजनं कृत्वा, ऋत्विजेभ्यः क्रमशः अन्नरत्नादिदानं दद्यात्। ततः दशदानं दद्यात्, ततोऽपि महादानं—बालकाय, उपनयने, गार्हस्थ्ये, वानप्रस्थे च। कन्यायै, पत्न्यै, विधवायै च दद्यात्; यत्र यानि साधनानि तानि सर्वाणि आचार्याय समर्पयेत्। कालव्याधिप्रभुः मृत्युः कथ्यते; तस्मात् यमस्य तुष्ट्यर्थं कालदं नाम दानं दद्यात्। कालस्य पाशाङ्कुशधारिणः मानुषाकारस्य सुवर्णमूर्तिं शतनि:कद्वा, दशनि:कद्वा निर्माय दद्यात्। तां सुवर्णमूर्तिं दत्त्वा, तिलदानं च आयुषः पूर्णत्वाय दद्यात्। घृतदानं रोगनाशाय दद्यात्, सहस्रब्राह्मणान् भोजयेत्; यदि दरिद्रः, शतं भोजयेत्। यदि अत्यल्पधनः, यथाशक्ति यत्नं कुर्यात्; भूतदिशिशान्त्यर्थं भैरवस्य महापूजनं कुर्यात्। अन्ते शिवस्य महाभिषेकं, महाहविर्दानं च कृत्वा, ब्राह्मणान् बहुभिः भोज्यैः तर्पयेत्। एवं यः शान्तिहोमं करोति, स दोषशान्तिं लभते; एष शान्तिहोमः प्रतिवर्षं फाल्गुनमासे कर्तव्यः। अशुभलक्षणे प्रथमं दृष्टे, तत्क्षणमेव वा, मासान्तरे वा, कर्तव्यम्; यदि महापातकं जायते, भैरवपूजनं कुर्यात्। यदि महाव्याधिः जायते, पुनः संकल्पं कुर्यात्; सर्वत्र, यदि दरिद्रः, दीपदानं कुर्यात्। यदि तदपि न शक्यते, स्नात्वा यत्किञ्चिदल्पं दद्यात्, आदित्याय शतमष्टकं नमस्कुर्वन्। प्राज्ञः सहस्रं, दशसहस्रं, लक्षं, कोटिं वा नमस्कारान् कुर्यात्; एतेन नमस्कृत्ययज्ञेन सर्वदेवताः तृप्यन्ति।